Hinihikayat ba ng Islam ang kaalaman at agham?

“Bumasa ka sa ngalan ng Panginoon mo na lumikha, lumikha sa tao mula sa isang malalinta. Bumasa ka at ang Panginoon mo ay ang Pinakamapagbigay, na nagturo sa pamamagitan ng panulat, nagturo sa tao ng hindi nito nalaman.”

Inilalarawan ni Aisha ang unang kapahayagan. Sa kuweba ng Hira, sinabi ng anghel sa Propeta (ﷺ) na bumasa, at tatlong ulit siyang sumagot na hindi siya marunong bumasa, bago ibinigay sa kanya ang mga unang talata ng Surat al-Alaq. Dinala siya ni Khadija sa kanyang pinsang si Waraqa ibn Nawfal, isang matanda at bulag na lalaking naging Kristiyano at sumusulat ng mga bahagi ng Ebanghelyo sa mga titik na Hebreo. Sinabi ni Waraqa na ito ang anghel na isinugo ni Allah kay Moises, at makalipas ang ilang araw ay namatay siya.

“Kaya napakataas si Allāh, ang Haring Totoo. Huwag kang magmadali sa pagbigkas ng Qur’ān bago pa matapos sa iyo ang pagkasi nito at magsabi ka: “Panginoon ko magdagdag Ka sa akin ng kaalaman.””

“O ang sinumang siya ay masunurin sa mga sandali ng gabi habang nakapatirapa at nakatayo, na nangingilag sa Kabilang-buhay at nag-aasam awa ng Panginoon niya [ay higit na mabuti ba]? Sabihin mo: “Nagkakapantay kaya ang mga nakaaalam at ang mga hindi nakaaalam? Nagsasaalaala lamang ang mga may isip.””

Isinalaysay ni Abu Hurayra ang isang mas mahabang pananalita ng Propeta (ﷺ) tungkol sa mabubuting gawa at sa gantimpala nito. Kabilang dito: ang sinumang tumahak sa isang landas sa paghahanap ng kaalaman, pinadadali ni Allah para sa kanya ang isang landas patungo sa Paraiso; at kapag nagtipon ang mga tao sa isang masjid upang bigkasin ang Qur'an at pag-aralan ito nang sama-sama, bumababa sa kanila ang kapanatagan, binabalot sila ng awa at pinalilibutan sila ng mga anghel. Nagtatapos ito sa: ang sinumang napabagal ng kanyang mga gawa ay hindi mapabibilis ng kanyang lahi.

“Tunay na sa pagkalikha sa mga langit at lupa, sa pagsasalit-salitan ng gabi at maghapon, sa mga sasakyang-dagat na naglalayag sa dagat kalakip ng ipinakikinabang nito sa mga tao, sa anumang pinababa ni Allāh mula sa langit na tubig saka nagbigay-buhay Siya sa pamamagitan nito sa lupa matapos ng kamatayan nito at nagkalat Siya rito ng bawat gumagalaw na nilalang, at sa pagpihit sa mga hangin at mga ulap na pinagsisilbi sa pagitan ng langit at lupa ay talagang mga tanda para sa mga taong nakapag-uunawa.”

“Tunay na sa pagkalikha sa mga langit at lupa at pagsasalit-salitan ng gabi at maghapon ay talagang may mga tanda ukol sa mga may isip, na mga umaalaala kay Allāh nang nakatayo o nakaupo o nakahiga sa mga tagiliran nila at nag-iisip-isip sa pagkalikha sa mga langit at lupa, [na nagsasabi]: Panginoon namin, hindi Ka lumikha nito nang walang-saysay. Kaluwalhatian sa Iyo, kaya magsanggalang Ka sa amin sa pagdurusa sa Apoy.”

“Sa lupa ay may mga tanda para sa mga nakatitiyak, at sa mga sarili ninyo. Kaya hindi ba kayo nakakikita?”

“Magpapakita Kami sa kanila ng mga tanda Namin sa mga abot-tanaw at sa mga sarili nila hanggang sa luminaw para sa kanila na [ang Qur’ān na] ito ay ang katotohanan. Hindi ba nakasapat ang Panginoon mo na Siya sa bawat bagay ay Saksi?”

“Mayroon sa mga tao, mga umuusad na hayop, at mga hayupang nagkakaiba-iba ang mga kulay ng mga ito gayon din. Tanging natatakot kay Allāh kabilang sa mga lingkod Niya ang mga nakaaalam. Tunay na si Allāh ay Makapangyarihan, Mapagpatawad.”

“O mga sumampalataya, kapag sinabi sa inyo na magpaluwang-luwang kayo sa mga pagtitipon [ninyo] ay magpaluwang kayo – magpapaluwang si Allāh para sa inyo [mula sa awa Niya; at kapag sinabi sa inyo na umangat kayo [mula sa kinauupuan] ay umangat kayo – mag-aangat si Allāh ng mga antas sa mga sumampalataya kabilang sa inyo at mga binigyan ng kaalaman. Si Allāh sa anumang ginagawa ninyo ay Mapagbatid.”

Narinig ni Mu'awiya ang Propeta (ﷺ) na nagsabi na kapag nais ni Allah ng kabutihan para sa isang tao, binibigyan Niya ito ng pag-unawa sa relihiyon; na siya mismo ay namamahagi lamang, at ang pagbibigay ay mula kay Allah.

Iniulat ni Abdullah ibn Mas'ud na sinabi ng Propeta (ﷺ) na maaaring naisin ng isa na maging gaya ng iba sa dalawang kaso lamang: isang lalaking binigyan ni Allah ng yaman at ginagastos ito nang tama, at isang lalaking binigyan ni Allah ng karunungan, na humahatol ayon dito at itinuturo ito.

Isang lalaki ang naglakbay mula sa Madinah patungo kay Abu al-Darda sa masjid ng Damascus para sa isang hadith. Sinabi ni Abu al-Darda na narinig niya ang Propeta (ﷺ) na nagsabi: ang sinumang naglalakbay sa isang daan sa paghahanap ng kaalaman, dinadala siya ni Allah sa isang daan ng Paraiso; ibinababa ng mga anghel ang kanilang mga pakpak sa kasiyahan sa naghahanap ng kaalaman; ang lahat ng nasa mga langit at lupa, kahit ang mga isda sa tubig, ay humihingi ng kapatawaran para sa mga maalam; ang maalam ay nakahihigit sa sumasamba gaya ng kabilugan ng buwan sa mga bituin; ang mga maalam ay mga tagapagmana ng mga propeta, na hindi nag-iiwan ng dinar o dirham, kundi kaalaman lamang.

“Kaya hindi ba sila tumitingin sa mga kamelyo kung papaanong nilikha ang mga ito, at sa langit kung papaanong inangat ito, at sa mga bundok kung papaanong itinirik ang mga ito, at sa lupa kung papaanong inilatag ito?”

“Nagturo Siya kay Adan ng mga pangalan sa kalahatan ng mga ito. Pagkatapos naglahad Siya sa mga ito sa mga anghel at nagasabi: “Magbalita kayo sa Akin ng mga pangalan ng mga ito kung kayo ay mga tapat.””

“Huwag kang tumalunton sa anumang walang ukol sa iyo hinggil doon na isang kaalaman. Tunay na ang pandinig, ang paningin, at ang puso, ang bawat isa sa mga iyon ay laging pinananagutan.”

“Nagsabi sila: “Walang papasok sa Paraiso kundi mga Hudyo o mga Kristiyano.” Iyon ay mga pinakamimithi nila. Sabihin mo: “Magbigay kayo ng patotoo ninyo kung kayo ay mga tapat.””

Isinalaysay ni Talha na nadaanan ng Propeta (ﷺ) ang mga taong nagpopolinate ng mga puno ng datiles sa pamamagitan ng kamay at sinabi niya na sa palagay niya ay walang silbi ito. Huminto sila, at bumagsak ang ani. Pagkatapos ay sinabi ng Propeta na kung nakatutulong ito ay gawin nila, dahil iyon ay sarili lamang niyang opinyon; ngunit kapag may sinabi siya sa kanila mula kay Allah, dapat nila itong sundin, dahil hindi siya kailanman magsasabi ng anumang kasinungalingan tungkol kay Allah.

Isinalaysay nina Anas at Aisha ang parehong pangyayari: matapos bumagsak ang ani ng datiles, sinabi ng Propeta (ﷺ) sa mga magsasaka na higit nilang alam ang mga usapin ng kanilang mundo.

Isinalaysay ni Abu Hurayra na sinabi ng Propeta (ﷺ) na hindi nagbaba si Allah ng anumang sakit nang hindi rin nagbababa ng lunas nito.

Iniulat ni Jabir na sinabi ng Propeta (ﷺ) na may lunas para sa bawat sakit. Kapag naabot ng tamang lunas ang sakit, gumagaling ang maysakit ayon sa pahintulot ni Allah.

Iniulat ni Zayd ibn Thabit na sinabihan siya ng Propeta (ﷺ) na pag-aralan ang pagsulat ng mga Hudyo, sapagkat hindi niya pinagkakatiwalaan ang iba sa kanyang mga liham. Sa loob ng kalahating buwan ay natutunan ito ni Zayd, at isinulat niya ang mga liham ng Propeta sa mga Hudyo at binasa sa kanya ang kanilang mga liham.

Saling Ingles at pag-aaral ng Mga Aklat I-III ng Aklat ng Optika ni Ibn al-Haytham (Kitab al-Manazir, unang bahagi ng ika-11 siglo). Ipinakikita nito na sinusubok niya ang mga teorya ng liwanag at paningin sa pamamagitan ng kontroladong obserbasyon at eksperimento.

Ang puna ni Ibn al-Haytham kay Ptolemy, ang pinakaiginagalang na astronomo ng sinaunang mundo. Inililista niya ang mga pagsasalungatan at mahihinang punto sa mga akda ni Ptolemy, at naninindigan na kahit ang pinakadakilang awtoridad ay dapat subukin.

Si al-Zahrawi (Albucasis, mga 936-1013) ay isang Arabeng manggagamot at siruhano ng al-Andalus, na isinilang malapit sa Cordoba, kung saan siya nanirahan sa malaking bahagi ng kanyang buhay. Ang kanyang pangunahing akda, ang Kitab al-Tasrif, ay isang tatlumpung-tomong ensiklopedya ng medisina. Ang kabanata nito tungkol sa operasyon ay isinalin sa Latin at naging pamantayang aklat-aralin sa Europa sa loob ng maraming siglo; nanguna siya sa mga instrumento sa operasyon at sa paggamit ng catgut para sa panloob na tahi.

Si Ibn al-Nafis, isang Arabeng manggagamot na isinilang sa Damascus sa pagitan ng 1210 at 1213 at namatay sa Cairo, ang unang naglarawan sa daloy ng dugo sa baga, sa kanyang Komentaryo sa Anatomiya sa Canon ni Ibn Sina, na isinulat noong siya ay 29 taong gulang. Ang paliwanag ni Galen noong ikalawang siglo tungkol sa sirkulasyon ay hindi napaghamon hanggang sa kanya; ang kanyang akda ay matagal na bago ang De motu cordis ni William Harvey (1628). Itinuro ni Galen na ang dugo ay dumaraan mula sa kanang bahagi ng puso patungo sa kaliwa sa pamamagitan ng di-nakikitang mga butas sa pader sa pagitan ng mga ito; pinuna ito ng komentaryo ni Ibn al-Nafis.

Isang kasaysayan ng agham sa sibilisasyong Islamiko. Pinangangalanan nito ang Maragha Observatory sa hilagang-kanlurang Iran, na pinamunuan nang ilang panahon ni Nasir al-Din al-Tusi (1201-1272, ayon sa aklat), at ang madrasa at obserbatoryo ng Samarqand na itinayo ni Ulugh Beg (1394-1449). Inilalarawan nito ang mga modelo ng planeta ni Ibn al-Shatir ng Damascus (umunlad mga 1350), at sinasabing binuo ni Copernicus (1473-1543) ang kanyang mga modelo batay sa mga ito; sinisipi nito si Neugebauer na ginamit ni Copernicus ang pamamaraang ginamit ni Ibn al-Shatir mga 200 taon bago, at na hindi pa matiyak noon kung alam niya ang tungkol sa kanya.

Isang pisikong Pakistani, na mapamuna sa ortodoksiyang panrelihiyon, ang naglilista ng mga nagawa ng mga matematikong Muslim: itinatag ni Abu al-Wafa ang batas ng mga sine sa trigonometriya; isinaayos ni al-Khwarizmi ang pag-aaral ng mga ekwasyon sa kanyang algebra, al-jabr; bumuo si Omar Khayyam ng heometrikong solusyon sa mga kubikong ekwasyon. Inilalarawan niya ang Baghdad, kasama ang mga obserbatoryo, ospital at paaralan nito, bilang sentrong intelektuwal ng mundo noong panahong iyon.

Ginagamit ng mananalaysay ng agham ang astronomiya upang sundan ang landas ng agham sa mga lupaing Muslim. Detalyado niyang inilalahad ang bagong gawa, kabilang ang mga bagong kasangkapang pangmatematika, ng mga astronomo roon mula ikalabintatlo hanggang ikalabing-anim na siglo. Ikinakatwiran niya na maaaring nalaman ito ni Copernicus.

Isinulat ni Ibn al-Haytham (Alhazen) ang kanyang pitong-tomong Aklat ng Optika mula 1011 hanggang 1021; nanatili ito sa isang edisyong Latin. Dito ay ipinaliwanag niya na nangyayari ang paningin kapag ang liwanag ay tumatalbog mula sa isang bagay at pumapasok sa mga mata. Pinanghawakan nina Euclid at Ptolemy ang teorya ng paglalabas, na ang mata ay nagpapalabas ng mga sinag.

Si al-Battani (bago 858-929), isang astronomong nagtrabaho karamihan sa Raqqa sa Syria, ang nagkalkula sa obliquity ng daigdig (ang pagkakahilig ng aksis nito), sa taong solar at sa mga equinox. Isang bersiyong Latin ng kanyang mga talahanayan ang ginawa sa pagitan ng 1134 at 1138, at inilimbag sa Nuremberg noong 1537.

Isinulat ni al-Jazari (1136-1206) ang Ang Aklat ng Kaalaman sa Mapanlikhang mga Mekanikal na Kagamitan noong 1206, na naglalarawan ng 50 mekanikal na kagamitan kasama ang mga tagubilin sa paggawa ng mga ito; kabilang sa pinakakilala ang kanyang elephant clock.

Ang Bahay ng Kaalaman (Dar al-Ilm) sa Cairo ay nagsimula bilang isang aklatan at ginawang lugar ng pag-aaral ng pinunong Fatimid na si al-Hakim noong 1004; nagbigay siya ng papel, panulat, tinta at lalagyan ng tinta nang walang bayad sa lahat ng nagnanais mag-aral doon.

Ang karaniwang kasaysayan ng kilusan ng pagsasaling Griyego-Arabe. Ipinakikita nito na ang pagsasalin ng agham at pilosopiyang Griyego sa Arabe ay isang proyekto ng mga Abbasid na nakasentro sa Baghdad, mula sa ikalawang hati ng ika-8 siglo hanggang sa ika-10, at ang mga akdang Griyego ay dati nang makukuha sa rehiyon pangunahin sa Syriac.

Ang bimaristan ay isang ospital sa makasaysayang mundong Islamiko. Ang unang tunay na bimaristan ay malamang na itinatag sa Baghdad ng kalipa na si Harun al-Rashid (naghari 786-809), at pagsapit ng unang bahagi ng ikasiyam na siglo ang mga ospital ng estado ay kilalang katangian ng kaharian ng mga Abbasid.

Ang University of al-Qarawiyyin sa Fez, Morocco, ay itinatag bilang isang masjid ni Fatima al-Fihri, anak na babae ng isang mangangalakal na gumastos ng kanyang mana para dito, noong 857-859. Naging nangungunang sentro ito ng pag-aaral. Binanggit ito ng UNESCO at ng Guinness World Records bilang pinakamatandang unibersidad, o ang pinakamatandang patuloy na gumaganang institusyon ng mataas na pag-aaral, sa mundo.

Ang al-Azhar sa Cairo ay itinatag bilang isang masjid noong 970-972 at naging sentro ng pag-aaral, kung saan pinag-aralan ng mga mag-aaral ang Qur'an at ang batas Islamiko kasama ang lohika, gramatika, retorika at kung paano kalkulahin ang mga yugto ng buwan. Ito ang pinakamatandang unibersidad sa Ehipto na nagbibigay ng digri at isa sa pinakamatanda sa mundo.

Isinilang si Ibn Sina (Avicenna, mga 970-1037) sa Afshana, isang nayon malapit sa Bukhara; ang kanyang ama ay nagmula sa Balkh. Sumulat siya sa isang malambot na tuluyang Arabe, at sumulat ng isang akda, ang Pilosopiya para kay Ala al-Dawla, sa wikang Persiyano.

Isinilang si al-Kindi mga 801 sa Kufa, Iraq, at namatay noong 873 sa Baghdad. Nagmula siya sa maharlikang lipi ng Kinda, na nagmula sa timog Arabia. Itinalaga siya ng Kalipa na si al-Ma'mun sa House of Wisdom sa Baghdad, kung saan nagtrabaho siya sa pagsasalin ng mga manuskritong pang-agham na Griyego.

Isang pampulitikang kasaysayan ng al-Andalus, mula sa pagsakop ng mga Muslim noong 711 hanggang sa pagbagsak ng Granada noong 1492.

Isinilang si Ibn Rushd (Averroes) sa Cordoba noong 1126 at namatay noong 1198, ayon sa isang salaysay sa Marrakesh. Napakalaki ng kanyang impluwensiya sa Latin na Europa mula sa unang bahagi ng ikalabintatlong siglo hanggang sa Renaissance; pagsapit ng dekada 1230 ay kilala siya roon bilang “ang Komentarista”.

“Si Galen, si Hipokrates, at si Avicenna, si Averroes, na gumawa ng dakilang Komentaryo.”

Nabuhay si al-Khwarizmi mula mga 780 hanggang mga 850 at isang iskolar sa House of Wisdom sa Baghdad sa ilalim ng Kalipa na si al-Ma'mun. Ang kanyang aklat tungkol sa aritmetika ay nananatili lamang sa isang bersiyong Latin, na kilala bilang “Al-Khwarizmi on the Hindu Art of Reckoning”, na naglalahad ng sistemang Hindu ng bilang ayon sa posisyon. Ipinakikita ng maka-Diyos na paunang salita ng kanyang Algebra na siya ay isang ortodoksong Muslim.

Ang puna ni Ibn al-Haytham kay Ptolemy, ang pinakaiginagalang na astronomo ng sinaunang mundo. Inililista niya ang mga pagsasalungatan at mahihinang punto sa mga akda ni Ptolemy, at naninindigan na kahit ang pinakadakilang awtoridad ay dapat subukin.

“O mga tao, tunay na Kami ay lumikha sa inyo mula sa isang lalaki [na si Adan] at isang babae [na si Eva] at gumawa sa inyo na mga bansa at mga lipi upang magkakilalahan kayo. Tunay na ang pinakamarangal sa inyo sa ganang kay Allāh ay ang pinakamapangilag magkasala sa inyo. Tunay na si Allāh ay Maalam, Mapagbatid.”

Sa paligid ng simboryo ng Main Reading Room, 12 ipinintang pigura ang kumakatawan sa mga bansa o panahong itinuring, nang matapos ang mural noong 1896, na pinakamalaki ang naiambag sa sibilisasyong Kanluranin. “Ang Roma, halimbawa, ay kumakatawan sa administrasyon, ang Islam sa pisika, ang Greece sa pilosopiya at ang Italy sa sining.”

“Sinipi ni Ronald Reagan si Ibn Khaldun (1332-1406) bilang suporta sa tinatawag na supply-side economics”, sa isang press conference noong Oktubre 1981.

Isang biyologong nagwagi ng Nobel Prize ang nangangatwiran na ang agham ang pinakamatagumpay na paraan ng pag-unawa sa likas na mundo, ngunit may hangganan ito: hindi nito masasagot ang mga tanong tungkol sa una at huling mga bagay, gaya ng kung paano nagsimula ang lahat, ano ang dahilan ng ating pagiging narito, at ano ang saysay ng pamumuhay.

“Nagtatanong sila sa iyo tungkol sa kaluluwa. Sabihin mo: “Ang kaluluwa ay kabilang sa nauukol sa Panginoon ko at hindi kayo binigyan ng kaalaman kundi kakaunti.””