Përgjigje e shkurtër
Jo. Islami e ndalon gënjeshtrën dhe taki'ja nuk është leje për të mashtruar. Fjala do të thotë kujdes. Vjen nga një ajet për një besimtar që, nën tortura ose kërcënim me vdekje, detyrohet të thotë fjalë mohimi. Ajeti e shfajëson nëse zemra e tij mbetet e patundur në besim. Edhe atëherë, dijetarët thonë se qëndrimi i patundur është më mirë. Kurani i urdhëron myslimanët të thonë të vërtetën, të mbajnë marrëveshjet dhe të jenë të drejtë edhe me ata që i urrejnë. Profeti (ﷺ) tha se gënjeshtra të çon te ligësia dhe se gënjeshtra është shenjë e hipokritit. Kritikët pretendojnë se myslimanët mund t'i mashtrojnë jomyslimanët për ta përhapur Islamin. Asnjë ajet dhe asnjë hadith i vërtetuar nuk e thotë këtë. Një mysliman që gënjen për Islamin bën mëkat.
Shpjegimi i plotë
Çfarë ia fal Kurani
Kurani paralajmëron për dënim kujtdo që kthehet te mohimi pas besimit, “përveç atij që është i detyruar me forcë, ndërkohë që zemra e tij është plot besim”. Ibn Kethiri, një dijetar i Kuranit i shekullit të 14-të, e shpjegon këtë si një besimtar që, i detyruar me rrahje e keqtrajtim, thotë fjalë mohimi ndërsa zemra e tij i refuzon. Një ajet tjetër u thotë besimtarëve të mos i marrin mohuesit për miq e mbrojtës në vend të besimtarëve, “për t’u ruajtur nga ata”. Ibn Kethiri shpjegon se kjo është për besimtarët që kanë frikë për sigurinë e tyre. Kurani lavdëron edhe një besimtar në oborrin e Faraonit që e fshehu besimin për të mbetur gjallë, e pastaj foli në mbrojtje të Musait. Çdo rast ka të bëjë me shpëtimin e një jete nën kërcënim, jo me fitimin e një debati.
“Kushdo që mohon Allahun, pas pranimit të besimit, (do të dënohet ashpër), përveç atij që është i detyruar me forcë, ndërkohë që zemra e tij është plot besim. Ndërsa ata që ia hapin zemrën mosbesimit, do të kenë mbi vete zemërimin e Allahut dhe një dënim të madh.”
Ibn Kethiri e shpjegon përjashtimin në 16:106 si atë që thotë fjalë mohimi sepse detyrohet me rrahje e keqtrajtim, ndërsa zemra e tij i refuzon ato dhe qëndron e qetë me besimin. Ai thotë se dijetarët ranë dakord që një person i detyruar në këtë mënyrë mund ose t'u bindet për ta shpëtuar veten, ose të refuzojë, siç refuzoi Bilali, që thoshte ‘Një, Një’ ndërsa e torturonin me një shkëmb të madh mbi gjoks në vapë, dhe se është më mirë që myslimani të qëndrojë i patundur në fenë e tij edhe nëse i kushton jetën.
“Besimtarët të mos i marrin për miq e mbrojtës mohuesit, në vend të besimtarëve. Ata që veprojnë kështu, nuk kanë çfarë të shpresojnë tek Allahu, vetëm nëse këtë e bëjnë (me gojë e jo me zemër) për t’u ruajtur nga ata. Allahu ju paralajmëron që t’i ruheni Vetes së Tij, sepse të gjithë do të ktheheni tek Allahu.”
Ibn Kethiri e shpjegon përjashtimin në 3:28, ‘për t'u ruajtur’, si për besimtarët që, në disa vende apo kohë, kanë frikë për sigurinë e tyre nga ata që u janë armiqësorë. Këta besimtarë mund të tregojnë miqësi nga jashtë për ta mbrojtur veten, por kurrë nga brenda.
“Por një njeri besimtar, nga të afërmit e Faraonit, i cili fshihte besimin e vet, tha: “Vallë, do të vrisni një njeri vetëm se thotë Allahu është Zoti im”, ndërkohë që ai ju ka sjellë shenja të qarta prej Zotit tuaj?! Nëse është gënjeshtar, atij i përket dënimi i gënjeshtrës së vet e, nëse është i drejtë, atëherë ju do t’ju godasë diçka prej asaj me të cilën ju kërcënohet ai. Vërtet, Allahu nuk e udhëzon në rrugë të drejtë atë që e tepron me të këqija dhe është gënjeshtar.”
Edhe nën torturë, qëndrimi i patundur është më mirë
Ibn Kethiri thotë se dijetarët ranë dakord për një person të detyruar në këtë mënyrë. Ai mund t'u bindet për ta shpëtuar veten, ose të refuzojë. Ai sjell shembull Bilalin, që u torturua me një shkëmb të madh mbi gjoks në vapë. Bilali vazhdonte të thoshte ‘Një, Një’, domethënë se Perëndia është një. Ibn Kethiri thotë se është më mirë që myslimani të qëndrojë i patundur në fenë e tij edhe nëse i kushton jetën. Pra përjashtimi është mëshirë për të dobëtit në çastet më të rënda, jo mënyrë jetese.
Ibn Kethiri e shpjegon përjashtimin në 16:106 si atë që thotë fjalë mohimi sepse detyrohet me rrahje e keqtrajtim, ndërsa zemra e tij i refuzon ato dhe qëndron e qetë me besimin. Ai thotë se dijetarët ranë dakord që një person i detyruar në këtë mënyrë mund ose t'u bindet për ta shpëtuar veten, ose të refuzojë, siç refuzoi Bilali, që thoshte ‘Një, Një’ ndërsa e torturonin me një shkëmb të madh mbi gjoks në vapë, dhe se është më mirë që myslimani të qëndrojë i patundur në fenë e tij edhe nëse i kushton jetën.
Islami urdhëron të vërtetën
Kurani u thotë besimtarëve t'i frikësohen Allahut (﷾), të jenë me të sinqertët dhe të thonë gjithmonë fjalën e drejtë. Ai ndalon të përzihet e vërteta me të pavërtetën dhe të fshihet e vërteta kur e dinë. Profeti (ﷺ) tha se sinqeriteti të çon te mirësia dhe mirësia te Xheneti, ndërsa gënjeshtra të çon te ligësia dhe ligësia te Zjarri. Gënjeshtrën e përmendi të parën mes tri shenjave të hipokritit.
“O besimtarë! Frikësojuni Allahut dhe bëhuni me ata që janë të sinqertë (në fjalë dhe në vepra)!”
“O besimtarë, frikësojuni Allahut dhe thoni vetëm të vërtetën.”
“Mos e përzieni të vërtetën me të pavërtetën, dhe të vërtetën mos e fshihni me vetëdije.”
Abdullah ibn Mesudi transmeton se Profeti (ﷺ) tha se sinqeriteti të çon te mirësia dhe mirësia te Xheneti, dhe njeriu vazhdon të thotë të vërtetën derisa bëhet i sinqertë. Gënjeshtra të çon te ligësia dhe ligësia te Zjarri, dhe njeriu vazhdon të gënjejë derisa regjistrohet tek Allahu si gënjeshtar.
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha se shenjat e hipokritit janë tri: kur flet gënjen, kur jep premtim e shkel dhe kur i besohet tradhton besimin.
| Burimi | Çfarë thotë |
|---|---|
| Kurani 16:106 | Falet vetëm besimtari i detyruar me forcë të thotë fjalë mohimi, me zemrën të patundur në besim. |
| Ibn Kethiri | Edhe atëherë, qëndrueshmëria është më e mirë, siç bëri Bilali nën torturë. |
| Kurani 9:119 | Kini frikë Allahun (﷾) dhe jini me të sinqertët. |
| Sahih el-Buhari 6094 | Sinqeriteti të çon në Xhenet; gënjeshtra të çon në Zjarr. |
| Sahih el-Buhari 33 | Gënjeshtra është shenja e parë e hipokritit. |
| Sahih el-Buhari 2692 | Ai që pajton njerëzit duke përcjellë fjalë të mira nuk është gënjeshtar. |
E vërteta dhe drejtësia edhe ndaj armiqve
Kurani urdhëron drejtësi edhe ndaj atyre që i urrejnë myslimanët: “Le të mos ju nxisë urrejtja ndaj njerëzve për të bërë padrejtësi”. Ai urdhëron që të përmbushet çdo zotim, sepse për çdo zotim do të pyetemi. Një mysliman që jeton në çdo vend është i lidhur nga marrëveshja e tij me të dhe i zbaton ligjet e tij. Mashtrimi i njerëzve për besimin e vet do t'i thyente të dy urdhërat.
“O besimtarë! Bëhuni të qëndrueshëm në urdhrat e Allahut dhe bëhuni dëshmues me drejtësi! Le të mos ju nxisë urrejtja ndaj njerëzve për të bërë padrejtësi. Bëhuni të drejtë, se kjo është më afër devotshmërisë dhe frikësojuni Allahut! Pa dyshim, Allahu është i Dijshëm për çdo gjë që punoni ju.”
“Mos iu qasni pasurisë së jetimit, veçse me qëllim të mirë, derisa të arrijë moshën e pjekurisë. Dhe përmbushni zotimet. Me të vërtetë, për zotimet do të jeni përgjegjës.”
Transmetimi që citojnë kritikët
Kritikët shpesh citojnë një hadith për pajtimin. Profeti (ﷺ) tha se ai që bën pajtim mes njerëzve duke përcjellë fjalë të mira nuk është gënjeshtar. Ka të bëjë me pajtimin e njerëzve që grinden. Për shembull, mund t'i thuhet secilës palë vetëm e mira që ka thënë tjetra. Ai nuk thotë asgjë për mashtrimin e dikujt për Islamin. Nuk i jep askujt leje të gënjejë për të fituar besimtarë të rinj.
Umu Kulthum bint Ukbe transmeton se Profeti (ﷺ) tha se ai që bën pajtim mes njerëzve duke përcjellë fjalë të mira ose duke thënë gjëra të mira nuk është gënjeshtar.
Këndvështrime
Çfarë thonë kritikët
Kritikët thonë se taki'ja u lejon myslimanëve t'u gënjejnë jomyslimanëve për ta përparuar Islamin dhe se 3:28 u thotë të shtiren si miq.
Kritikët thonë se taki'ja u lejon myslimanëve t'u gënjejnë jomyslimanëve për ta përparuar Islamin.
Kundërpërgjigje
Ajeti ia fal vetëm besimtarit që detyrohet me torturë të thotë fjalë mohimi. Ibn Kethiri thotë se qëndrimi i patundur është më mirë. Kurani i urdhëron myslimanët të jenë me të sinqertët dhe të jenë të drejtë edhe me ata që i urrejnë. Profeti (ﷺ) e quajti gënjeshtrën shenjë të hipokritit.
Kritikët thonë se Kurani 3:28 u thotë myslimanëve të shtiren si miq me jomyslimanët.
Kundërpërgjigje
Ibn Kethiri e shpjegon përjashtimin si për besimtarët që kanë frikë për sigurinë e tyre nga ata që u janë armiqësorë. Ka të bëjë me mbrojtjen e një jete nën kërcënim, jo me mashtrimin e fqinjëve. Kurani lejon mirësi e drejtësi ndaj të gjithë atyre që nuk luftojnë myslimanët.
Pikëpamja islame
Islami e ndalon gënjeshtrën. Kurani ia fal vetëm besimtarit që detyrohet me torturë ose kërcënim me vdekje të thotë fjalë mohimi, dhe dijetarët thonë se qëndrimi i patundur është më mirë. Ai urdhëron të vërtetën, drejtësinë dhe mbajtjen e marrëveshjeve, edhe ndaj armiqve.
Kurani ia fal fjalët e mohimit vetëm kur detyrohet dhe zemra mbetet e patundur në besim.
Ibn Kethiri thotë se është më mirë që myslimani të qëndrojë i patundur në fenë e tij edhe nën torturë.
Kurani i urdhëron besimtarët të jenë me të sinqertët dhe të thonë atë që është e drejtë.
Profeti (ﷺ) tha se gënjeshtra të çon te ligësia dhe është shenjë e hipokritit.