Qısa cavab
Adi həyat üçün qanun kimi yox. Mattanın qeyd etdiyi kimi, Dağdakı Xütbədə İsa o biri yanağı çevirməyi və istəyən hər kəsə verməyi deyir. O deyir ki, boşanmış qadınla evlənmək zinadır və ardıcıllarına mallarını satmağı deyir. Müsəlmanlar İsaya həqiqi peyğəmbər kimi hörmət edir və yazıldığı kimi bu sözləri Quranla ölçür. Əməldə hər xristian ölkəsinin məhkəmələri, polisi və bankları var. Ən böyük kilsələr öyrədir ki, özünümüdafiə qanunidir və xristianların mülkü ola bilər. İslam insanların saxlaya biləcəyi qanun verir. O, sərvətdən müəyyən pay istəyir, dürüst ticarəti tərifləyir və bağışlamağı tərifləyərək ədalətli mühakiməyə icazə verir. O, boşanmaya və yenidən evlənməyə də icazə verir. Quran deyir ki, Allah (﷾) heç kəsə gücü çatmayan yük qoymur.
Tam izah
Zərər və qanun barədə əmrlər
Müsəlmanlar bu əmrlərə görə İsanı günahlandırmır. O, öz dövrü üçün İsrailə göndərilib və müsəlmanlar İncillərin onun barədə qeydini Quranla ölçür. Burada sual cəmiyyətin yazıldığı kimi bu sözlərlə yaşaya bilib-bilməməsidir. Mattanın qeyd etdiyi kimi, İsa qanunun “Gözə göz” sözünü gətirir və sonra əmr edir: pisə müqavimət göstərməyin, o biri yanağı çevirin. Kimsə səni məhkəməyə verib köynəyini almaq istəsə, üst paltarını da ver. Kimsə səni bir mil getməyə məcbur etsə, iki mil get. Bu sözlərlə idarə olunan cəmiyyətin zorakılığı cəzalandıran məhkəmələri olmazdı. Onun qurbanın haqlarını müdafiə etmək yolu olmazdı, çünki haqsızlığa uğrayana daha çox vermək deyilir. Heç bir xristian dövləti bunu heç vaxt sınamayıb.
“Eşitmisiniz ki, belə deyilib: Gözə göz, dişə diş. Mən isə sizə deyirəm ki, pisə müqavimət göstərməyin; kim sağ yanağına vursa, o birini də ona çevir.”
“Kim səni məhkəməyə verib köynəyini almaq istəsə, üst paltarını da ona ver.”
“Kim səni bir mil getməyə məcbur etsə, onunla iki mil get.”
“(Allah onu) İsrail oğullarına bir elçi edəcəkdir. O deyəcəkdir: Mən sizə Rəbbinizdən bir möcüzə gətirmişəm. Sizin üçün palçıqdan quşa bənzər bir şey düzəldib ona üfürərəm, o da Allahın izni ilə quş olar. Allahın izni ilə anadangəlmə koru, cüzam xəstəliyinə tutulanı sağaldar və ölüləri dirildərəm. Evlərinizdə yediyiniz və yığıb saxladığınız şeyləri sizə xəbər verərəm. Əgər möminsinizsə, (bilin ki,) bunda sizin üçün bir dəlil vardır.”
“Biz sənə, özündən əvvəlki kitabı təsdiqləyən və onu qoruyan Kitabı haqq olaraq nazil etdik. Sən onların arasında, Allahın nazil etdiyi ilə hökm ver. Sənə gələn haqqı buraxıb onların istəklərinə tabe olma. Sizin hər biriniz üçün bir şəriət və bir yol təyin etdik. Allah istəsəydi, sizi tək bir ümmət edərdi. Fəqət bu (müxtəlif şəriətlər), sizə verdikləri ilə sizi imtahan etməsi üçündür. Elə isə yaxşı işlər görməkdə bir-birinizlə yarışın. Hamınızın dönüşü Allahadır. O, ixtilaf etdiyiniz şeylər barəsində sizə xəbər verəcəkdir.”
Pul barədə əmrlər
İsa istəyən hər kəsə verməyi və borc almaq istəyəndən üz döndərməməyi deyir. Lukada o, malını alandan onu geri istəməməyi də deyir. O, yer üzündə xəzinə yığmağı qadağan edir. O, varlı kişiyə hər şeyi satıb yoxsullara verməyi deyib. Sonra o, şagirdlərinə deyib ki, dəvənin iynənin gözündən keçməsi varlının Tanrının Padşahlığına girməsindən daha asandır. Lukada əmr ümumən şagirdlərə verilir: malınızı satın və yoxsullara verin. Bunların hamısına əməl edən adam nə ev, nə əmanət saxlaya, nə də gələn il ailəsini doyura bilərdi.
“Səndən istəyənə ver və səndən borc almaq istəyəndən üz döndərmə.”
“Səndən istəyən hər kəsə ver və malını alandan onu geri istəmə.”
“Yer üzündə güvənin və pasın məhv etdiyi, oğruların girib oğurladığı yerdə özünüzə xəzinə yığmayın; göydə, güvənin və pasın məhv etmədiyi, oğruların girib oğurlamadığı yerdə özünüzə xəzinə yığın.”
“İsa ona baxıb onu sevdi və ona dedi: Bir şeyin çatışmır: get, nəyin varsa sat, yoxsullara ver və göydə xəzinən olacaq; gəl, xaçı götür və ardımca gəl.”
“İsa ətrafa baxıb şagirdlərinə dedi: Varlıların Tanrının Padşahlığına girməsi necə çətindir! Şagirdlər Onun sözlərinə heyrətləndilər. Lakin İsa yenə cavab verib onlara dedi: Övladlar, sərvətə güvənənlərin Tanrının Padşahlığına girməsi necə çətindir! Dəvənin iynənin gözündən keçməsi varlının Tanrının Padşahlığına girməsindən daha asandır.”
“Əmlakınızı satın və sədəqə verin; özünüzə köhnəlməyən kisələr, göylərdə tükənməyən xəzinə hazırlayın; oraya oğru yaxınlaşmaz, güvə də məhv etməz.”
Boşanma barədə əmr
Xütbədə İsa deyir ki, boşanmış qadınla evlənən zina edir. Katolik Kilsəsi hələ də bundan yapışır. O öyrədir ki, yenidən evlənən boşanmış şəxs ictimai və daimi zina içində yaşayır. Digər kilsələrin çoxu indi boşanmış insanların nikahını kəsir və hər Qərb ölkəsi buna icazə verir.
“Mən isə sizə deyirəm ki, zina səbəbi olmadan arvadını boşayan onu zinaya sövq edir və boşanmış qadınla evlənən zina edir.”
Boşanmanı təbii qanuna qarşı ağır günah adlandırır və deyir ki, boşanmış şəxs mülki qanunla tanınsa belə, yeni nikaha girərsə, ictimai və daimi zina vəziyyətində olur.
Kilsələr bu əmrlərlə nə edib
Hətta Həvarilərin İşlərində Yerusəlimdəki ilk möminlər mallarını satıb və hər şeyi ümumi saxlayıb. Lakin Peter Ananiyaya deyib ki, torpağı saxlamaq onun öz ixtiyarında idi. Paulusun məktubları deyir ki, işləmək istəməyən yeməsin. Onlar həm də deyir ki, öz ev adamlarının qayğısına qalmayan imanı inkar edib. Sonrakı kilsələr bunu təlimlərinə yazıb. İngiltərə Kilsəsinin iman bəyanı olan Din Maddələri bəyan edir ki, xristianların malı ümumi deyil. Onlar bunu on altıncı əsrin protestant qrupu olan anabaptistlərə qarşı deyir. Maddələr həm də xristianlara hakimin əmri ilə silah daşımağa və müharibələrdə xidmət etməyə icazə verir. Kilsənin rəsmi təlim kitabı Katolik Katexizisi deyir ki, özünümüdafiə qanunidir. O əlavə edir ki, başqalarını müdafiə etmək onlara cavabdeh olanlar üçün ağır borc ola bilər. Yerusəlimdəki ilk möminlərdən başqa bir neçə nəfər belə yaşamağa çalışıb. Onların arasında and içmiş rahiblər və malı ümumi saxlayan kiçik icmalar var. Onlar bunu adi cəmiyyətdən kənara çıxmaqla ediblər.
“İman edənlərin hamısı bir yerdə idi və hər şeyləri ümumi idi; mal-mülklərini satıb hər kəsin ehtiyacına görə hamıya bölürdülər.”
“O qalanda sənin deyildimi? Satılandan sonra da pulu sənin ixtiyarında deyildimi? Niyə bu işi ürəyində qurdun? Sən insanlara deyil, Tanrıya yalan danışdın.”
“Çünki sizinlə olanda da bunu əmr edirdik ki, kim işləmək istəmirsə, yeməsin də.”
“Lakin kim öz adamlarının, xüsusən öz ev adamlarının qayğısına qalmırsa, imanı inkar edib və imansızdan da pisdir.”
Bəzi anabaptistlərin iddiasına qarşı bəyan edir ki, xristianların sərvəti və malı hüquq, mülkiyyət və sahiblik baxımından ümumi deyil, lakin hər kəs imkanına görə yoxsullara səxavətlə sədəqə verməlidir.
Mülki hakimlər barədə: dövlətin qanunları xristianları ağır cinayətlərə görə ölümlə cəzalandıra bilər və hakimin əmri ilə xristianların silah daşıması və müharibələrdə xidmət etməsi qanunidir.
Öyrədir ki, şəxslərin və cəmiyyətlərin qanuni müdafiəsi yol veriləndir, insanın öz yaşamaq hüququna hörmət tələb etməsi qanunidir və başqalarının həyatına cavabdeh olan şəxs, o cümlədən qanuni hakimiyyət sahibləri üçün bu, ağır borc ola bilər.
Hər xristianı bağlayan Yeni Qanunun göstərişlərini məhəbbətə mane ola biləcək hər şeyi aradan qaldıran Müjdə məsləhətlərindən ayırır; yoxsulluq kimi məsləhətlər hər şagirdə təklif olunur, lakin həyat tərzi kimi təqdis olunmuş həyat sürənlər tərəfindən qəbul edilir.
Xristianlar Xütbəni necə oxuyur
Xristianlar bütün bunlara bir neçə cür cavab verir. Xütbə düşmənlər barədə təlimini göylərdəki Ata kamil olduğu kimi kamil olmaq çağırışı ilə bitirir. Katolik Kilsəsi bütün maldan əl çəkməyə məsləhət kimi baxır: hər şagirdə təklif edilən və rahib və rahibələrin and kimi qəbul etdiyi tövsiyə. O, hamını bağlayan göstəriş deyil. On altıncı əsrin alman islahatçısı Martin Luther öyrədib ki, xristian özünə edilən haqsızlığa dözməlidir. O, yenə də hökmdar, hakim və ya əsgər kimi başqalarını qorumaq üçün qılınc daşıya bilər.
“Buna görə göylərdəki Atanız kamil olduğu kimi siz də kamil olun.”
Hər xristianı bağlayan Yeni Qanunun göstərişlərini məhəbbətə mane ola biləcək hər şeyi aradan qaldıran Müjdə məsləhətlərindən ayırır; yoxsulluq kimi məsləhətlər hər şagirdə təklif olunur, lakin həyat tərzi kimi təqdis olunmuş həyat sürənlər tərəfindən qəbul edilir.
Luther öyrədir ki, xristian özünə edilən haqsızlığa müqavimət göstərmədən dözməlidir, lakin hökmdar, hakim və ya əsgər kimi başqalarını qorumaq üçün qılınc daşıya bilər və daşımalıdır. Bu oxunuşa görə, Xütbənin əmrləri məhkəmələri və ya dövləti deyil, şəxsi həyatı tənzimləyir.
Ölçülü sədəqə
Quran hər iki ifratı qadağan edir. O deyir ki, əlini nə sıxıb saxla, nə də onu büsbütün aç, yoxsa qınanmış və peşman qalarsan. Möminlər israf etmədən və xəsislik etmədən, orta yol tutaraq xərcləyənlərdir. Nə qədər verməli olduğu soruşulanda cavab ehtiyacdan artıq qalan olub. Peyğəmbər (ﷺ) səhabə Səd ibn Əbi Vəqqasa bütün malını, hətta yarısını da sədəqəyə vəsiyyət etməyə icazə verməyib. O, ən çoxu üçdə birinə icazə verib, çünki varislərini dilənçi yox, varlı qoymaq yaxşıdır. Məcburi sədəqə, zəkat müəyyən paydır: gümüşdə qırxda bir, müəyyən miqdardan aşağıda heç nə verilmir. Quran onu kimlərin aldığını adlandırır.
“Əlini nə sıxıb saxlama, nə də onu büsbütün açma (nə xəsis ol, nə də israfçı). Yoxsa qınanmış və peşman vəziyyətdə qalarsan.”
“Onlar (mallarını) xərclədikdə nə israfçılıq, nə də xəsislik edər, bunların arasında orta bir yol tutarlar.”
“Səndən (sərxoşedici) içki və qumar barəsində soruşurlar. De: “İkisində də, həm böyük günah, həm də insanlar üçün mənfəət vardır. Amma günahları mənfəətlərindən daha böyükdür.” Səndən Allah yolunda nə xərcləyəcəklərini soruşurlar. De: “(Ehtiyacınızdan) artıq qalanını!” Allah ayələri sizə belə bəyan edir ki, bəlkə fikirləşəsiniz –”
Məkkədə xəstələnmiş Səd ibn Əbi Vəqqas Peyğəmbərdən (ﷺ) bütün malını sədəqə kimi vəsiyyət edə bilib-bilməyəcəyini soruşdu. Peyğəmbər yox dedi, yarısına da yox dedi və üçdə birinə icazə verdi, əlavə etdi ki, üçdə bir də çoxdur: varislərini insanlardan dilənən yoxsul qoymaqdansa, varlı qoymaq yaxşıdır və hətta kişinin arvadının ağzına qoyduğu tikə də sədəqədir.
Ənəs Əbu Bəkrin onunla Bəhreynə göndərdiyi, Peyğəmbərin (ﷺ) müəyyən etdiyi kimi yazılı zəkat qaydalarını rəvayət edir. Onlar dəvələr və qoyunlar üçün verilməli miqdarları, gümüş üçün isə qırxda biri (2,5%) müəyyən edir; kişinin cəmi yüz doxsan dirhəmi olduqda heç nə verilmir.
“Sədəqələr (zəkatlar) Allah tərəfindən bir fərz olaraq yalnız fəqirlərə, miskinlərə, zəkatı yığıb paylayanlara, qəlbləri (İslam dininə) isinişdiriləcək kimsələrə, kölələrin azad olunmasına, borclulara, Allah yolunda cihad edənlərə və (pulu qurtarıb yolda qalan) müsafirlərə məxsusdur. Allah (hər şeyi) biləndir, hikmət sahibidir.”
Qazanc və mülk yaxşıdır
Quran möminlərə cümə namazı bitəndə yer üzünə dağılıb Allahın (﷾) ruzisini axtarmağı deyir. O, ticarətə icazə verir, sələmi qadağan edir və bir-birinin malını haqsız yerə almağı qadağan edir. Peyğəmbər (ﷺ) deyib ki, heç kim öz əlinin zəhməti ilə qazandığından daha yaxşı yemək yeməyib. O həm də deyib ki, Davud peyğəmbər öz əməyi ilə dolanırdı. O deyib ki, malını müdafiə edərkən öldürülən şəhiddir. İslam mömindən malını onu alana buraxmağı istəmir.
“Namaz qurtardıqdan sonra yer üzünə dağılışıb Allahın lütfündən (ruzisindən) axtarın və Allahı çox zikr edin ki, bəlkə nicat tapasınız.”
“Sələm yeyənlər (qəbirlərindən), şeytan toxunmuş dəlinin qalxdığı kimi qalxarlar. Bu, onların: “Alış-veriş də sələmçilik kimidir!”– demələrinə görədir. Halbuki, Allah alış-verişi halal, sələmçiliyi isə haram etmişdir. Hər kim özünə Rəbbindən xəbərdarlıq gəldikdən sonra (sələmçiliyə) son qoyarsa, keçmişdə aldığı (sələmlər) onundur. Onun işi Allaha qalar. Kim yenə (sələmçiliyə) qayıdarsa, məhz onlar cəhənnəmlik olar və orada əbədi qalarlar.”
“Ey iman gətirənlər! Qarşılıqlı razılıqla aparılan ticarət müstəsna olmaqla, mallarınızı öz aranızda haqsız yerə yeməyin və özünüzü öldürməyin. Həqiqətən, Allah sizə qarşı rəhmlidir.”
Əl-Miqdam rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) demişdir: heç kim öz əlinin zəhməti ilə qazandığından daha yaxşı yemək yeməyib və Davud peyğəmbər öz əməyi ilə qazandığından yeyirdi.
Abdullah ibn Amr Peyğəmbərin (ﷺ) malını müdafiə edərkən öldürülənin şəhid olduğunu dediyini eşitmişdir.
Ədalət və daha yaxşı yol kimi bağışlamaq
Quran Tövratın bərabər qisas qanununu təsdiq edir. O, haqsızlığa uğrayana ədalətli və bərabər cavab haqqı verir, daha çoxunu yox. Sonra o, bu haqdan əl çəkəni tərifləyir. Bağışlayıb islah edənin mükafatı Allaha (﷾) aiddir və səbir ən yaxşı yoldur. Bağışlamaq azad seçilən fəzilətdir, qurbanları çarəsiz qoyan qanun deyil.
“Biz (Tövratda) onlara yazıb buyurduq ki, cana can, gözə göz, buruna burun, qulağa qulaq, dişə diş, yaralara (da misli ilə) qisas alınmalıdır. Kim bunu (qisası) bağışlayarsa, bu onun üçün kəffarə olar. Allahın nazil etdiyi ilə hökm verməyənlər – məhz onlar zalımdırlar.”
“Ey iman gətirənlər! Öldürülən şəxsə görə qisas almaq sizə vacib edildi. (Odur ki,) azad kəsə görə azad olandan, köləyə görə kölədən, qadına görə qadından (qisas alın!) Əgər (qatil öldürdüyü) qardaşının (varisləri) tərəfindən (qanbahası müqabilində) bir şeylə əfv edilsə, onda (varislər onunla) insafla davranmalı, (qatil də, qanbahasını) gözəl tərzdə ödəməlidir. Bu, Rəbbiniz tərəfindən bir yüngüllük və mərhəmətdir. Bundan sonra kim həddi aşsa, onun üçün ağrılı-acılı bir əzab vardır.”
“Pisliyin cəzası özü kimi pislikdir. Kim bağışlasa və islah etsə, onun mükafatı Allaha aid olar. Həqiqətən, O, zalımları sevməz.”
“(Günahkarı) cəzalandırmaq istəsəniz, sizə nə cəza verilibsə, siz də ona eynilə cəza verin. Əgər səbir etsəniz, bu, səbir edənlər üçün daha xeyirlidir.”
Boşanmaya və yenidən evlənməyə icazə
Quran boşanmaya icazə verir və onun yaxşılıqla necə edildiyini göstərir. O, hər iki tərəf ədalətli şərtlərlə razılaşanda boşanmış qadına keçmiş əri ilə yenidən evlənməyə mane olmağı da qadağan edir. Bu qaydalarla yenidən evlənən heç kim zinakar adlandırılmır.
“Boşama iki dəfədir. Bundan sonra (qadını şəriətə) müvafiq qayda üzrə saxlamaq, yaxud xoşluqla buraxmaq gərəkdir. Onlara verdiklərinizdən bir şey götürmək sizə halal olmaz. Yalnız hər ikisinin Allahın hüdudlarını yerinə yetirməyəcəklərindən qorxması istisnadır. Əgər siz onların Allahın hüdudlarını yerinə yetirməyəcəklərindən qorxsanız, qadının (boşanmaq üçün) bir şey əvəz verməsində ikisinə də heç bir günah yoxdur. Bunlar Allahın hüdudlarıdır, onları aşmayın! Allahın hüdudlarını aşanlar – məhz onlar zalımlardır.”
“Qadınlarınızı boşadığınız və onların gözləmə müddəti başa çatdığı zaman (keçmiş ərləri ilə) öz aralarında xoşluqla razılığa gəldikləri təqdirdə, o qadınlara yenidən (əvvəlki) ərlərinə ərə getməyə mane olmayın. Bu, sizlərdən Allaha və Axirət gününə iman gətirənlərə verilən bir öyüd-nəsihətdir. Bu, sizin üçün daha yaxşı və daha pakdır. Allah bilir, siz isə bilmirsiniz.”
İnsanların saxlaya biləcəyi qanun
Quran deyir ki, Allah (﷾) heç kəsə gücü çatmayan yük qoymur. O həm də deyir ki, O, möminlərə dində heç bir çətinlik yaratmayıb. Buna görə bütöv icma, varlı və yoxsul, şəxsi həyatda və məhkəmələrində İslam qanununa əməl edə bilər.
“Allah hər kəsi yalnız onun qüvvəsi çatdığı qədər mükəlləf edər. Hər kəsin qazandığı xeyir yalnız onun özünə, qazandığı şər də, yalnız öz əleyhinədir. “Ey Rəbbimiz, unutsaq və ya xəta etsək bizi cəzalandırma! Ey Rəbbimiz, bizdən əvvəlkiləri yüklədiyin kimi, bizi ağır yüklə yükləmə! Ey Rəbbimiz, gücümüz çatmayan şeyi daşımağa bizi vadar etmə! Bizi əfv et, bizi bağışla, bizə rəhm et! Sən bizim Himayədarımızsan! Kafir qövmə qalib gəlməkdə bizə yardım et!””
“Allah yolunda lazımınca cihad edin. O, sizi seçdi və atanız İbrahimin dinində olduğu kimi, bu dində də sizin üçün heç bir çətinlik yaratmadı. Peyğəmbər sizə, siz də insanlara şahid olasınız deyə, Allah həm əvvəl (nazil etdiyi kitablarda), həm də bunda (Quranda) sizi müsəlman adlandırdı. Elə isə namaz qılın, zəkat verin və Allaha möhkəm sarılın. O sizin Himayədarınızdır. O nə gözəl Himayədar, nə gözəl Yardımçıdır!”
| Məsələ | Xütbə, Mattanın yazdığı kimi | Quran və Sünnə |
|---|---|---|
| Sənə vurulan zərər | Pisliyə qarşı durma; o biri yanağını çevir. | Ədalətli və bərabər cavaba icazə var; bağışlamaq daha yaxşıdır. |
| Vermək | Hər istəyənə ver. | Zəkatda sabit pay; Səd sədəqəyə ən çoxu üçdə birini qoya bilər. |
| Mal | Yer üzündə xəzinə toplama. | Ticarət halaldır və malını müdafiə edərkən öldürülən şəhiddir. |
| Boşanma | Boşanmış qadınla evlənmək zinadır. | Boşanmaya icazə var və boşanmışlar yenidən evlənə bilər. |
Allah (﷾) heç kimə gücündən artıq yük qoymaz.
Ayə-ayə
Matta 5:38-39 — fəsil 5, ayə 38-39
“Eşitmisiniz ki, belə deyilib: Gözə göz, dişə diş. Mən isə sizə deyirəm ki, pisə müqavimət göstərməyin; kim sağ yanağına vursa, o birini də ona çevir.”
Nə üçün istinad olunub
O biri yanağı çevirmək şəxsi təhqir, şillə və şəxsi intiqamdan əl çəkmək barədədir. O, məhkəmələri, polisi və ya özünümüdafiəni qadağan etmir.
Cavab
Onda sözlər olduğu kimi saxlanılmır. Matta əmri təhqirlərlə məhdudlaşdırmır. O, onu birbaşa Tövratda hakimlər üçün qayda olan “Gözə göz, dişə diş” sözündən sonra qoyur və sonra deyir: “pisə müqavimət göstərməyin”. Quran hər iki yarını yerində saxlayır: haqsızlığa uğrayan üçün ədalətli hüquqi çarə və Allahın (﷾) mükafatlandırdığı azad seçim kimi bağışlamaq.
Nəticə — Xristianlar bu əmri yalnız daraltmaqla saxlayır. İslam tarazlığı mətnin özündə deyir.
Mark 10:21 — fəsil 10, ayə 21
“İsa ona baxıb onu sevdi və ona dedi: Bir şeyin çatışmır: get, nəyin varsa sat, yoxsullara ver və göydə xəzinən olacaq; gəl, xaçı götür və ardımca gəl.”
Nə üçün istinad olunub
Hər şeyi satmaq əmri sərvəti onu geri saxlayan bir varlı kişi üçün idi. O, bütün xristianlar üçün qayda deyil.
Cavab
İsa dərhal şagirdlərinə dönür və ümumən varlılardan danışır: dəvə iynənin gözündən daha asan keçər. Lukada əmr şagirdlərə qrup kimi verilir: əmlakınızı satın və sədəqə verin. Bu, yalnız bir adamın sınağı deyil.
Nəticə — İncillər əmri bir adamdan kənara genişləndirir və kilsələr hələ də ona əməl etmir.
Matta 6:19-20 — fəsil 6, ayə 19-20
“Yer üzündə güvənin və pasın məhv etdiyi, oğruların girib oğurladığı yerdə özünüzə xəzinə yığmayın; göydə, güvənin və pasın məhv etmədiyi, oğruların girib oğurlamadığı yerdə özünüzə xəzinə yığın.”
Nə üçün istinad olunub
İsa pul yığmağı yox, sərvəti xəzinə etməyi qadağan edir. Məsələ qəlbin harada olmasıdır.
Cavab
İsa davam edib qəlbdən danışır: “xəzinən harada isə, qəlbin də orada olacaq”. Lakin əmrin özü budur: “Yer üzündə ... özünüzə xəzinə yığmayın”. O, yalnız sevgini yox, yığmağı qadağan edir. Quran tarazlığı açıq deyir: israf etmədən və xəsislik etmədən xərcləyin və ehtiyacdan artıq qalanı verin.
Nəticə — İslam xristianların bu sözləri izah etməli olduğunu açıq deyir.
Baxışlar
Əsas xristian baxışı
Dağdakı Xütbə Tanrının Padşahlığının kamil sevgisini göstərir. Xristianlar onun bəzi əmrlərini rahib və rahibələrin and kimi qəbul etdiyi məsləhətlər kimi oxuyur. Başqalarını məhkəmə və dövlət üçün yox, şəxsi həyat üçün qaydalar kimi oxuyurlar.
İsa dinləyənlərini göylərdəki Ataları kimi kamil olmağa çağırır. Xristianlar bunu Padşahlığın idealını göstərən kimi oxuyur.
Təkzib
İdeal ilham verə bilər. Lakin Mattanın qeyd etdiyi kimi, bunlar təsvir yox, əmrlərdir: pisə müqavimət göstərməyin, istəyən hər kəsə verin. Heç bir cəmiyyətin saxlaya bilmədiyi qanun Allahın (﷾) istədiyi deyil, çünki O, heç kəsə gücü çatmayan yük qoymur.
Katolik Kilsəsi bütün maldan əl çəkməyə məsləhət kimi baxır: rahib və rahibələr kimi bütün həyatını Tanrıya verənlər üçün tövsiyə. O, hər xristian üçün qayda deyil.
Təkzib
Katolik Kilsəsi bunu belə oxuyur. Lakin Markda İsa şagirdlərinə dönür və yalnız bir kişidən yox, ümumən varlılardan danışır. Lukada əmr şagirdlərə qrup kimi verilir.
Luther öyrədib ki, müqavimət göstərməmək xristianın özünə edilən haqsızlığa necə dözməsi barədədir. Hökmdarlar, hakimlər və əsgərlər başqalarını qorumaq üçün güc işlədə bilər.
Təkzib
Bu, ağıllı qaydadır, amma o, Mattanın sözləri yox, Lutherin qaydasıdır. Matta əmri birbaşa qanunun gözə göz, ədalətli əvəz qaydasından sonra qoyur. Quran həm ədalətli çarəni, həm də azad seçim kimi bağışlamağı saxlayır.
İslam baxışı
İsa Musanın Qanununu təsdiq edən həqiqi peyğəmbər idi. Müsəlmanlar deyir ki, əlimizdəki Əhdi-Cədid İncilləri insan əlləri ilə formalaşıb və onları Quranla ölçür. İsa öz dövründə İsrailə nə öyrətmiş olursa olsun, heç bir cəmiyyətin saxlaya bilmədiyi əmr hamı üçün Allahın (﷾) qanunu deyil. Peyğəmbər Muhəmmədin (ﷺ) gətirdiyi son qanun tarazlıdır. Hər insan və hər cəmiyyət onunla yaşaya bilər.
İsa o biri yanağı çevirməyi, məhkəmənin aldığından çox verməyi və ikinci mili getməyi əmr edir.
İsa istəyən hər kəsə verməyi əmr edir. O həm də malı alandan onu geri istəməməyi, yer üzündə xəzinə yığmamağı və sədəqə vermək üçün malı satmağı əmr edir.
İsa şagirdlərinə dəvə barədə söz deyir. Onun iynənin gözündən keçməsi varlının Tanrının Padşahlığına girməsindən daha asandır.
Əhdi-Cədid məktubları işləməyi və ev adamlarını təmin etməyi tələb edir. Hətta ilk möminlərin hər şeyi ümumi saxladığı Həvarilərin İşlərində Peter Ananiyanın torpağının onun ixtiyarında olduğunu deyir.
Əsas kilsələr öyrədir ki, xristianların mülkü ola bilər, hakimin əmri ilə silah daşıya və özlərini müdafiə edə bilərlər.
Quran həm xəsisliyi, həm də heç nə qalmayacaq qədər verməyi qadağan edir. Peyğəmbər (ﷺ) insanın vəsiyyətlə sədəqəyə qoya biləcəyini üçdə birlə məhdudlaşdırıb.
İslam haqsızlıqlar üçün ədalətli və bərabər hüquqi çarə verir və bağışlamağı daha yaxşı seçim kimi tərifləyir.
İslam halal qazanca hörmət edir və insana malını müdafiə etməyə icazə verir.
Quran öyrədir ki, Allah (﷾) heç kəsə gücü çatmayan yük qoymur.