Përgjigje e shkurtër
Guru Granth Sahib, që sikët e nderojnë si Gurunë e tyre të gjallë, thotë dy gjëra për myslimanët. Guru Nanaku e lavdëron myslimanin e sinqertë dhe i kthen pesë namazet në pesë virtyte. Guru Arxhani thotë se nuk mban agjërim as Ramazan, nuk shkon në haxh dhe nuk fal namaz, lutjen myslimane. Bhagat (i përkushtuari) Kabiri, himnet e të cilit janë në Granth, e vë në pikëpyetje namazin, agjërimin dhe haxhin e myslimanëve. Islami pajtohet se adhurimi pa zemër të sinqertë është bosh, dhe këtë e thotë vetë Kurani. Ndryshon në një pikë. Islami mban se vetë Allahu (﷾) e urdhëroi namazin, agjërimin dhe haxhin, prandaj asnjë mësues i mëvonshëm nuk mund t’i lërë mënjanë. Pyetja e vërtetë është se cila fjalë është e Allahut (﷾), dhe Kurani kërkon të provohet.
Shpjegimi i plotë
Guru Nanaku: çfarë e bën myslimanin të vërtetë
Guru Nanaku (sikët thonë Guru Nanak Dev Xhi) flet për myslimanin në Var Majh, një varg strofash në Guru Granth Sahib. Vargjet citohen sipas Ang, një faqe e botimit të tij standard prej 1.430 faqesh. Këto janë te Ang 140 dhe 141. Ai thotë se është e vështirë të jesh mysliman i vërtetë, dhe se ky emër i përket atij që është i mirë me të gjithë. Pastaj i merr pjesët e praktikës myslimane dhe secilës i jep një kuptim sjelljeje. Xhamia bëhet mirësi, sexhdeja sinqeritet dhe agjërimi mirësjellje. Qabeja bëhet sjellje e drejtë, ndërsa besimi dhe lutja bëhen vepra të mira. Pesë lutjet bëhen e vërteta, ajo që është e drejtë, lëmosha, qëllimet e mira dhe lavdërimi i Zotit. Këto vargje e përkufizojnë ndryshe praktikën myslimane. Në to Guruja nuk i thotë lexuesit të falë namaz, dhe as nuk e quan të rremë.
“Të jesh mysliman është e vështirë; nëse dikush është vërtet i tillë, atëherë mund të quhet mysliman. Le ta dojë më parë fenë e shenjtorëve, dhe le ta lërë mënjanë krenarinë dhe pasurinë, si lima që heq ndryshkun. Le ta pranojë fenë e udhëheqësve të tij, dhe le ta largojë ankthin për vdekjen apo jetën; le t’i bindet me gjithë zemër vullnetit të Zotit, ta adhurojë Krijuesin dhe ta fshijë veten — kur është i mirë me të gjithë njerëzit, atëherë, Nanak, ai do të jetë vërtet mysliman.”
“Bëje mirësinë xhaminë tënde, sinqeritetin sexhaden tënde, atë që është e drejtë dhe e ligjshme Kuranin tënd, turpin synetin tënd, mirësjelljen agjërimin tënd, kështu do të jesh mysliman; bëje sjelljen e drejtë Qaben tënde, të vërtetën udhëheqësin tënd shpirtëror, veprat e mira besimin dhe lutjen tënde, vullnetin e Zotit tespihen tënde, dhe Zoti do ta ruajë nderin tënd, o Nanak.”
“Ka pesë lutje, pesë kohë për lutje, dhe pesë emra për to — e para le të jetë e vërteta, e dyta ajo që është e drejtë, e treta lëmosha në emër të Zotit, e katërta qëllimet e mira, e pesta lavdërimi dhe madhërimi i Zotit.”
Guru Arxhani: as agjërim, as Ramazan, as haxh, as namaz
Ang 1136 është në Raga Bhairao, një mënyrë muzikore, në pjesën e Guru Arxhanit. Himni jepet këtu i plotë. Folësi i tij thotë se nuk mban agjërim dhe nuk mban Ramazanin, muajin mysliman të agjërimit. Nuk shkon në haxh në Mekë, dhe as nuk adhuron si hindutë, as nuk falet si myslimanët. I shërben në zemrën e tij Zotit të vetëm pa formë. Thotë se Zoti i gjykon njësoj hindutë dhe myslimanët, dhe se ai nuk është as hindu, as mysliman. Himni mbyllet duke përmendur Kabirin, dhe Macauliffe e titullon si të shkruar mbi një temë të Kabirit. Në gurmukhi ka fjalën Allah (﷾) në vargun që Macauliffe e përkthen “Perëndia im”. Kjo faqe nuk e zbut himnin.
“Unë nuk mbaj agjërim, as nuk e kremtoj Ramazanin: i shërbej Atij që do të më ruajë në orën e fundit. Zoti i vetëm i tokës është Perëndia im, i Cili i gjykon edhe hindutë edhe myslimanët. Nuk shkoj në haxh në Mekë, as nuk adhuroj në vendet e shenjta të hinduve. I shërbej Perëndisë së vetëm dhe askujt tjetër. As nuk adhuroj si hindutë, as nuk falem si myslimanët. E marr Perëndinë pa formë në zemrën time, dhe atje i përkulem Atij. Unë nuk jam as hindu, as mysliman. Shpirti dhe trupi i përkasin Perëndisë, qoftë i quajtur Allah apo Ram. Kabiri e ka mbajtur këtë ligjëratë. Kur takoj një guru apo pir të vërtetë, e njoh Zotërinë tim.”
Kabiri: xhamia, muaji, namazi dhe haxhi
Bhagat (i përkushtuari) Kabiri nuk ishte një nga dhjetë Gurutë, por himnet e tij janë në Guru Granth Sahib. Te Ang 1349 ai pyet ku banon Allahu (﷾), nëse Ai banon vetëm në xhami. E vë ‘jugun’ e hindusë dhe ‘perëndimin’ e myslimanit përballë kërkimit në zemër. Thotë se myslimanët agjërojnë një muaj dhe i lënë mënjanë njëmbëdhjetë të tjerët. Te Ang 1350 pyet ç’vlerë kanë xhamia dhe haxhi në Mekë kur zemra mban mashtrim. I njëjti himn pyet pse njerëzit vrasin shpendë nëse Zoti është në çdo gjë. Dhe mbyllet me një gjykim të ashpër për klerikun të cilit i flet. Te Ang 1374 pyet pse mullai ngjitet në minare. Te Ang 1375 tregon se Zoti e pyeti, në rrugë për në Mekë, kush e urdhëroi të shkonte atje. Në të njëjtin grup dyvargëshash, ai i paralajmëron ata që vrasin me forcë dhe e quajnë të lejuar.
“Nëse Zoti banon vetëm në xhami, kujt i përket pjesa tjetër e vendit? Ata që quhen hindu thonë se Zoti banon në një idhull: unë nuk e shoh të vërtetën në asnjërën sekt. O Zot, qoftë Allah apo Ram, unë jetoj me emrin Tënd, o Zot, tregomë mirësi. Hari banon në jug, Allahu e ka vendin e Tij në perëndim. Kërko në zemrën tënde, kërko në thellësi të zemrës sate; aty është vendi dhe banesa e Tij. Brahmanët çdo vit mbajnë njëzet e katër agjërime në ditën e njëmbëdhjetë të gjysmës së errët dhe të ndritshme të muajit hënor; myslimanët agjërojnë në muajin e Ramazanit. Këta i lënë mënjanë njëmbëdhjetë muaj të vitit, dhe thonë se Thesari është vetëm në një. Ç’u vlen hinduve të lahen në Xhaganath në Urisa (Orissa), ç’u vlen myslimanëve të përkulin kokën në xhami? Me mashtrim në zemër ata përsërisin lutje; ç’u vlen atyre të shkojnë në haxh në Mekë?”
“Ç’të vlejnë pastrimet e tua, shpëlarjet e gojës dhe sexhdet e tua në xhami? Nëse falesh me mashtrim në zemër, ç’të vlen haxhi yt në Mekë?”
“Mos thuaj se librat e hindusëve dhe të myslimanëve janë të rremë; i rremë është ai që nuk mendon mbi ta. Nëse thua se Zoti i vetëm është në çdo gjë, atëherë pse i vret shpendët?”
“Kabir, pse, o mulla, ngjitesh në minare? Zoti nuk është i shurdhër: kërkoje në zemrën tënde Atë për hir të të Cilit thërret për lutje.”
“Kabir, unë po shkoja në haxh te Qabeja, dhe e takova Zotin në rrugë; Zoti u grind me mua: ‘Kush të urdhëroi të shkosh në atë vend?’”
Në një dyvargësh të Bhagat Kabirit, i cili është në Guru Granth Sahib dhe nuk ishte një nga dhjetë Gurutë, ai pyet çfarë do të bëhet me ata që vrasin qenie të gjalla me forcë dhe e quajnë të lejuar (hallall) kur Zoti t’u kërkojë llogari. Dyvargëshi pasardhës thotë se përdorimi i forcës është tirani dhe se Zoti do t’i kërkojë llogari bërësit.
Edhe dy grupe himnesh, të përmendura që të mos fshihet asgjë
Te Ang 477, një himn i Kabirit argumenton se një shenjë në trup nuk mund ta bëjë njeriun mysliman. I thotë kadiut, një gjykatësi mysliman, t’i lërë librat e tij dhe ta kujtojë Zotin. Dhe mbyllet me një gjykim të ashpër për myslimanët. Guru Nanaku ka gjithashtu himne për pushtimin e Baburit, te Ang 360, 417-418 dhe 722-723. Ato vajtojnë vrasjet dhe rrënimin që solli ai. Në to ai përmend bashkë gratë hindu dhe gratë myslimane midis atyre që vuajtën. Kjo faqe nuk citon asgjë nga himni i Ang 477, dhe himnet e Baburit vetëm i përmbledh. Më poshtë u përgjigjet të dyjave.
Në një himn të Bhagat Kabirit, himnet e të cilit janë në Guru Granth Sahib, ai pyet nga erdhën hindutë dhe myslimanët dhe kush i vuri në shtigje të ndryshme. Ai argumenton se një shenjë në trup nuk mund ta bëjë njeriun mysliman. I thotë kadiut t’i lërë librat e tij dhe ta kujtojë Zotin. Himni mbyllet me një gjykim të ashpër për myslimanët.
Himnet e Guru Nanakut për pushtimin e Baburit vajtojnë vrasjet dhe rrënimin që solli ai. Te Ang 360 ai thotë se Baburi sulmoi Horasanin dhe e tmerroi Hindustanin. Te Ang 417-418 ai përshkruan rrënimin e shtëpive të mëdha dhe përmend bashkë gratë hindu, gratë myslimane, Bhatitë dhe Raxhputët midis atyre që vuajtën. Te Ang 722-723 ai thotë se Baburi erdhi nga Kabuli si me një dasmë mëkati, se turpi dhe drejtësia ishin zhdukur, dhe se gratë myslimane lexojnë Katebin dhe e thërrasin Zotin në mjerimin e tyre.
Tri lloje vargjesh, dhe çfarë bën secili
Vargjet ndahen në tri lloje. Vargjet e Guru Nanakut i japin çdo pjese të praktikës myslimane një kuptim të ri si virtyt. Ato thonë se emri mysliman u përket atyre që janë të mirë dhe të sinqertë. Himni i Guru Arxhanit është më i qarti, sepse folësi i tij nuk e mban asnjërin nga katër veprimet për vete. Shumica e pyetjeve të Kabirit për namazin dhe haxhin varen nga një kusht: pyesin ç’vlerë kanë ato kur zemra mban mashtrim. Dyvargëshi i tij për rrugën e Mekës nuk varet nga kushti, as vargu i tij për Ramazanin dhe vargjet e tij për therjen. Leximi i tyre bashkë tregon çfarë ka në tekst dhe çfarë nuk ka. Guru Arxhani i lë mënjanë këto veprime për vete, dhe sikët ndjekin rrugën e Guruve. Në një himn Kabiri thotë të mos i quash librat të rremë (Ang 1350). Në një tjetër i thotë kadiut t’i lërë (Ang 477). Asnjë nga këto vargje nuk e quan Kuranin të rremë.
“Bëje mirësinë xhaminë tënde, sinqeritetin sexhaden tënde, atë që është e drejtë dhe e ligjshme Kuranin tënd, turpin synetin tënd, mirësjelljen agjërimin tënd, kështu do të jesh mysliman; bëje sjelljen e drejtë Qaben tënde, të vërtetën udhëheqësin tënd shpirtëror, veprat e mira besimin dhe lutjen tënde, vullnetin e Zotit tespihen tënde, dhe Zoti do ta ruajë nderin tënd, o Nanak.”
“Unë nuk mbaj agjërim, as nuk e kremtoj Ramazanin: i shërbej Atij që do të më ruajë në orën e fundit. Zoti i vetëm i tokës është Perëndia im, i Cili i gjykon edhe hindutë edhe myslimanët. Nuk shkoj në haxh në Mekë, as nuk adhuroj në vendet e shenjta të hinduve. I shërbej Perëndisë së vetëm dhe askujt tjetër. As nuk adhuroj si hindutë, as nuk falem si myslimanët. E marr Perëndinë pa formë në zemrën time, dhe atje i përkulem Atij. Unë nuk jam as hindu, as mysliman. Shpirti dhe trupi i përkasin Perëndisë, qoftë i quajtur Allah apo Ram. Kabiri e ka mbajtur këtë ligjëratë. Kur takoj një guru apo pir të vërtetë, e njoh Zotërinë tim.”
“Ç’të vlejnë pastrimet e tua, shpëlarjet e gojës dhe sexhdet e tua në xhami? Nëse falesh me mashtrim në zemër, ç’të vlen haxhi yt në Mekë?”
“Nëse Zoti banon vetëm në xhami, kujt i përket pjesa tjetër e vendit? Ata që quhen hindu thonë se Zoti banon në një idhull: unë nuk e shoh të vërtetën në asnjërën sekt. O Zot, qoftë Allah apo Ram, unë jetoj me emrin Tënd, o Zot, tregomë mirësi. Hari banon në jug, Allahu e ka vendin e Tij në perëndim. Kërko në zemrën tënde, kërko në thellësi të zemrës sate; aty është vendi dhe banesa e Tij. Brahmanët çdo vit mbajnë njëzet e katër agjërime në ditën e njëmbëdhjetë të gjysmës së errët dhe të ndritshme të muajit hënor; myslimanët agjërojnë në muajin e Ramazanit. Këta i lënë mënjanë njëmbëdhjetë muaj të vitit, dhe thonë se Thesari është vetëm në një. Ç’u vlen hinduve të lahen në Xhaganath në Urisa (Orissa), ç’u vlen myslimanëve të përkulin kokën në xhami? Me mashtrim në zemër ata përsërisin lutje; ç’u vlen atyre të shkojnë në haxh në Mekë?”
“Mos thuaj se librat e hindusëve dhe të myslimanëve janë të rremë; i rremë është ai që nuk mendon mbi ta. Nëse thua se Zoti i vetëm është në çdo gjë, atëherë pse i vret shpendët?”
Islami pajtohet: adhurimi pa zemër është bosh
Kurani e thotë vetë këtë. Thotë se mirësia nuk është vetëm kthimi i fytyrës nga lindja apo perëndimi. Është besimi, dhënia atyre që kanë nevojë, falja e namazit dhe mbajtja e premtimeve, të gjitha bashkë (2:177). U shpall mjerim faltarëve që i lënë pas dore namazet dhe duan vetëm të duken (107:4-7). Thotë se mishi dhe gjaku i kurbanit nuk arrijnë tek Allahu (﷾), por arrin përkushtimi (22:37). U thotë atyre që thonë “Ne besojmë” se besimi duhet të hyjë në zemër (49:14). Profeti (ﷺ) tha se Allahu (﷾) shikon zemrat dhe veprat (Muslimi 2564). Guru Nanaku dhe Kabiri paralajmërojnë kundër adhurimit bosh, dhe po kështu edhe Islami.
“Mirësia nuk është të kthyerit e fytyrës suaj nga lindja dhe perëndimi, por mirësia është (cilësi) e atij që beson Allahun, Ditën e Fundit, engjëjt, Librin dhe profetët; e atij që me vullnet jep nga pasuria e vet për të afërmit, jetimët, të varfrit, udhëtarët e mbetur rrugës, lypësit dhe për lirimin e të robëruarve; e atij që fal namazin dhe e jep zekatin; dhe e atyre që i plotësojnë premtimet, kur marrin përsipër diçka; e atyre që durojnë në kohë skamjeje, sëmundjeje dhe lufte. Këta janë besimtarët e vërtetë dhe këta janë ata që e kanë frikë Allahun.”
“Mjerë për ata, të cilët kur falen, janë të pakujdesshëm për namazet, të cilët duan vetëm që të duken dhe nuk u japin ndihmë nevojtarëve.”
“Tek Allahu nuk arrin as mishi, as gjaku i tyre, por arrin përkushtimi juaj. Kështu, Ai i ka vënë ato në shërbimin tua,j që ju ta madhëroni Allahun sepse ju ka udhëzuar. Dhe, jepu lajmin e mirë, punëdrejtëve!”
“Arabët e shkretëtirës deklarojnë: “Ne besojmë”. Thuaju: “Ju nuk keni besuar! Por më mirë thoni: ‘Ne përulemi’, pasi besimi ende nuk ka hyrë (si duhet) në zemrat tuaja. E, nëse i bindeni Allahut dhe të Dërguarit të Tij, nuk do t’ju pakësohet asgjë prej veprave tuaja. Sigurisht, Allahu është Falës dhe Mëshirëplotë.””
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha: Allahu nuk shikon fytyrat tuaja as pasurinë tuaj, por shikon zemrat dhe veprat tuaja.
Ku ndryshon Islami: Allahu (﷾) i urdhëroi veprimet
Islami nuk i ofron namazin, agjërimin dhe haxhin si zgjedhje. Kurani thotë të falet namazi (2:110) dhe se namazi është detyrë për besimtarët në kohë të caktuar (4:103). Thotë se agjërimi është urdhëruar (2:183). E quan vizitën në Shtëpinë e Shenjtë detyrë ndaj Allahut (﷾), për ata që kanë mundësi ta përballojnë rrugën (3:97). Sipas këtij leximi asnjë mësues nuk mund t’i lërë mënjanë, sado i sinqertë të jetë. Kabiri e paraqet Zotin duke pyetur kush e urdhëroi të shkonte në Mekë. Kurani jep një përgjigje: Allahu (﷾) e urdhëroi haxhin (3:97). Pra, ndryshimi nuk është sinqeritet kundër ritit. Është se cila fjalë është e Allahut (﷾). Nëse Allahu (﷾) i urdhëroi vërtet këto veprime, një mësues i mëvonshëm nuk mund t’i anulojë. Nëse nuk i urdhëroi, Kurani nuk është fjala e Tij. Kurani kërkon të provohet për këtë.
“Faleni namazin dhe jepeni zekatin! Çfarëdo të mire që të bëni për shpirtin tuaj, do ta gjeni tek Allahu. Në të vërtetë, Ai sheh mirë gjithçka që bëni.”
“Pasi të kryeni namazin, përmendeni Allahun duke qëndruar në këmbë, ulur ose të shtrirë. Kur të jeni jashtë rrezikut, atëherë faleni namazin të plotë, sepse namazi është detyrë për besimtarët në kohë të caktuar.”
“O besimtarë! Ju është urdhëruar agjërimi, ashtu si u ishte urdhëruar atyre para jush, që të mund të ruheni nga të këqijat.”
“Në të ka shenja të qarta (që janë): vendi i Ibrahimit (mekami Ibrahim); (fakti që) kush hyn në të është i sigurt; dhe vizita (për haxh) e kësaj Faltoreje (e cila është detyrë) për këdo që ka mundësi ta përballojë rrugën. E kush nuk beson, Allahu nuk ka nevojë për askënd.”
“Kabir, unë po shkoja në haxh te Qabeja, dhe e takova Zotin në rrugë; Zoti u grind me mua: ‘Kush të urdhëroi të shkosh në atë vend?’”
Çdo veprim mban qëllimin e vet të brendshëm
Kurani e bashkon veprimin e jashtëm me qëllimin e brendshëm. Namazi të ruan nga shthurja dhe nga veprat e shëmtuara (29:45). Agjërimi është urdhëruar që njerëzit të ruhen nga të këqijat (2:183). Në haxh pajisja më e mirë është devotshmëria (2:197), dhe ajo që arrin tek Allahu (﷾) nga kurbani është përkushtimi (22:37). Ky është Islami si mënyrë e plotë jetese, me besimin, adhurimin dhe karakterin bashkë. Kjo u përgjigjet pyetjeve të Kabirit. Thirrja për namaz u drejtohet besimtarëve. Të premten u thuhet të nxitojnë për ta përmendur Allahun (﷾) kur thirren (62:9). Ramazani është një muaj brenda një viti përmendjeje, sepse besimtarëve u thuhet ta përmendin shpesh Allahun (﷾) (33:41) dhe në çdo qëndrim (3:190-191). Myslimanët kthehen nga Xhamia e Shenjtë si drejtim (2:144). Ngado që të kthehesh, atje është Fytyra e Allahut (﷾) (2:115), dhe Ai thotë: “Unë jam afër” (2:186).
“Lexo (o Muhamed) atë që të është zbritur ty prej Librit (Kuranit) dhe fale namazin! Vërtet që namazi të ruan nga shthurja dhe nga çdo vepër e shëmtuar dhe vërtet që përmendja e Allahut është më e madhe! Allahu di gjithçka që ju bëni.”
“O besimtarë! Ju është urdhëruar agjërimi, ashtu si u ishte urdhëruar atyre para jush, që të mund të ruheni nga të këqijat.”
“Koha e haxhillëkut është në muaj të caktuar. Kush vendos të kryejë haxhillëkun, le të largohet nga marrëdhëniet (me gruan), grindjet dhe sharjet. Ndërkaq, çdo vepër të mirë që bëni, Allahu e di. Pajisuni me gjërat që ju nevojiten për rrugë dhe dijeni se pajisja më e mirë është devotshmëria. Prandaj, kini frikë prej Meje, o njerëz të mençur!”
“Tek Allahu nuk arrin as mishi, as gjaku i tyre, por arrin përkushtimi juaj. Kështu, Ai i ka vënë ato në shërbimin tua,j që ju ta madhëroni Allahun sepse ju ka udhëzuar. Dhe, jepu lajmin e mirë, punëdrejtëve!”
“O besimtarë, kur të thirreni për (të falur) namazin (e xhumasë) në ditën e premte, nxitoni për ta përmendur Allahun dhe pezulloni tregtinë! Kjo, që ta dini, është më mirë për ju!”
“O besimtarë, përmendeni shpesh Allahun”
“Me të vërtetë, në krijimin e qiejve dhe të Tokës dhe në ndërrimin e natës e të ditës, ka shenja për mendarët, për ata që e përmendin Allahun duke qëndruar në këmbë, ndenjur ose shtrirë dhe që meditojnë për krijimin e qiejve dhe të Tokës (duke thënë:) O Zoti Ynë! Ti nuk i ke krijuar kot këto, lartësuar qofsh (nga çdo e metë)! Prandaj na ruaj nga ndëshkimi i zjarrit.”
“Ne të pamë ty (Muhamed) që vazhdimisht drejtoje shikimin nga qielli. Mirë pra, Ne do të të kthejmë ty nga kibla që të kënaq ty. Prandaj, ktheje fytyrën tënde nga Xhamia e Shenjtë (Qabeja)! Dhe kudo që të gjendeni, kthejeni fytyrën tuaj nga ajo anë! Pa dyshim, ata që u është dhënë Libri (Teurati), e dinë se drejtimi nga Qabeja është e vërteta prej Zotit të tyre. Allahu nuk është i pakujdesshëm ndaj punëve që ata bëjnë.”
“Të Allahut janë Lindja dhe Perëndimi, pra, ngado që të ktheheni është Fytyra (ana) e Allahut. Vërtet, Allahu është Gjithëpërfshirës dhe i Gjithëdijshëm.”
“Kur robërit e Mi (besimtarë) të pyesin për Mua, (thuaju se) Unë jam afër, i përgjigjem lutjeve të lutësit, kur ai më lutet Mua. Prandaj, le t’i përgjigjen thirrjes Sime dhe le të më besojnë Mua, për të qenë në rrugë të drejtë.”
| Veprimi | Qëllimi i tij, në Kuran |
|---|---|
| Namazi | Të ruan nga veprat e turpshme dhe të padrejta. |
| Agjërimi | Që njerëzit të mësojnë vetëpërmbajtjen. |
| Haxhi | Pajisja më e mirë është devotshmëria. |
| Kurbani | Ajo që arrin tek Allahu (﷾) është përkushtimi. |
Allahu (﷾) i urdhëroi veprimet dhe i dha secilit qëllimin e vet, prandaj veprimi dhe zemra shkojnë bashkë.
Ftesa e Kabirit: mendohuni mbi librat
Kabiri thotë të mos i quash librat të rremë, dhe se i rremë është ai që nuk mendon mbi ta. Ai i vë Vedat (shkrimet hindu) dhe Katebin (librat e çifutëve, të krishterëve dhe myslimanëve) në të njëjtin nivel. Kërkon mendim, jo pranim. Në një himn tjetër i thotë kadiut t’i lërë librat e tij dhe ta kujtojë Zotin (Ang 477). Islami e merr seriozisht ftesën për të menduar, dhe përgjigjja e tij ndaj të dytës është e njëjta: lexoje librin para se ta lësh. Kurani i pyet lexuesit nëse përsiatin për të, dhe thotë se një libër jo prej Allahut (﷾) do të kishte shumë kundërthënie (4:82). Pyet nëse zemrat e tyre janë të kyçura ndaj tij (47:24). Islami i kërkon lexuesit ta lexojë Kuranin dhe ta provojë, jo ta pranojë me besim të verbër. Faqet për fjalën e Guruve, për provën e një shkrimi të shenjtë dhe për Profetin (ﷺ) e fundit tregojnë si.
“Mos thuaj se librat e hindusëve dhe të myslimanëve janë të rremë; i rremë është ai që nuk mendon mbi ta. Nëse thua se Zoti i vetëm është në çdo gjë, atëherë pse i vret shpendët?”
Në një himn të Bhagat Kabirit, himnet e të cilit janë në Guru Granth Sahib, ai pyet nga erdhën hindutë dhe myslimanët dhe kush i vuri në shtigje të ndryshme. Ai argumenton se një shenjë në trup nuk mund ta bëjë njeriun mysliman. I thotë kadiut t’i lërë librat e tij dhe ta kujtojë Zotin. Himni mbyllet me një gjykim të ashpër për myslimanët.
“A nuk përsiatin ata për Kuranin! Sikur ai të mos ishte prej Allahut, do të gjenin në të shumë kundërthënie.”
“Vallë, a nuk përsiatin ata për Kuranin apo i kanë zemrat të kyçura?!”
Rresht pas rreshti
Guru Granth Sahib, Ang 1136 — Raga Bhairao, Guru Arxhani
“Unë nuk mbaj agjërim, as nuk e kremtoj Ramazanin: i shërbej Atij që do të më ruajë në orën e fundit. Zoti i vetëm i tokës është Perëndia im, i Cili i gjykon edhe hindutë edhe myslimanët. Nuk shkoj në haxh në Mekë, as nuk adhuroj në vendet e shenjta të hinduve. I shërbej Perëndisë së vetëm dhe askujt tjetër. As nuk adhuroj si hindutë, as nuk falem si myslimanët. E marr Perëndinë pa formë në zemrën time, dhe atje i përkulem Atij. Unë nuk jam as hindu, as mysliman. Shpirti dhe trupi i përkasin Perëndisë, qoftë i quajtur Allah apo Ram. Kabiri e ka mbajtur këtë ligjëratë. Kur takoj një guru apo pir të vërtetë, e njoh Zotërinë tim.”
Cituar për
Guru Arxhani thotë se nuk mban agjërim, as Ramazan, as haxh, dhe nuk fal namaz, prandaj Granth e lë mënjanë adhurimin mysliman.
Përgjigjja
Kjo është ajo që thotë himni, dhe Islami nuk e fsheh. Përgjigjja ka të bëjë me autoritetin. Kurani thotë se Allahu (﷾) e urdhëroi namazin (2:110; 4:103), agjërimin (2:183) dhe haxhin (3:97), prandaj sipas leximit të Islamit asnjë mësues nuk mund t’i anulojë. Nëse Kurani është fjala e Allahut (﷾), kjo është pyetje për t’u provuar, jo për t’u marrë si e mirëqenë (4:82).
Ku përfundon — Himni tregon se Guruja zgjodhi një mënyrë tjetër adhurimi. Nuk tregon se Allahu (﷾) i anuloi urdhrat e Tij, dhe kjo është pika për t’u provuar.
Guru Granth Sahib, Ang 140 — Raga Majh (Var Majh), Guru Nanaku
“Bëje mirësinë xhaminë tënde, sinqeritetin sexhaden tënde, atë që është e drejtë dhe e ligjshme Kuranin tënd, turpin synetin tënd, mirësjelljen agjërimin tënd, kështu do të jesh mysliman; bëje sjelljen e drejtë Qaben tënde, të vërtetën udhëheqësin tënd shpirtëror, veprat e mira besimin dhe lutjen tënde, vullnetin e Zotit tespihen tënde, dhe Zoti do ta ruajë nderin tënd, o Nanak.”
Cituar për
Myslimani i vërtetë njihet nga mirësia, sinqeriteti dhe jeta e ndershme, prandaj format e jashtme nuk janë ato që vlejnë.
Përgjigjja
Islami pajtohet se këto kanë rëndësi, dhe i vë në të njëjtin ajet me namazin dhe lëmoshën (2:177). Kurani nuk zgjedh midis të dyjave. Namazi, agjërimi dhe haxhi mbajnë secili një qëllim të brendshëm (29:45; 2:183; 2:197).
Ku përfundon — Në Islam kërkohen edhe e brendshmja, edhe e jashtmja. Vargjet e Gurusë i përkufizojnë ndryshe format, ndërsa Kurani i bashkon.
Guru Granth Sahib, Ang 1349 — Raga Prabhati, Bhagat Kabiri
“Nëse Zoti banon vetëm në xhami, kujt i përket pjesa tjetër e vendit? Ata që quhen hindu thonë se Zoti banon në një idhull: unë nuk e shoh të vërtetën në asnjërën sekt. O Zot, qoftë Allah apo Ram, unë jetoj me emrin Tënd, o Zot, tregomë mirësi. Hari banon në jug, Allahu e ka vendin e Tij në perëndim. Kërko në zemrën tënde, kërko në thellësi të zemrës sate; aty është vendi dhe banesa e Tij. Brahmanët çdo vit mbajnë njëzet e katër agjërime në ditën e njëmbëdhjetë të gjysmës së errët dhe të ndritshme të muajit hënor; myslimanët agjërojnë në muajin e Ramazanit. Këta i lënë mënjanë njëmbëdhjetë muaj të vitit, dhe thonë se Thesari është vetëm në një. Ç’u vlen hinduve të lahen në Xhaganath në Urisa (Orissa), ç’u vlen myslimanëve të përkulin kokën në xhami? Me mashtrim në zemër ata përsërisin lutje; ç’u vlen atyre të shkojnë në haxh në Mekë?”
Cituar për
Myslimanët agjërojnë një muaj dhe i lënë mënjanë njëmbëdhjetë, sikur thesari të ishte vetëm në një. E vënë Allahun në xhami ose në perëndim.
Përgjigjja
Asnjë mësim islam nuk e vë Allahun (﷾) vetëm në një xhami apo në perëndim. Ngado që të kthehesh, atje është Fytyra e Allahut (﷾) (2:115), dhe Ai thotë: “Unë jam afër” (2:186). Besimtarëve u thuhet ta përmendin Atë shpesh (33:41), në këmbë, ndenjur dhe shtrirë (3:190-191). Kibla është një drejtim (2:144), dhe mirësia nuk është në kthimin nga lindja apo perëndimi (2:177).
Ku përfundon — Ramazani është një muaj brenda një viti përmendjeje, dhe Kurani nuk e mbyll Allahun (﷾) në një vend.
Guru Granth Sahib, Ang 1350 — Raga Prabhati, Bhagat Kabiri
“Ç’të vlejnë pastrimet e tua, shpëlarjet e gojës dhe sexhdet e tua në xhami? Nëse falesh me mashtrim në zemër, ç’të vlen haxhi yt në Mekë?”
Cituar për
Namazi, përkulja në xhami dhe haxhi nuk vlejnë asgjë kur zemra mban mashtrim.
Përgjigjja
Islami thotë të njëjtën gjë për namazin që bëhet për sy e faqe (107:4-7) dhe mëson se Allahu (﷾) shikon zemrat dhe veprat (Muslimi 2564). Kurani shton se pajisja më e mirë për haxhin është devotshmëria (2:197). Paralajmërimi është kundër hipokrizisë, të cilën e dënon edhe Islami.
Ku përfundon — Akuza godet hipokrizinë, të cilën e dënojnë të dy. Nuk e prek vetë praktikën.
Guru Granth Sahib, Ang 1374 — Salok Kabir, Bhagat Kabiri
“Kabir, pse, o mulla, ngjitesh në minare? Zoti nuk është i shurdhër: kërkoje në zemrën tënde Atë për hir të të Cilit thërret për lutje.”
Cituar për
Pse ngjitet mullai në minare? Zoti nuk është i shurdhër.
Përgjigjja
Thirrja për namaz nuk bëhet për ta njoftuar Allahun (﷾). Ajo i thërret besimtarët: të premten u thuhet të nxitojnë për ta përmendur Allahun (﷾) kur thirren (62:9). Vetë namazi është përmendje që të ruan nga e keqja (29:45).
Ku përfundon — Thirrja u drejtohet njerëzve, jo një Zoti që ka nevojë ta dëgjojë.
Guru Granth Sahib, Ang 1375 — Salok Kabir, Bhagat Kabiri
“Kabir, unë po shkoja në haxh te Qabeja, dhe e takova Zotin në rrugë; Zoti u grind me mua: ‘Kush të urdhëroi të shkosh në atë vend?’”
Cituar për
Zoti e takoi Kabirin në rrugë për në Mekë dhe e pyeti kush e urdhëroi të shkonte atje.
Përgjigjja
Kurani përgjigjet se Allahu (﷾) e urdhëroi haxhin: është detyrë ndaj Allahut (﷾), për ata që kanë mundësi ta përballojnë rrugën (3:97). Një përkthim tjetër anglisht e lexon pyetjen si ‘Kush të tha se Unë jam vetëm atje?’. Islami pajtohet edhe me këtë, sepse ngado që të kthehesh, atje është Fytyra e Allahut (﷾) (2:115).
Ku përfundon — Me cilindo lexim vargut i jepet përgjigje. Allahu (﷾) e urdhëroi haxhin, dhe Ai nuk është vetëm te Qabeja.
Guru Granth Sahib, Ang 1350 — Raga Prabhati, Bhagat Kabiri
“Mos thuaj se librat e hindusëve dhe të myslimanëve janë të rremë; i rremë është ai që nuk mendon mbi ta. Nëse thua se Zoti i vetëm është në çdo gjë, atëherë pse i vret shpendët?”
Cituar për
Nëse thua se Zoti i vetëm është në çdo gjë, pse vret shpendë? Ata që vrasin me forcë dhe e quajnë të lejuar do t’i japin llogari Zotit.
Përgjigjja
Islami nuk mëson se Allahu (﷾) është në krijesat e Tij, sepse asgjë nuk i shëmbëllen Atij (42:11). I bën bagëtitë ushqim të lejuar (16:5) dhe urdhëron që therja të bëhet mirë: me thikë të mprehtë, dhe kafsha të kursehet nga vuajtja e panevojshme (Muslimi 1955). Faqja për mirësinë ndaj kafshëve jep hollësitë.
Ku përfundon — Islami lejon ngrënien e kafshëve dhe urdhëron mirësi në mënyrën si bëhet. Pyetja synon besimin se Zoti është në çdo gjë.
Guru Granth Sahib, Ang 477 — Raga Asa, Bhagat Kabiri
Në një himn të Bhagat Kabirit, himnet e të cilit janë në Guru Granth Sahib, ai pyet nga erdhën hindutë dhe myslimanët dhe kush i vuri në shtigje të ndryshme. Ai argumenton se një shenjë në trup nuk mund ta bëjë njeriun mysliman. I thotë kadiut t’i lërë librat e tij dhe ta kujtojë Zotin. Himni mbyllet me një gjykim të ashpër për myslimanët.
Cituar për
Një shenjë në trup nuk mund ta bëjë njeriun mysliman, kadiu duhet t’i lërë librat e tij, dhe myslimanët kanë dështuar.
Përgjigjja
Islami pajtohet se asnjë shenjë nuk e bën njeriun mysliman. Shtylla e parë është dëshmia e besimit (Buhariu 8), dhe Kurani thotë se besimi duhet të hyjë në zemër (49:14). Synetia është pjesë e natyrës së pastër (fitra) që mësoi Profeti (ﷺ) (Buhariu 5889), por nuk është ajo që e bën njeriun mysliman. Sa për lënien e librave, Kurani kërkon të përsiatet me kujdes dhe të provohet para se ta lërë kush (4:82; 47:24).
Ku përfundon — Islami gjykon sipas besimit dhe veprave, jo sipas një shenje apo një emri.
Guru Granth Sahib, Ang 360, 417-418 dhe 722-723 — Raga Asa dhe Raga Tilang, Guru Nanaku
Himnet e Guru Nanakut për pushtimin e Baburit vajtojnë vrasjet dhe rrënimin që solli ai. Te Ang 360 ai thotë se Baburi sulmoi Horasanin dhe e tmerroi Hindustanin. Te Ang 417-418 ai përshkruan rrënimin e shtëpive të mëdha dhe përmend bashkë gratë hindu, gratë myslimane, Bhatitë dhe Raxhputët midis atyre që vuajtën. Te Ang 722-723 ai thotë se Baburi erdhi nga Kabuli si me një dasmë mëkati, se turpi dhe drejtësia ishin zhdukur, dhe se gratë myslimane lexojnë Katebin dhe e thërrasin Zotin në mjerimin e tyre.
Cituar për
Guru Nanaku vajton mizorinë e një ushtrie pushtuese myslimane, dhe Granth e shënon atë.
Përgjigjja
Islami nuk e mbron mizorinë e një pushtuesi. Ligji i tij i shkruar lejon luftimin vetëm kundër atyre që luftojnë, dhe ndalon kalimin e kufijve (2:190). Profeti (ﷺ) ndaloi vrasjen e grave dhe të fëmijëve (Buhariu 3015; Muslimi 1744). Vetë himni i Gurusë përmend bashkë gratë hindu dhe myslimane midis viktimave.
Ku përfundon — Krimi i një sunduesi gjykohet sipas ligjit që ai shkeli, dhe nuk e gjykon ligjin.
Këndvështrime
Sikët: Guru Granth Sahib e vë zemrën mbi formën e jashtme
Sikët e lexojnë Guru Granth Sahib si mësim se Zoti takohet në një zemër të sinqertë dhe në një jetë të mirë. Nuk e kërkojnë në një xhami, në një muaj apo në një udhëtim. Për këtë citohen Guru Nanaku, Guru Arxhani dhe Bhagat Kabiri.
Guru Nanaku thotë se mysliman i vërtetë është ai që është i mirë me të gjithë. Ai i kthen xhaminë, sexhaden dhe pesë namazet në virtyte.
Kundërpërgjigje
Kjo është ajo që thonë vargjet. Kurani kërkon të njëjtin standard të brendshëm dhe e vë pranë namazit dhe lëmoshës në një ajet. Nuk i ndërron format me virtytet.
Guru Arxhani thotë se nuk mban agjërim, as Ramazan, as haxh, dhe nuk fal namaz. I shërben në zemrën e tij Zotit të vetëm pa formë.
Kundërpërgjigje
Himni e thotë këtë, dhe këtu nuk zbutet. Përgjigjja e Islamit ka të bëjë me autoritetin: vetë Allahu (﷾) e urdhëroi namazin, agjërimin dhe haxhin. Nëse Kurani është fjala e Tij, kjo është pyetje për t’u provuar.
Himni thotë se Zoti i gjykon njësoj hindutë dhe myslimanët, dhe se folësi i tij nuk është asnjëri prej tyre. Pra, emërtimi ka më pak rëndësi se Zoti.
Kundërpërgjigje
Islami pajtohet se Allahu (﷾) është Sunduesi i Ditës së Gjykimit. Shton se të dërguarit erdhën që askush të mos ketë justifikim para Tij. Pra, pyetja është ku gjendet udhëzimi i Tij.
Kabiri thotë se Allahu nuk është vetëm në xhami, ose në perëndim. Dhe thotë se myslimanët i lënë mënjanë njëmbëdhjetë muaj për një.
Kundërpërgjigje
As Islami nuk e mbyll Allahun (﷾) në një vend: ngado që të kthehesh, atje është Fytyra e Tij. Kurani u thotë besimtarëve ta përmendin Atë shpesh, prandaj Ramazani nuk është koha e vetme.
Kabiri thotë se namazi, xhamia dhe haxhi nuk vlejnë asgjë kur zemra mban mashtrim.
Kundërpërgjigje
E vërtetë, dhe Kurani e thotë i pari: mjerë për faltarët që falen për t’u dukur. Paralajmërimi është kundër hipokrizisë, jo kundër namazit apo haxhit.
Kabiri pyet pse mullai ngjitet në minare kur Zoti nuk është i shurdhër.
Kundërpërgjigje
Thirrja për namaz nuk bëhet për ta njoftuar Allahun (﷾). Ajo i thërret besimtarët: të premten u thuhet të nxitojnë për ta përmendur Allahun (﷾) kur thirren (62:9).
Kabiri thotë se Zoti e ndali në rrugë për në Mekë dhe e pyeti kush e urdhëroi të shkonte atje.
Kundërpërgjigje
Kurani përgjigjet se Allahu (﷾) e urdhëroi, si detyrë për ata që kanë mundësi ta përballojnë rrugën. Një përkthim tjetër, ‘Kush të tha se Unë jam vetëm atje?’, gjithashtu përputhet me Kuranin: Allahu (﷾) nuk është vetëm atje.
Kabiri pyet pse njerëzit vrasin shpendë nëse Zoti është në çdo gjë. Paralajmëron se ata që vrasin me forcë dhe e quajnë të lejuar do t’i japin llogari Zotit.
Kundërpërgjigje
Islami nuk mëson se Allahu (﷾) është në krijesat e Tij. I bën bagëtitë ushqim të lejuar dhe urdhëron që therja të bëhet mirë: me thikë të mprehtë, dhe kafsha të kursehet nga vuajtja e panevojshme.
Një himn i Kabirit thotë se një shenjë në trup nuk e bën njeriun mysliman dhe i thotë kadiut t’i lërë librat e tij. Mbyllet duke thënë se myslimanët kanë dështuar.
Kundërpërgjigje
Islami pajtohet se asnjë shenjë nuk e bën njeriun mysliman. Shtylla e parë është dëshmia e besimit, dhe besimi duhet të hyjë në zemër. Synetia është pjesë e natyrës së pastër (fitra) që mësoi Profeti (ﷺ). Por nuk është ajo që e bën njeriun mysliman. Sa për librat, Kurani u kërkon lexuesve të mendohen me kujdes për të para se ta lënë.
Guru Nanaku vajton mizorinë e ushtrisë pushtuese të Baburit. Dhe himnet e tij përmendin bashkë gratë hindu dhe myslimane midis atyre që vuajtën.
Kundërpërgjigje
Islami nuk e mbron mizorinë e një pushtuesi. Ligji i tij ndalon vrasjen e grave dhe të fëmijëve dhe çdo kalim të kufijve. Krimi i një sunduesi gjykohet sipas ligjit që ai shkeli.
Pikëpamja islame
Islami pajtohet se adhurimi pa zemër të sinqertë është bosh. Mban se vetë Allahu (﷾) e urdhëroi namazin, agjërimin dhe haxhin, secilin me një qëllim të brendshëm. Pra, pyetja midis Guru Granth Sahib dhe Kuranit është se cila fjalë është e Allahut (﷾). Kurani kërkon të provohet.
Kurani e bashkon besimin, lëmoshën dhe namazin në një ajet, dhe e dënon namazin që bëhet për t’u dukur.
Profeti (ﷺ) mësoi se Allahu (﷾) shikon zemrat dhe veprat, prandaj asnjë veprim i jashtëm nuk e zëvendëson zemrën e sinqertë.
Kurani thotë se namazi në kohë të caktuar, agjërimi dhe haxhi janë të urdhëruara nga Allahu (﷾).
Në Kuran, çdo veprim ka një qëllim të brendshëm. Namazi e ruan njeriun nga e keqja. Agjërimi mëson vetëpërmbajtjen. Dhe pajisja më e mirë për haxhin është devotshmëria.
Kurani kërkon që të përsiatet me kujdes, dhe të provohet për kundërthënie. Në të njëjtën mënyrë Kabiri i fton lexuesit të mendohen mbi librat.