Qısa cavab
Xeyr. İslam terrorizmi ən açıq sözlərlə qadağan edir. Quran deyir ki, bir günahsız insanı öldürmək bütün insanları öldürmək kimidir. O, intiharı qadağan edir. Qanuni müharibədə belə həddi aşmağı qadağan edir. Peyğəmbər (ﷺ) qadınların və uşaqların öldürülməsini qadağan etdi. O, ümmətinə hücum edib yaxşını da, pisi də öldürən və başqalarına verilən aman vədini pozan hər kəsdən imtina etdi. Dedi ki, Qiyamət günü insanlar arasında ilk mühakimə olunacaq iş qan tökmədir. Əl-Qaidə və İŞİD kimi qruplar qadınları və uşaqları öldürür, insanlara işgəncə verir və adi insanları qorxudur. İslam hüququ bunların hər birini qadağan edir. Din öz mənbələri ilə mühakimə olunur və həmin mənbələr günahsızları öldürməyi pisləyir. Terror İslamın adını da pisləşdirir və uğrunda vuruşduğunu iddia etdiyi şeyi nadir hallarda qazanıb. Haqsızlığa məruz qaldığını hiss edən müsəlman qanun çərçivəsində danışmalı, boykot etməli, dinc etiraz etməli, səs verməli və ya namizəd olmalıdır və heç vaxt özü zorakılığa əl atmamalıdır. İslamın cavabı budur.
Tam izah
Günahsızları öldürmək qadağandır
Quran bir günahsız canın dəyərini bütün insanların canı ilə yanaşı qoyur. Bəziləri cavab verir ki, 5:32 yalnız israillilərə, İsrail oğullarına ünvanlanıb. Lakin Quran eyni əmri birbaşa müsəlmanlara verir: Allahın (﷾) müqəddəs etdiyi canı ədalət və qanundan başqa yolla almayın. O, müsəlmanlara özlərini və ya bir-birini öldürməyi qadağan edir. Mömini qəsdən öldürənə Cəhənnəm vəd edir. Hədis Peyğəmbərin (ﷺ) qeydə alınmış sözüdür. Birində o dedi ki, himayə müqaviləsi altında olan adamı öldürən Cənnətin ətrini duymayacaq. Himayə müqaviləsi qeyri-müsəlmana verilən aman vədidir. Bu bombaların qurbanları çox vaxt müsəlmanlardır.
“Buna görə də İsrail oğullarına yazıb buyurduq ki, kim bir cana qəsd etməyən və ya yer üzündə fitnə-fəsad törətməyən bir şəxsi öldürərsə, bütün insanları öldürmüş kimi olar. Kim də onu (ölümdən) xilas edərsə, sanki bütün insanları xilas etmiş kimi olar. Peyğəmbərlərimiz onlara aydın dəlillər gətirmişdilər. Amma bundan sonra da onların çoxu yer üzündə həddi aşdılar.”
“De: Gəlin, Rəbbinizin sizə nələri haram etdiyini oxuyum: Ona heç nəyi şərik qoşmayın, valideynlərə yaxşılıq edin və yoxsulluq üzündən uşaqlarınızı öldürməyin. Sizin də, onların da ruzisini Biz veririk. Pis əməllərin aşkarına da, gizlisinə də yaxınlaşmayın. Allahın (öldürülməsini) haram buyurduğu nəfsi haqsız yerə öldürməyin. Allah bunları sizə tövsiyə etmişdir ki, bəlkə anlayasınız.”
“Allahın, öldürülməsini haram buyurduğu şəxsi haqsız yerə öldürməyin. Kim haqsız yerə öldürülmüşsə, artıq onun varisinə ixtiyar vermişik (istəsə bağışlayar, istəsə qisas tələb edər, istəsə də qanbahası alar). Lakin o da qisas aldıqda həddi aşmamalıdır. Çünki ona artıq kömək olunmuşdur.”
“Ey iman gətirənlər! Qarşılıqlı razılıqla aparılan ticarət müstəsna olmaqla, mallarınızı öz aranızda haqsız yerə yeməyin və özünüzü öldürməyin. Həqiqətən, Allah sizə qarşı rəhmlidir.”
“Kim bir mömini qəsdən öldürərsə, onun cəzası içərisində əbədi qalacağı Cəhənnəm olar. Allah ona qəzəblənər, onu lənətləyər və onun üçün böyük bir əzab hazırlayar.”
Abdullah ibn Amr rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) demişdir: müsəlmanlarla müqaviləsi olan şəxsi öldürən Cənnətin ətrini duymayacaq, halbuki onun ətri qırx illik məsafəyə çatır.
Peyğəmbərin (ﷺ) belə adamlar barədə dedikləri
Peyğəmbər (ﷺ) müəyyən bir adam növündən əvvəlcədən imtina etdi. Bu adam ümmətinə hücum edir və kimi öldürdüyünə, yaxşıya da, pisə də fikir vermir. O, himayədə olan insanlara verilən vədi də pozur. Peyğəmbər (ﷺ) dedi ki, mömin haqsız yerə qan tökmədikcə dinində geniş yer saxlayır. Dedi ki, insanlar arasında ilk mühakimə olunacaq iş qan tökmədir. O, həmçinin xəbərdar etdi ki, özünü öldürən işlətdiyi vasitə ilə cəzalandırılacaq.
Əbu Hureyrə rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) demişdir: öz ümmətinə hücum edib yaxşını da, pisi də vuran, möminləri belə əsirgəməyən və əmanət verilənlərə sözünü tutmayan adamın mənimlə heç bir əlaqəsi yoxdur, mənim də onunla heç bir əlaqəm yoxdur.
İbn Ömər rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) demişdir: mömin haqsız yerə qan tökmədikcə dinində geniş yer saxlayır.
Abdullah ibn Məsud rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) demişdir: Qiyamət günü insanlar arasında ilk mühakimə olunacaq işlər qan tökmə işləridir.
Əbu Hureyrə rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) demişdir: yıxılmaqla, zəhərlə və ya bıçaqla özünü öldürən Odda eyni şeyi çəkəcək.
Müharibənin də hədləri var
İslam hüququ hər dövlətin qanunu kimi qanuni dövlətə müharibə aparmağa icazə verir. Lakin vuruşmaya hədlər qoyur. Quran yalnız vuruşanlara qarşı vuruşmağa icazə verir və həddi aşmağı qadağan edir. Peyğəmbər (ﷺ) qadınları və uşaqları öldürməyi, ölüləri eybəcər hala salmağı və vədi pozmağı qadağan etdi. Quran müsəlmanlarla vuruşmayanlara yaxşılıq və ədalətə icazə verir. Cihad Allah (﷾) yolunda çalışmaq deməkdir. Dövlət hökmdarının elan etdiyi vuruşma onun bir növüdür və bu hədlərlə bağlıdır. Heç bir fərd və ya qrup onu elan edə bilməz. Muslim 1731-in tanınmış ingilis tərcüməsində “holy war” (müqəddəs müharibə) yazılıb. Ərəbcə yalnız ‘yürüşə çıxın’ deyir. ‘Müqəddəs’ sözü tərcüməçinindir.
“Sizinlə vuruşanlara qarşı Allah yolunda siz də vuruşun və həddi aşmayın! Həqiqətən, Allah həddi aşanları sevməz.”
İbn Ömər rəvayət edir ki, Peyğəmbərin (ﷺ) yürüşlərindən birində öldürülmüş bir qadın tapıldı və Peyğəmbər qadınların və uşaqların öldürülməsini qadağan etdi.
Büreydə rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) bir komandir təyin edəndə ona Allahdan qorxmağı və adamlarına yaxşı davranmağı, qənimətdən oğurlamamağı, əhdi pozmamağı, ölüləri eybəcər hala salmamağı və uşaqları öldürməməyi əmr edirdi. Hər hansı döyüşdən əvvəl düşmənə üç seçim təklif edilməli idi: İslamı qəbul etmək; olmazsa, cizyə vermək və o zaman müsəlmanlar onlardan əl çəkməlidir; yalnız hər ikisi rədd edilərsə, döyüşmək.
Səhih Muslimin bu geniş işlənən ingilis tərcüməsində Peyğəmbərin (ﷺ) 1731-ci hədisdə komandirlərinə verdiyi əmr, ərəbcə ‘ughzu’ (yürüşə çıxın), “Make a holy war” (müqəddəs müharibə edin) kimi verilib. Ərəbcədə ‘müqəddəs’ mənasında söz yoxdur.
“Allah din uğrunda sizinlə vuruşmayan və sizi öz diyarınızdan çıxartmayan kimsələrə yaxşılıq etmənizi və onlarla ədalətlə davranmanızı sizə qadağan etməz. Şübhəsiz ki, Allah ədalətli olanları sevər.”
Hənbəli fəqihi İbn Qudamə hesab edir ki, cihad məsələsi hökmdara (imama) və onun qərarına həvalə olunub və insanlar bu barədə ona itaət etməlidir. O, bir istisna edir: düşmən qəfil hücum edərsə və hökmdardan soruşmağa vaxt yoxdursa, insanlar onun icazəsi olmadan özlərini müdafiə edə bilərlər. O həmçinin hesab edir ki, aman vədi ilə qeyri-müsəlman torpağına girən müsəlman onun əhalisinə xəyanət edə və ya mallarını ala bilməz, çünki aman onun xəyanət etməyəcəyi anlayışı ilə verilib, bu sözlə deyilməsə belə.
Heç kim qanunu öz əlinə ala bilməz
İslam hüququnda cəza qanuni hakimiyyətə və səlahiyyətli hakimə məxsusdur. Fərdi şəxsin kimin ölümə layiq olduğuna qərar vermək haqqı yoxdur. On üçüncü əsrin Quran təfsirçisi əl-Qurtubi alimlərin fikir ayrılığı olmayan bir məsələni qeyd edir. Qisası, qətlə görə cəzanı yalnız qanuni hakimiyyət sahibləri həyata keçirir. İstənilən ölkədə müsəlman onun qanunlarına riayət etmək razılığı ilə bağlıdır (17:34).
əl-Qurtubi qeyd edir ki, alimlər arasında fikir ayrılığı yoxdur: qətlə görə qisası yalnız qanuni hakimiyyət sahibləri həyata keçirir, fərdlər onu özbaşına ala bilməz.
“Yetim həddi-büluğa çatana qədər –xeyirxahlıq (qoruyub saxlamaq və artırmaq məqsədilə istifadə etmək) istisna olmaqla– onun malına yaxınlaşmayın! Əhdə vəfa edin. Çünki (hər kəs) əhd barəsində sorğu-sual olunacaqdır.”
Əl-Qaidə və İŞİD nə edir və İslam nə deyir
Əl-Qaidə və İŞİD kimi qruplar İslam üçün hərəkət etdiklərini deyir, lakin əməlləri onun qanununu pozur. Peyğəmbərin (ﷺ) qadağan etdiyi kimi qadınları və uşaqları öldürürlər (əl-Buxari 3015). İnsanlara işgəncə verirlər, halbuki o dedi ki, Allah (﷾) bu dünyada insanlara işgəncə verənlərə işgəncə verəcək (Muslim 2613). Onlar başqa müsəlmanlara da qarşı çıxır və onları kafir elan edir. Peyğəmbər (ﷺ) xəbərdar etdi ki, müsəlman başqa müsəlmana kafir deyəndə ittiham ikisindən birinin üstünə düşür (əl-Buxari 6104). 2014-cü ildə, aralarında Misirin Baş Müftisi olmaqla, 120-dən çox müsəlman alimi və imamı İŞİD-in başçısına açıq məktub yazdı. Ona dedilər ki, İslam günahsızları öldürməyi, işgəncəni, xristianlara və ya əvvəlki kitablara tabe olan başqalarına zərər verməyi və kimisə din dəyişməyə məcbur etməyi qadağan edir.
İbn Ömər rəvayət edir ki, Peyğəmbərin (ﷺ) yürüşlərindən birində öldürülmüş bir qadın tapıldı və Peyğəmbər qadınların və uşaqların öldürülməsini qadağan etdi.
Hişam ibn Həkim ibn Hizam Suriyada günəşdə saxlanılan əkinçilərin yanından keçdi. Ona onların cizyə üstündə saxlanıldığı deyildi. O dedi ki, Allahın Rəsulunun (ﷺ) belə dediyini eşitdiyinə şahidlik edir: Allah bu dünyada insanlara işgəncə verənlərə işgəncə verəcək. Başqa bir rəvayətdə o, o vaxt Fələstin valisi olan Ümeyr ibn Sədin yanına gedib ona hədisi dedi və vali onların buraxılmasını əmr etdi.
Abdullah ibn Ömər rəvayət edir ki, Allahın Rəsulu (ﷺ) dedi: kişi qardaşına ‘Ey kafir’ desə, bu ittiham ikisindən birinin üstünə düşür.
Dünyanın müsəlman alimləri, müftiləri və imamlarının özünü İslam Dövləti adlandıran qrupun başçısına açıq məktubu. İmzalayanlar arasında Misirin Baş Müftisi Şövqi Əllam və Abdullah bin Bəyyah, Nigeriya, Pakistan, İndoneziya və Şimali Amerikadan alimlər və liderlər var. Xülasəsi İslamda haram olduğunu dediyi şeyləri sadalayır, onların arasında: günahsızları öldürmək; elçiləri, deməli jurnalistləri və yardım işçilərini öldürmək; açıq küfr bildirmədikcə insanları qeyri-müsəlman elan etmək; xristianlara və ya hər hansı Kitab əhlinə zərər vermək və pis davranmaq; insanları din dəyişməyə məcbur etmək; insanlara işgəncə vermək; və ölüləri eybəcər hala salmaq. Əlavə edir ki, köləliyi geri qaytarmaq İslamda haramdır, çünki ümumi icma ilə ləğv edilib və onun qadınları cariyə götürməsini fitnə və fəsadın dirçəldilməsi kimi pisləyir.
| Nə edirlər | İslamın mənbələri nə deyir |
|---|---|
| Qadın və uşaqları öldürürlər | Peyğəmbər (ﷺ) bunu qadağan edib. |
| İnsanlara işgəncə verirlər | Bu dünyada insanlara işgəncə verənlərə Allah (﷾) əzab verəcək. |
| Başqa müsəlmanları kafir adlandırırlar | İttiham ikisindən birinə qayıdır. |
| Başqalarını öldürmək üçün özlərini öldürürlər | Quran intiharı qadağan edir. |
| Qrup olaraq müharibə elan edirlər | Müharibə qanuni dövlətin işidir, heç vaxt fərdin və ya qrupun yox. |
| Təhlükəsizlik sözünü pozurlar | Peyğəmbər (ﷺ) belə adamdan imtina edib. |
Qadınlar, uşaqlar və vuruşmayanlar
Peyğəmbər (ﷺ) qadınların və uşaqların öldürülməsini qadağan etdi. Bir dəfə yürüşdə öldürülmüş bir qadın tapdı və onun vuruşulmalı olan biri olmadığını dedi. Komandirinə xəbər göndərdi: qadını və muzdlu işçini öldürmə. Muzdlu işçi vuruşmada iştirak etməyən adam idi. Alimlər çox yaşlılar və rahiblər kimi vuruşmayan başqalarını da qoruyur. Günahsız insanlara zərər verən müsəlman şəriəti pozur, Allaha (﷾) və Onun Rəsuluna (ﷺ) qarşı günah edir.
İbn Ömər rəvayət edir ki, Peyğəmbərin (ﷺ) yürüşlərindən birində öldürülmüş bir qadın tapıldı və Peyğəmbər qadınların və uşaqların öldürülməsini qadağan etdi.
Rəbah ibn Rəbi rəvayət edir ki, bir yürüşdə Peyğəmbər (ﷺ) öldürülmüş bir qadının ətrafına toplaşmış insanları görüb. O demişdir ki, o, vuruşulmalı olan biri deyildi. O, ön dəstəyə başçılıq edən Xalid ibn əl-Vəlidə xəbər göndərib: qadını və muzdlu işçini öldürmə.
“Sizinlə vuruşanlara qarşı Allah yolunda siz də vuruşun və həddi aşmayın! Həqiqətən, Allah həddi aşanları sevməz.”
“Buna görə də İsrail oğullarına yazıb buyurduq ki, kim bir cana qəsd etməyən və ya yer üzündə fitnə-fəsad törətməyən bir şəxsi öldürərsə, bütün insanları öldürmüş kimi olar. Kim də onu (ölümdən) xilas edərsə, sanki bütün insanları xilas etmiş kimi olar. Peyğəmbərlərimiz onlara aydın dəlillər gətirmişdilər. Amma bundan sonra da onların çoxu yer üzündə həddi aşdılar.”
Bu, İslama və ümmətə zərər verir
Günahsız insanlara zərər vermək qurbanlardan çox uzağa da zərər verir. Münafiqlərin başçısı bir dəfə dedi ki, ən hörmətli ən alçağı Mədinədən qovacaq və Peyğəmbəri (ﷺ) nəzərdə tuturdu. Ömər özbaşına hərəkət etmədi: o adamı öldürmək üçün icazə istədi. Peyğəmbər (ﷺ) yox dedi ki, insanlar Muhəmmədin səhabələrini öldürdüyünü deməsin. O, İslamın başqalarına necə göründüyünə əhəmiyyət verirdi. Müsəlmanlara işi asanlaşdırmağı və insanlara nifrət etdirməməyi dedi. Hücum bunun əksini edir. O, İslamın adını pisləşdirir. Müsəlman olmağı düşünənləri uzaqlaşdırır və başqalarını müsəlmanlara qarşı çevirir. İslama nifrət edənlərə silah verir. Bədəlini adi müsəlmanlar ödəyir: Amerikada anti-İslam nifrət cinayətləri 2000-ci ildəki 28-dən 11 sentyabr hücumları ili olan 2001-ci ildə 481-ə yüksəlib. Terror qurbanlarının çoxu müsəlmanların özləridir.
Cabir rəvayət edir ki, bir yürüşdə münafiqlərin başçısı Abdullah ibn Übey ən hörmətlinin ən alçağı Mədinədən qovacağı ilə hədələyib. Ömər Peyğəmbərdən (ﷺ) o adamın başını vurmağa icazə istəyib. Peyğəmbər (ﷺ) demişdir: onu burax ki, insanlar Muhəmmədin səhabələrini öldürdüyünü deməsin.
Ənəs ibn Malik rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) demişdir: insanlara işi asanlaşdırın, çətinləşdirməyin; onlara müjdə verin, nifrət etdirməyin.
ABŞ-da bildirilən anti-İslam nifrət cinayəti hadisələri 2000-ci ildəki 28-dən 11 sentyabr hücumları ili olan 2001-ci ildə 481-ə yüksəlib. FBI artımı həmin hücumlarla əlaqələndirib.
Statistik əlavədə deyilir: “Terror qurbanlarının dini mənsubiyyətinin müəyyən edilə bildiyi hallarda son beş ildə terrorla bağlı ölümlərin 82-97 faizini müsəlmanlar təşkil edib.”
Günahsız insanlar öldürülür
İslamın adı ləkələnir
İnsanlar İslamdan uzaqlaşdırılır
Adi müsəlmanlar bunun bədəlini ödəyir
- 282000-də
- 4812001-də, 11 sentyabr hücumları ili
Tələyə düşməyin
İslama nifrət edənlər müsəlmanın zorakılığa dönməsini istəyir. Onun adından danışdığını iddia edən ekstremistlər də istəyir. Hər biri digərini qidalandırır: alimlər bunu kumulyativ ekstremizm adlandırır, burada bir ekstremizm növü başqasından qidalanıb onu böyüdür. İŞİD bunu açıq dedi. 2015-ci ildə onun jurnalı yazdı ki, hücumlar ‘boz zonanı’, müsəlmanların və başqalarının sülh içində birlikdə yaşadığı məkanı yox edir. O ümid edirdi ki, adi müsəlmanlara qarşı reaksiya onları onun qucağına atacaq. İslama nifrət edənlər öz səbəbləri ilə eyni əməli istəyir: onu göstərib İslamın zorakı və öz dəyərlərinə qarşı olduğunu demək. Sonra hər müsəlmana eyni damğa vurulur və ekstremist və ya islamçı deyilir. Ona görə tələyə düşməyin. Quran möminlərə Şeytanın addımlarını izləməməyi deyir: “açıq-aydın düşməndir”. Onlara fasiqin gətirdiyi xəbəri araşdırmağı və pisliyə daha yaxşısı ilə cavab verməyi deyir.
‘Kumulyativ ekstremizm’ adını verir: bir ekstremizm formasının başqa formalardan qidalanıb onları böyütməsi. Sonrakı yazıçılar bunu ifrat sağçı qruplar və İslamı iddia edən zorakı ekstremistlər üçün işlədir; hər biri digərinin əməllərində böyüyür.
2015-ci ilin fevralında İŞİD-in Dabiq jurnalı həmin yanvardakı Paris hücumlarının müsəlmanların və başqalarının birlikdə yaşadığı məkanı, ‘boz zonanı’ aradan qaldırdığını deyib. Qrup ümid edirdi ki, onun adına edilən hücumlar Qərbdəki adi müsəlmanlara qarşı reaksiya doğuracaq və onlar tərəf seçib ona yönələcək.
“Ey iman gətirənlər! İslamı bütövlüklə qəbul edin və şeytanın addımlarını izləməyin! Şübhəsiz ki, o sizə açıq-aydın düşməndir.”
“Ey iman gətirənlər! Əgər bir fasiq sizə bir xəbər gətirsə, (onu) araşdırın. Yoxsa bilmədən bir qövmə pislik edər, sonra da etdiyinizə peşman olarsınız.”
“Yaxşılıqla pislik eyni ola bilməz. Sən (pisliyi) yaxşılıqla dəf et! O zaman səninlə ədavət aparan kimsə sanki yaxın bir dost olar.”
Ekstremistlər müsəlmanın zorakılığa dönməsini istəyir
İslama nifrət edənlər göstərib deyir: İslam zorakıdır
Bütün müsəlmanlar günahlandırılır və ekstremist adlandırılır
Qəzəb daha çox ekstremist toplamaq üçün işlədilir
Pisliyə daha yaxşısı ilə cavab verin
Terror düzəltməyi iddia etdiyini düzəltməyib
Terror uğrunda vuruşduğunu iddia etdiyi şeyi nadir hallarda qazanıb və müsəlmanlara xeyirdən çox zərər gətirib. RAND tədqiqatı 1968-2006-cı illərdə 648 terror qrupuna baxıb. Bitmiş 268 qrupdan 43 faizi siyasətə keçib, 40 faizi polis tərəfindən dayandırılıb. Yalnız təxminən onda biri qalib gəlib. 1900-2006-cı illərdə dəyişiklik kampaniyalarının tədqiqi müəyyən edib ki, dinc kampaniyalar zorakı kampaniyalardan iki dəfə çox uğur qazanıb: 53 faizə qarşı 26 faiz. Davamlı dəyişiklik daha çox dialoqla, müsəlmanların bir yerdə durması və dinc siyasi vasitələrlə gəlir.
1968-2006-cı illərdə fəal olmuş 648 terror qrupunun tədqiqi, onlardan 268-i bitib. Bitənlərin 43 faizi siyasi prosesə keçib, 40 faizi polis və kəşfiyyat işi ilə bitib. Hərbi güc azını bitirib və yalnız təxminən onda biri qalib gəlib.
1900-2006-cı illərdə dəyişiklik uğrunda əsas zorakı və zorakısız kampaniyaları müqayisə edir, 200-dən çox zorakı və 100-dən çox zorakısız. Zorakısız kampaniyalar 53 faiz, zorakı kampaniyalar isə 26 faiz hallarda uğur qazanıb.
“Hamınız Allahın ipindən möhkəm yapışın və parçalanmayın! Allahın sizə olan nemətini xatırlayın ki, siz (bir-birinizə) düşmən idiniz, O, sizin qəlblərinizi birləşdirdi və Onun neməti sayəsində (bir-birinizlə) qardaş oldunuz. Siz odlu bir uçurumun lap kənarında ikən O, sizi oradan xilas etdi. Allah Öz ayələrini sizə beləcə bəyan edir ki, bəlkə doğru yola yönələsiniz.”
“(İnsanları) Rəbbinin yoluna hikmətlə, gözəl öyüd-nəsihətlə dəvət et və onlarla ən gözəl tərzdə mübahisə et. Şübhəsiz ki, Rəbbin azğınlığa düşənləri də, doğru yolda olanları da yaxşı tanıyır.”
Haqsızlığa məruz qaldığınızı hiss edirsinizsə
Haqsızlığa məruz qaldığını hiss edən müsəlmanın hərəkət etmək üçün çoxlu qanuni yolu var. Peyğəmbər (ﷺ) zalım hökmdarın qarşısında deyilən haqq sözü ən yaxşı cihad adlandırdı. Ona görə danışın və yazın. Boykot edin. Qanun çərçivəsində dinc etiraz edin. Səs verin, hətta özünüz namizəd olun. Razılaşmadıqlarınızla danışın: Quran müsəlmanlara “ən gözəl tərzdə” mübahisə etməyi və qarşı tərəf sülhə meyl edəndə sülhə meyl etməyi deyir. Günah əmr etmədikcə yaşadığınız ölkənin qanununa riayət edin, çünki Quran “Əhdlərinizi yerinə yetirin” deyir. Lakin heç vaxt, heç bir şəraitdə haqsızlığı düzəltmək və ya kimisə cəzalandırmaq üçün özünüz zorakılığa əl atmayın. Müharibəyə yalnız qanuni dövlət gedə bilər, o da ciddi hədlər daxilində.
Tariq ibn Şihab rəvayət edir ki, bir adam Peyğəmbərdən (ﷺ) ayağını üzəngiyə qoyarkən hansı cihadın ən yaxşı olduğunu soruşub. O demişdir: zalım hökmdarın qarşısında deyilən haqq söz.
“(İnsanları) Rəbbinin yoluna hikmətlə, gözəl öyüd-nəsihətlə dəvət et və onlarla ən gözəl tərzdə mübahisə et. Şübhəsiz ki, Rəbbin azğınlığa düşənləri də, doğru yolda olanları da yaxşı tanıyır.”
“Əgər onlar sülhə meyl etsələr, sən də sülhə meyl et və Allaha təvəkkül et! Həqiqətən, O, Eşidəndir, Biləndir.”
“Ey iman gətirənlər! Əhdlərinizi yerinə yetirin. İhramda ikən ov ovlamaq qadağan edilməsi ilə yanaşı, (adları) sizə bildiriləcək heyvanlar da müstəsna olmaqla, digər heyvanlar sizə halal edildi. Həqiqətən, Allah istədiyi hökmü verir.”
Abdullah ibn Ömər rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) demişdir: müsəlman istəsə də, istəməsə də hakimiyyət sahiblərini dinləməli və itaət etməlidir, Allaha itaətsizlik əmr edilməyincə. Günah əmr edilərsə, nə dinləmək, nə də itaət var.
Hənbəli fəqihi İbn Qudamə hesab edir ki, cihad məsələsi hökmdara (imama) və onun qərarına həvalə olunub və insanlar bu barədə ona itaət etməlidir. O, bir istisna edir: düşmən qəfil hücum edərsə və hökmdardan soruşmağa vaxt yoxdursa, insanlar onun icazəsi olmadan özlərini müdafiə edə bilərlər. O həmçinin hesab edir ki, aman vədi ilə qeyri-müsəlman torpağına girən müsəlman onun əhalisinə xəyanət edə və ya mallarını ala bilməz, çünki aman onun xəyanət etməyəcəyi anlayışı ilə verilib, bu sözlə deyilməsə belə.
Danışın və yazın
Boykot edin
Qanun çərçivəsində dinc etiraz edin
Səs verin
Özünüz seçkiyə namizəd olun
Heç vaxt özünüz zorakılığa əl atmayın
Müsəlmanın ədəbinə ziddir
Onların əməlləri İslamın hər müsəlmandan istədiyi ədəbi də pozur. Peyğəmbər (ﷺ) dedi ki, mömin insanların canının və malının ondan salamat qaldığı adamdır (ən-Nəsai 4995). Bir dəfə Peyğəmbərin (ﷺ) səhabələrindən biri yatan başqasının ipini götürdü və o, qorxu ilə oyandı. Peyğəmbər (ﷺ) dedi ki, müsəlmana müsəlmanı qorxutmaq halal deyil (Əbu Davud 5004). Belə zarafat yanlışdırsa, bütöv şəhəri terror etmək daha pisdir. Peyğəmbər (ﷺ) həmçinin dedi ki, Allah (﷾) mülayimdir və mülayimliyi sevir (Muslim 2593). Terrorçular İslamın adını pisləşdirir, lakin İslam onu pozanlarla yox, öyrətdikləri ilə mühakimə olunur.
Əbu Hureyrə rəvayət edir ki, Allahın Rəsulu (ﷺ) dedi: müsəlman dilindən və əlindən insanların salamat qaldığı adamdır, mömin isə insanların canının və malının ondan salamat qaldığı adamdır.
Əbdürrəhman ibn Əbu Leyla səhabələrdən rəvayət edir ki, onlar Peyğəmbərlə (ﷺ) səfər edirdilər. Bir adam yuxuya getdi, başqası yatanın ipinə gedib onu götürdü, yatan isə qorxu ilə oyandı. Peyğəmbər (ﷺ) dedi: müsəlmana müsəlmanı qorxutmaq halal deyil.
Aişə rəvayət edir ki, Allahın Rəsulu (ﷺ) dedi: Aişə, Allah mülayimdir və mülayimliyi sevir, mülayimlik üçün sərtliyə və başqa heç bir şeyə vermədiyini verir.
Şimşonun son əməli və iman qəhrəmanları arasındakı yeri
Hakimlər kitabı Şimşonun filiştlilərlə birlikdə ölmək üçün güc diləməsindən danışır. O, evi özünün və içindəkilərin hamısının üstünə uçurur. Mətn deyir ki, ölümündə həyatında öldürdüklərindən çoxunu öldürdü. Əhdi-Cədid sonra Şimşonu iman qəhrəmanları arasında çəkir. Quran və Peyğəmbər (ﷺ) bu əməlin hər iki hissəsini qadağan edir: intiharı və kişilərlə birlikdə toplaşan qadınların öldürülməsini.
“Ev kişi və qadınlarla dolu idi; filiştlilərin bütün başçıları orada idi; damda Şimşonun əyləndirdiyini seyr edən təxminən üç min kişi və qadın var idi. Şimşon RƏBBi çağırıb dedi: Ey Rəbb Tanrı, yalvarıram, məni xatırla, yalvarıram, yalnız bu bir dəfə mənə güc ver, ey Tanrı, iki gözümə görə filiştlilərdən birdəfəlik intiqam alım. Şimşon evin üzərində durduğu və onu saxlayan iki orta sütundan, birindən sağ əli, digərindən sol əli ilə tutdu. Şimşon dedi: Qoy filiştlilərlə birlikdə ölüm. O, bütün gücü ilə əyildi; ev başçıların və içindəki bütün xalqın üstünə uçdu. Beləcə ölümündə öldürdükləri həyatında öldürdüklərindən çox oldu.”
“Daha nə deyim? Gideon, Baraq, Şimşon və Yiftah, Davud, Şamuel və peyğəmbərlər barədə danışmağa vaxtım çatmaz. Onlar imanla padşahlıqları fəth etdilər, salehlik etdilər, vədlərə çatdılar, şirlərin ağzını bağladılar,”
“Ey iman gətirənlər! Qarşılıqlı razılıqla aparılan ticarət müstəsna olmaqla, mallarınızı öz aranızda haqsız yerə yeməyin və özünüzü öldürməyin. Həqiqətən, Allah sizə qarşı rəhmlidir.”
İbn Ömər rəvayət edir ki, Peyğəmbərin (ﷺ) yürüşlərindən birində öldürülmüş bir qadın tapıldı və Peyğəmbər qadınların və uşaqların öldürülməsini qadağan etdi.
Tənqidçilərin gətirdiyi mətnlər
Quran 9:5 — ət-Tövbə surəsi, ayə 5
“Haram aylar bitdikdə müşriklərə harada rast gəlsəniz, onları öldürün, əsir tutun, mühasirəyə alın və onlara hər yerdə pusqu qurun. Əgər tövbə etsələr, namaz qılıb zəkat versələr, onları sərbəst buraxın. Həqiqətən, Allah Bağışlayandır, Rəhmlidir.”
Nə üçün istinad olunub
Tənqidçilər bunu qeyri-müsəlmanları harada tapılsalar öldürmək əmri kimi oxuyur.
Cavab
Ayə müqavilələrini pozmuş, müharibə vəziyyətində olan bütpərəst ərəblər barədədir. Ondan əvvəlki ayə müqavilələrinə sadiq qalanları istisna edir. Dərhal sonrakı ayə onlardan aman diləyən hər kəsə aman verilməsini və təhlükəsiz yerə çatdırılmasını əmr edir.
Nəticə — 9:5 müqavilə pozanlara qarşı müharibə qanunudur, 9:6 isə aman diləyən hər düşməni qoruyur.
Quran 8:60 — əl-Ənfal surəsi, ayə 60
“(Ey möminlər) Düşmənlərə qarşı bacardığınız qədər qüvvə və döyüş atları hazırlayın ki, bununla (həm) Allahın düşmənini, (həm də) öz düşməninizi və onlardan başqa sizin bilmədiyiniz, lakin Allahın bildiyi düşmənləri qorxudasınız. Allah yolunda nə xərcləsəniz, onun əvəzi sizə tam ödənilər və sizə zülm edilməz.”
Nə üçün istinad olunub
Tənqidçilər bunu qeyri-müsəlmanları terror etmək əmri kimi oxuyur.
Cavab
Ayə müharibədə düşmən qüvvələrini çəkindirmək üçün ordunun hazır olması barədədir. Növbəti ayə düşmən sülhə meyl edən kimi sülhü əmr edir. Quran yalnız vuruşanlara qarşı vuruşmağa icazə verir və həddi aşmağı qadağan edir. Peyğəmbər (ﷺ) qadınların və uşaqların öldürülməsini qadağan etdi. 8:60 ayəsi vuruşmayan insanlara hücum barədə heç nə demir.
Nəticə — 8:60 günahsızlara hücum barədə yox, müharibədəki düşməni çəkindirmək barədədir.
Səhih əl-Buxari 2977 — Kitab əl-Cihad vəs-Siyər (Allah yolunda döyüş kitabı), hədis 2977
Əbu Hureyrə rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) demişdir: o, forması qısa, mənası geniş sözlərlə göndərilib və düşmənin qəlbinə salınan qorxu ilə qalib edilib.
Nə üçün istinad olunub
Tənqidçilər ‘qorxu ilə qalib edilib’ sözlərini terror yaymağa tərif kimi oxuyur.
Cavab
Söz Allahın (﷾) düşmən ordularının qəlbinə saldığı qorxunu təsvir edir. Bu, müharibədə Peyğəmbərə (ﷺ) verilən kömək idi. O, insanlara qarşı hər hansı zorakılıq əməlindən yox, Allahın (﷾) etdiyindən danışır. Həmin Peyğəmbər (ﷺ) qadınların və uşaqların öldürülməsini qadağan etdi.
Nəticə — Qorxu müharibədəki ordulara qarşı Allahın (﷾) köməyi idi, mülki insanlara zərər vermək icazəsi deyil.
Səhih Muslim 1848 — Kitab əl-İmarə (İdarəetmə kitabı), hədis 1848
Əbu Hureyrə rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) demişdir: öz ümmətinə hücum edib yaxşını da, pisi də vuran, möminləri belə əsirgəməyən və əmanət verilənlərə sözünü tutmayan adamın mənimlə heç bir əlaqəsi yoxdur, mənim də onunla heç bir əlaqəm yoxdur.
Nə üçün istinad olunub
Bəziləri deyir ki, Usamə bin Laden həqiqi müsəlman idi və Peyğəmbəri (ﷺ) təhqir etdiyi üçün insanları öldürənlər Allaha itaət edir.
Cavab
İslamı iddia etmək insanın əməllərini İslami etmir. Peyğəmbər (ﷺ) ümmətinə hücum edib yaxşını da, pisi də vuran hər kəsdən imtina etdi. O, aman vədi verilənlərə xəyanət edən hər kəsdən də imtina etdi (Muslim 1848). Quran müsəlmanlara eşitdikləri əziyyətverici sözlərə səbir etməyi deyir (3:186). İslam hüququ heç bir fərdi şəxsə can almaq haqqı vermir. Bir günahsız canı öldürmək bütün insanları öldürmək kimidir (5:32).
Nəticə — İslamın adından adam öldürmək İslamın öz qanununu pozur.
Baxışlar
Dini mənbələri ilə mühakimə etmək
Din onu iddia edən insanların cinayətləri ilə yox, müqəddəs mətnlərinin öyrətdikləri ilə mühakimə olunur. Heç kim xristianlığı və ya hinduizmi onları iddia edənlərin cinayətləri ilə mühakimə etmir. İslam eyni ölçüyə layiqdir.
Mənbələri ilə ölçüldükdə İslam terrorçuların onun adından törətdiyi günahsızları öldürməyi pisləyir.
Müsəlman dünyasının çox hissəsi 1945-ci ildən sonraya qədər avropalıların müstəmləkəsi altında idi. Sonra xarici dövlətlər 1953-cü ildə İranda olduğu kimi oradakı hökumətləri devirdi. Heç bir narazılıq günahsızları öldürməyi İslamda halal etmir.
Qərbin İslami adlandırdığı hökmdarlar İslamla idarə etmirdi. Səddam Hüseyn hakimiyyətini möhkəmləndirmək üçün İslam dilinə dönən, dünyəvi ideologiya üzərində qurulmuş partiyaya başçılıq edirdi. Müəmmər Qəzzafi İslam alimlərini kənara qoydu və qanunun əsası kimi hədisi şübhə altına aldı.
Bibliya evi içində toplaşan kişi və qadınların üstünə uçurmaq üçün özünü öldürən Şimşonu iman qəhrəmanları arasında çəkir. İslam həm intiharı, həm də qadınların öldürülməsini qadağan edir.
İslam baxışı
Terrorizm İslamda ən ağır günahlardandır. Quran günahsız canı qoruyur. Peyğəmbər (ﷺ) ayrı-seçkiliksiz öldürənlərdən imtina etdi. Yalnız qanuni hakimiyyət cəzalandıra bilər.
Quran deyir ki, bir insanı haqsız yerə öldürmək bütün insanları öldürmək kimidir.
Quran birbaşa müsəlmanlara əmr edir ki, Allahın (﷾) müqəddəs etdiyi canı ədalət və qanundan başqa yolla almasınlar.
İslam intiharı qadağan edir. Quran “özünüzü öldürməyin” deyir və Peyğəmbər (ﷺ) xəbərdar etdi ki, özünü öldürən Odda cəzalandırılacaq.
Peyğəmbər (ﷺ) aman vədi altında yaşayan qeyri-müsəlmandan danışdı. Dedi ki, belə adamı öldürən Cənnətin ətrini duymayacaq.
Peyğəmbər (ﷺ) müharibədə qadınların və uşaqların öldürülməsini qadağan etdi.
Bəziləri müsəlman ümmətinə ayrı-seçkiliksiz hücum edir və himayədə olanlara verilən vədi pozur. Peyğəmbər (ﷺ) dedi ki, belə adamın onunla heç bir əlaqəsi yoxdur.
Qiyamət günü insanlar arasında ilk mühakimə olunacaq iş qan tökmədir.
Cəza fərdi şəxslərə yox, qanuni hakimiyyətə məxsusdur.
Peyğəmbər (ﷺ) işgəncəni qadağan etdi. Dedi ki, Allah (﷾) bu dünyada insanlara işgəncə verənlərə işgəncə verəcək.
Qorxu yaymaq İslamın öyrətdiyi ədəbi pozur. Peyğəmbər (ﷺ) dedi ki, mömin insanların canının və malının ondan salamat qaldığı adamdır. Həmçinin dedi ki, müsəlman müsəlmanı qorxuda bilməz.