Maikling sagot
Ang Sharia ay ang paraan ng pamumuhay na itinakda ng Diyos (﷾) para sa mga Muslim, at karamihan dito ay pagsamba at mabuting asal. Ang salita ay nangangahulugang isang landas. Halos lahat ng klasikong aklat ng batas Islamiko ay nagsisimula sa paglilinis at pagdarasal. Pagkatapos ay ang kawanggawa, pag-aayuno at paglalakbay sa Mecca, at pagkatapos nito ang kalakalan, kasal at mana. Mas huli ang mga parusa sa mga krimen, at maliit na bahagi lamang ang mga ito ng kabuuan. Sinabi ng iskolar na si al-Ghazali na umiiral ang batas upang ingatan ang limang bagay: ang pananampalataya, ang buhay, ang isip, ang lahi ng pamilya at ang ari-arian. Sa isang karaniwang araw ay sinasabihan ng Sharia ang isang Muslim na magdasal, igalang ang kanyang ina at pakainin ang mahihirap. Sinasabihan siya nito na maging mabuti sa kanyang kapitbahay, magbenta nang tapat, at maging makatarungan kahit laban sa kanyang sarili. Sa Islam ay iisa ang batas at ang moralidad. Kahit ang pang-araw-araw na trabaho ay nagiging pagsamba kapag ginawa para sa Diyos (﷾).
Buong paliwanag
Ang ibig sabihin ng salita
Ang Sharia ay nangangahulugang isang landas, ang daang itinakda upang sundin. Sa Qur'an ay sinasabi ng Diyos (﷾) sa Propeta (ﷺ) na inilagay Niya siya sa isang paraan (shari'a) ng relihiyon, at sinasabihan siyang sundin ito. Sinasabi ng isa pang talata na binigyan ng Diyos (﷾) ang bawat pamayanan ng isang batas at isang bukas na daan.
“Pagkatapos naglagay Kami sa iyo sa isang batas mula sa kautusan kaya sumunod ka rito at huwag kang sumunod sa mga pithaya ng mga hindi nakaaalam.”
“Nagpababa Kami sa iyo ng Aklat kalakip ng katotohanan bilang tagapagpatotoo para sa nauna rito na kasulatan at bilang tagapagsubaybay rito. Kaya humatol ka sa pagitan nila ng ayon sa pinababa ni Allāh at huwag kang sumunod sa mga pithaya nila kapalit ng dumating sa iyo na katotohanan. Para sa bawat kabilang sa inyo ay gumawa Kami ng isang pagbabatas at isang pamamaraan. Kung sakaling niloob ni Allāh ay talaga sanang gumawa Siya sa inyo na nag-iisang kalipunan [sa pagbabatas] subalit [pinag-iiba kayo] upang sumubok Siya sa inyo sa ibinigay Niya sa inyo. Kaya mag-unahan kayo sa mga kabutihan. Tungo kay Allāh ang babalikan ninyo nang lahatan saka magbabalita Siya sa inyo hinggil sa anumang kayo dati kaugnay roon ay nagkakaiba-iba.”
Kung paano nakaayos ang mga aklat ng batas
Si Ibn Qudamah ay isang iskolar na Muslim ng ika-12 at ika-13 siglo. Ang kanyang aklat na al-Mughni ay isang pamantayang akda ng paaralang Hanbali, isa sa apat na paaralan ng batas Islamiko. Ipinapakita nito ang karaniwang pagkakasunod-sunod. Nagbubukas ito sa paglilinis at pagdarasal, pagkatapos ay kawanggawa, pag-aayuno at paglalakbay sa Mecca. Sumusunod ang kalakalan, mana at kasal. Ang mga kabanata tungkol sa mga krimen at mga nakatakdang parusa (hudud) ay dumarating nang malayo pagkatapos ng mga kabanata tungkol sa pagsamba, sa mga huling tomo nito.
Isa sa mga karaniwang sangguniang aklat ng batas Islamiko (mazhab na Hanbali). Nagsisimula ito sa Aklat ng Paglilinis at pagkatapos ay Pagdarasal, na sinusundan ng mga libing, kawanggawa, pag-aayuno at paglalakbay-banal. Sumusunod ang kalakalan, pamana, kasal at diborsiyo. Ang mga aklat tungkol sa mga pinsala, bayad-dugo at mga takdang parusa (hudud) ay nasa mga huling tomo nito.
Ang layunin ng batas
Itinanong ng mga iskolar na Muslim kung para saan ang buong batas. Sumagot si al-Ghazali, isang iskolar na namatay noong 1111, na iniingatan nito ang limang bagay: ang relihiyon, ang buhay, ang isip, ang supling at ang ari-arian. Tinawag niya ang mga ito na layunin ng batas. Nagtayo rito ang mga sumunod na iskolar at tinawag itong maqasid (ang mga layunin ng Sharia). Kaya ipinagbabawal ang pagpatay dahil sinisira nito ang buhay, at ang alak dahil sinisira nito ang isip. Ipinagbabawal ang pangangalunya dahil sinisira nito ang lahi ng pamilya, at ang pagnanakaw dahil sinisira nito ang ari-arian. Ang batas ay isang pader sa palibot ng nais ingatan ng bawat disenteng tao. Pinaniniwalaan ng mga iskolar na Muslim na ang mga nakatakdang parusa ay ukol lamang sa isang lehitimong hukuman sa isang estadong Muslim, hindi kailanman sa mga indibiduwal. Ipinapaliwanag ito ng pahina tungkol sa mga Muslim at sa batas ng lugar na kanilang tinitirhan.
Sa akdang ito tungkol sa mga simulain ng batas Islamiko, naninindigan si al-Ghazali na ang layunin ng Shari'ah para sa sangkatauhan ay ingatan ang limang bagay: ang kanilang relihiyon, ang kanilang buhay, ang kanilang isip, ang kanilang supling at ang kanilang ari-arian. Ang anumang nag-iingat sa limang ito ay isang kapakinabangan (maslaha), at ang anumang sumisira sa mga ito ay isang pinsalang dapat pigilan.
Ang limang bagay na iniingatan ng batas
- Relihiyon, ibig sabihin ay pananampalataya.
- Buhay, kaya ipinagbabawal ang pagpatay.
- Isip, kaya ipinagbabawal ang alak.
- Mga supling at ang angkan ng pamilya, kaya ipinagbabawal ang pangangalunya.
- Ari-arian, kaya ipinagbabawal ang pagnanakaw.
May pasya ang bawat gawa
Binibigyan ng batas Islamiko ng pasya ang bawat gawa. Inuuri ng mga iskolar ang mga gawa sa isang sukatang may lima. Ang fard ay nangangahulugang obligado, gaya ng mga pang-araw-araw na pagdarasal at ng pag-aayuno sa Ramadan. Ang sunnah ay nangangahulugang inirerekomenda, ayon sa halimbawa ng Propeta (ﷺ). Ang mubah ay nangangahulugang pinahihintulutan lamang. Ang makruh ay nangangahulugang kinasusuklaman. Ang haram ay nangangahulugang ipinagbabawal. Anumang hindi haram ay halal (ipinahihintulot), at walang sinumang maaaring magbawal sa ipinahintulot ng Diyos (﷾). Sinabi ng Propeta (ﷺ) na malinaw ang ipinahihintulot at malinaw ang ipinagbabawal. Itinuro niya sa mga mananampalataya na lumayo sa mga kaduda-dudang bagay sa pagitan ng mga ito.
“O mga sumampalataya, isinatungkulin sa inyo ang pag-aayuno kung paanong isinatungkulin ito sa mga bago pa ninyo, nang sa gayon kayo ay mangingilag magkasala.”
“Talaga ngang nagkaroon para sa inyo sa Sugo ni Allāh ng isang magandang huwaran para sa sinumang naging nag-aasam [sa pakikipagkita] kay Allāh at sa Huling Araw at nag-alaala kay Allāh nang madalas.”
“O mga sumampalataya, huwag kayong magbawal ng mga kaaya-ayang ipinahintulot ni Allāh para sa inyo at huwag kayong lumabag. Tunay na si Allāh ay hindi umiibig sa mga tagalabag.”
“Huwag kayong magsabi ukol sa anumang naglalarawan ang mga dila ninyo ng kasinungalingan: “Ito ay ipinahihintulot at ito ay ipinagbabawal,” upang gumawa-gawa kayo laban kay Allāh ng kasinungalingan. Tunay na ang mga gumagawa-gawa laban kay Allāh ng kasinungalingan ay hindi magtatagumpay.”
Narinig ni al-Nu'man ibn Bashir ang Propeta (ﷺ) na nagsasabing malinaw ang ipinahihintulot at malinaw ang ipinagbabawal, at sa pagitan ng mga ito ay may mga kahina-hinalang bagay na hindi alam ng karamihan sa mga tao. Ang sinumang lumalayo sa mga kahina-hinalang bagay ay nag-iingat sa kanyang relihiyon at sa kanyang dangal.
| Pasya | Kahulugan |
|---|---|
| Fard | Obligado, gaya ng araw-araw na pagdarasal at ng pag-aayuno sa Ramadan |
| Sunnah | Inirerekomenda, sumusunod sa halimbawa ng Propeta (ﷺ) |
| Mubah | Pinahihintulutan lamang |
| Makruh | Di-kanais-nais |
| Haram | Ipinagbabawal; ipinahihintulot ang anumang hindi haram |
Iisa ang batas at ang moralidad
Hindi itinuturing ng Islam na dalawang bagay ang batas at ang moralidad. Ang labag sa batas ay imoral din. Hindi nagbabago ang mga pinahahalagahang moral ayon sa hilig ng isang salinlahi, dahil kapwa nagmumula sa Diyos (﷾) ang batas at ang moralidad. Sinasabi ng Qur'an na binuo ng Diyos (﷾) ang relihiyon habang nabubuhay ang Propeta (ﷺ). Ipinagbabawal din nito sa sinuman na tawaging ipinahihintulot o ipinagbabawal ang isang bagay ayon lamang sa sarili niyang sabi. Pinaghihiwalay ng mga iskolar ang dalawang patong. Ang Sharia ay ang mga nakapirming utos ng Qur'an at ng Sunnah, na siyang halimbawa ng Propeta (ﷺ). Ang fiqh (ang mga pasyang hinahango ng mga iskolar mula sa mga ito) ay maaaring tumugon sa nagbabagong pangangailangan ng bawat panahon. Ngunit walang bisa ang pasyang sumasalungat sa Sharia.
“Sa araw na ito bumuo Ako para sa inyo ng Relihiyon ninyo, lumubos Ako sa inyo ng biyaya Ko at nalugod Ako para sa inyo sa Islām bilang relihiyon.”
“Huwag kayong magsabi ukol sa anumang naglalarawan ang mga dila ninyo ng kasinungalingan: “Ito ay ipinahihintulot at ito ay ipinagbabawal,” upang gumawa-gawa kayo laban kay Allāh ng kasinungalingan. Tunay na ang mga gumagawa-gawa laban kay Allāh ng kasinungalingan ay hindi magtatagumpay.”
Kung saan naghihiwalay ang batas at moralidad ng Kanluran
Sa karamihan ng mga bansa sa Kanluran, naghiwalay na ng landas ang batas at ang turong moral ng mga simbahan. Wala nang batas kriminal tungkol sa aborsiyon ang Canada mula nang pawalang-bisa ng Korte Suprema nito ang lumang batas noong 1988. Itinuturo ng Simbahang Katoliko na mabigat na mali ang bawat sinadyang aborsiyon, at ipinagbabawal ito sa mga kasapi nito.
Pinawalang-bisa ng Korte Suprema ng Canada ang seksiyon tungkol sa aborsiyon ng Kodigo Kriminal. Wala nang naipasang batas kriminal tungkol sa aborsiyon ang Parlamento mula noon.
Itinuturo ng Katesismo na mula pa noong unang siglo ay pinagtibay ng Simbahan ang moral na kasamaan ng bawat sinadyang aborsiyon, na hindi nagbago at hindi maaaring magbago ang turong ito, at na ang tuwirang aborsiyon ay mabigat na salungat sa batas moral.
Pananampalataya, buhay-publiko at pamahalaan
Hindi hinahati ng Islam ang buhay sa isang pribadong bahaging panrelihiyon at isang pampublikong bahaging sekular. Ginagabayan ng pananampalataya kung paano namumuhay ang isang Muslim sa bahay, sa trabaho at sa buhay-publiko. Maaaring gawin ng ibang mga tao bukod sa mga iskolar ang gawain ng pamahalaan. Nagsasalita ang Qur'an tungkol sa “mga may katungkulan mula sa inyo” kasama ng Sugo (ﷺ). Ngunit nananatili ang bawat kapangyarihan sa ilalim ng batas ng Diyos (﷾), at ibinabalik sa Diyos (﷾) at sa Kanyang Sugo (ﷺ) ang anumang pagtatalo. Madalas sipiin ng mga Kristiyano ang mga salita ni Jesus tungkol sa pagbibigay kay Cesar ng kay Cesar. Karamihan sa mga bansang Kristiyano ang nakararami ay may mga sekular na pamahalaan na ngayon. Gayunman ay nagtatapos ang parehong kasabihan sa “at sa Diyos ang mga bagay na sa Diyos”, at itinuturo ng Islam na pag-aari ng Diyos (﷾) ang bawat bahagi ng buhay. Saanman nakatira ang isang Muslim, ang parehong batas na iyon ang nagbubuklod sa kanya na sundin ang batas ng bansang tinitirhan niya (17:34).
“O mga sumampalataya, tumalima kayo kay Allāh at tumalima kayo sa Sugo at sa mga may katungkulan mula sa inyo. Kaya kung naghidwaan kayo sa isang bagay ay sumangguni kayo kay Allāh at sa Sugo, kung kayo ay sumasampalataya kay Allāh at sa Huling Araw. Iyon ay higit na mabuti at higit na maganda sa pagsasakatuparan.”
“Sinabi nila sa kanya, Kay Cesar. Nang magkagayo'y sinabi niya sa kanila, Ibigay nga ninyo kay Cesar ang mga bagay na kay Cesar; at sa Diyos ang mga bagay na sa Diyos.”
“Huwag kayong lumapit sa yaman ng ulila kundi sa [paraang] pinakamaganda hanggang sa umabot siya sa katindihan niya. Magpatupad kayo sa kasunduan; tunay na ang kasunduan ay laging pinananagutan.”
Maaaring maging pagsamba ang pang-araw-araw na gawain
Hindi lamang mga ritwal ang Sharia. Sinasaklaw nito ang buong buhay. Itinuro ng Propeta (ﷺ) na hinahatulan ang mga gawa ayon sa mga layunin. Kaya nagiging mga gawa ng pagsamba ang trabaho, buhay-pamilya at kabaitang ginawa alang-alang sa Diyos (﷾).
Narinig ni Umar ibn al-Khattab ang Propeta (ﷺ) na nagsasabing ang mga gawa ay hinahatulan ayon sa mga layunin nito, at ang bawat tao ay tumatanggap ng kanyang nilayon. Ang isang lalaking lumikas para sa makamundong pakinabang o upang pakasalan ang isang babae ay mayroon lamang ng dahilan ng kanyang paglikas.
Mga magulang at mga kapitbahay
Karamihan sa Sharia ay isinasagawa sa bahay at sa lansangan, hindi sa anumang hukuman. Tatlong beses na pinangalanan ng Propeta (ﷺ) ang ina bilang pinakakarapat-dapat sa mabuting pakikisama ng isang tao, at ang ama pagkatapos niya. Ipinag-uutos ng Qur'an ang kabaitan sa mga magulang, sa mga kamag-anak, at sa mga kapitbahay na malapit at malayo. Sinabi ng Propeta (ﷺ) na hindi dapat saktan ng mga mananampalataya ang isang kapitbahay, at dapat silang maging mapagbigay sa kanya. Sinabi rin niya na paulit-ulit siyang pinaaalalahanan ng anghel na si Gabriel tungkol sa mga kapitbahay, kaya inakala niyang gagawin silang mga tagapagmana.
Isinalaysay ni Abu Huraira na may isang lalaking nagtanong sa Propeta (ﷺ) kung sino ang pinakakarapat-dapat sa kanyang mabuting pakikisama. Sinabi ng Propeta: ang iyong ina. Tatlong ulit pang nagtanong ang lalaki kung sino ang kasunod, at ang sagot ay ang iyong ina, pagkatapos ay ang iyong ina, at pagkatapos ay ang iyong ama.
“Sumamba kayo kay Allāh at huwag kayong magtambal sa Kanya ng anuman. Sa mga magulang ay [mag-ukol ng] paggawa ng maganda, at sa may pagkakamag-anak, mga ulila, mga dukha, kapit-bahay na may pagkakamag-anak, kapit-bahay na malayo, kasamahan sa tabi, kinapos sa daan, at minay-ari ng mga kanang kamay ninyo. Tunay na si Allāh ay hindi umiibig sa sinumang naging isang hambog na mayabang.”
Isinalaysay ni Abu Huraira na sinabi ng Propeta (ﷺ): ang sinumang naniniwala kay Allah at sa Huling Araw ay hindi dapat manakit sa kanyang kapitbahay, dapat magparangal sa kanyang panauhin, at dapat magsalita ng mabuti o manahimik.
Isinalaysay ni Abu Shurayh na sinabi ng Propeta (ﷺ): ang sinumang naniniwala kay Allah at sa Huling Araw ay dapat maging mapagbigay sa kanyang kapitbahay at mapagbigay sa kanyang panauhin.
Isinalaysay ni Aisha na sinabi ng Propeta (ﷺ) na patuloy siyang hinihimok ng anghel na si Gabriel na pakitunguhan nang mabuti ang mga kapitbahay, nang napakadalas kaya inakala niyang gagawin ni Gabriel na tagapagmana ang mga kapitbahay.
Ang mahihirap at ang tapat na kalakalan
Pinupuri ng Qur'an ang mga nagpapakain sa dukha, sa ulila at sa bihag alang-alang lamang sa Diyos (﷾). Ibinilang ng Propeta (ﷺ) ang pagpapakain sa mga tao sa pinakamabubuting bagay sa Islam. Isang buong kabanata ng Qur'an ang nagbubukas sa isang babala sa mga nandaraya sa kalakalan. Sinabi ng Propeta (ﷺ) na pinagpapala ang isang tapat na bentahan. Minsan ay nakakita siya ng basang butil na itinago sa ilalim ng tuyo, at sinabi niya na ang sinumang nandaraya ay hindi kabilang sa kanya.
“Nagpapakain sila ng pagkain, sa kabila ng pagkaibig dito, sa dukha, ulila, at bihag. [Sinasabi nila sa mga sarili]: Nagpapakain lamang kami sa inyo para sa [ikalulugod ng] mukha ni Allāh; hindi kami nagnanais mula sa inyo ng isang ganti ni isang pasasalamat.”
Isinalaysay ni Abdullah ibn Amr na may isang lalaking nagtanong sa Propeta (ﷺ) kung aling mga katangian ng Islam ang pinakamabuti. Sumagot siya: ang pakainin ang mga tao, at batiin ng kapayapaan ang mga kilala mo at ang mga hindi mo kilala.
“Kapighatian ay ukol sa mga tagapag-umit-umit,”
Isinalaysay ni Hakim ibn Hizam na sinabi ng Propeta (ﷺ) na kung nagsasabi ng totoo ang mamimili at nagbebenta at nililinaw ang mga depekto at katangian ng paninda, pinagpapala ang kanilang bentahan; kung nagsisinungaling sila o may itinatago, nawawala ang pagpapala ng kanilang bentahan.
Isinalaysay ni Abu Huraira na isinuksok ng Propeta (ﷺ) ang kanyang kamay sa isang tumpok ng butil na ipinagbibili at natagpuang basa ito sa ilalim. Tinanong niya ang nagbebenta kung bakit wala sa itaas ang basang butil kung saan makikita ito ng mga tao, at sinabing ang sinumang nandaraya ay hindi mula sa kanya.
Katarungan, kahit laban sa iyong sarili
Ipinag-uutos ng Sharia ang katarungan kahit laban ito sa Muslim mismo, sa kanyang mga magulang o sa kanyang mga kamag-anak. Ipinag-uutos ito kahit sa mga taong ayaw niya. May sariling pahina ang batas ng lupaing tinitirhan ng isang Muslim. Binubuklod siya ng Sharia na sundin ang batas na iyon, maliban kung inuutusan siya nitong magkasala.
“O mga sumampalataya, kayo ay maging mga tagapagpanatili ng pagkamakatarungan, mga saksi para kay Allāh kahit pa laban sa mga sarili ninyo o mga magulang at mga pinakamalapit na kaanak. Kung naging isang mayaman o isang maralita, si Allāh ay higit na karapat-dapat sa kanilang dalawa. Kaya huwag kayong sumunod sa pithaya, na baka lumihis kayo. Kung magbabaluktot kayo [ng pagsasaksi] o aayaw kayo, tunay na si Allāh laging sa anumang ginagawa ninyo ay Mapagbatid.”
“O mga sumampalataya, kayo ay maging mga mapagpanatili para kay Allāh, mga saksi sa pagkamakatarungan. Huwag ngang mag-udyok sa inyo ang pagkasuklam sa ilang tao upang hindi kayo magmakatarungan. Magmakatarungan kayo; ito ay pinakamalapit sa pangingilag magkasala. Mangilag kayong magkasala kay Allāh. Tunay na si Allāh ay Mapagbatid sa anumang ginagawa ninyo.”
Isinalaysay ni Abdullah ibn Umar na sinabi ng Propeta (ﷺ) na ang isang Muslim ay dapat makinig at sumunod sa mga may kapangyarihan, gusto man niya o hindi, maliban kung inuutusan siyang suwayin si Allah. Kung inuutusan siyang magkasala, walang pakikinig at walang pagsunod.
Mga pananaw
Ang pananaw ng Islam
Ang Sharia ay ang buong paraan ng pamumuhay na ibinigay ng Diyos (﷾) sa pamamagitan ng Propeta (ﷺ). Karamihan dito ay pagsamba, etika at buhay-pamilya, at ang layunin nito ay ingatan ang pananampalataya, buhay, isip, pamilya at ari-arian. Maliit na bahagi lamang nito ang batas penal.
Tinatawag ng Qur'an ang relihiyong itinakda ng Diyos (﷾) para sa Propeta (ﷺ) na isang shari'a, isang paraang dapat sundin.
Nagsisimula ang mga klasikong aklat ng batas sa paglilinis at pagdarasal. Tinatalakay lamang nila ang mga krimen at mga parusa pagkatapos ng pagsamba, kalakalan at batas pampamilya.
Itinuro ni al-Ghazali na umiiral ang batas upang ingatan ang relihiyon, buhay, isip, supling at ari-arian.
Sa Islam ay iisa ang batas at ang moralidad. Ang labag sa batas ay imoral din. At hindi nagbabago ang mga nakapirming utos mula sa isang salinlahi hanggang sa susunod.
Walang batas kriminal tungkol sa aborsiyon ang Canada, habang ipinagbabawal ng Simbahang Katoliko ang sinadyang aborsiyon bilang mabigat na mali. Kaya sa Kanluran ay naghiwalay na ng landas ang batas at ang moralidad ng simbahan.
Hindi pinaghihiwalay ng Islam ang relihiyon at ang estado. Maaaring mamahala ang ibang mga tao, ngunit nananatili ang lahat ng kapangyarihan sa ilalim ng batas ng Diyos (﷾). Saanman nakatira ang isang Muslim, binubuklod siya ng batas na iyon na sundin ang batas ng bansa (17:34).
Inuuri ang bawat gawa bilang obligado (fard), inirerekomenda (sunnah), pinahihintulutan, kinasusuklaman o ipinagbabawal (haram).
Pagsamba ang anumang ipinahihintulot na gawang ginawa alang-alang sa Diyos (﷾), dahil hinahatulan ang mga gawa ayon sa mga layunin.
Ipinag-uutos ng Sharia ang paggalang sa mga magulang at ang kabaitan sa mga kapitbahay.
Ipinag-uutos ng Sharia ang pagpapakain sa mahihirap at ipinagbabawal ang pandaraya sa kalakalan.
Ipinag-uutos ng Qur'an ang katarungan kahit laban sa sarili at sa sariling pamilya, at kahit sa mga kaaway.