Përgjigje e shkurtër
Islami mëson se ëndrrat janë tri llojesh. Ëndrra e mirë është lajm i gëzueshëm nga Allahu (﷾). Ëndrra që të shqetëson vjen nga Shejtani. Disa ëndrra janë vetëm mendja që flet me vetveten. Myslimani që sheh një ëndërr të keqe kërkon mbrojtje te Allahu (﷾) dhe nuk ia tregon askujt, dhe ajo nuk e dëmton. Profeti (ﷺ) tha se kush e sheh atë në ëndërr, e ka parë vërtet, sepse Shejtani nuk mund të marrë pamjen e tij. Ibn Sirini, një dijetar i hershëm, shtoi se kjo vlen vetëm nëse ai shihet ashtu siç dukej në të vërtetë, dhe pamja e tij është regjistruar me hollësi. Por ëndrra nuk është kurrë provë për një fe. Islami mbështetet te shpallja që iu dha Profetit (ﷺ), jo te ëndrrat e ndjekësve të tij.
Shpjegimi i plotë
Tri llojet e ëndrrave
Profeti (ﷺ) i ndau ëndrrat në tri: ëndrra e mirë nga Allahu (﷾), ëndrra që të shqetëson nga Shejtani, dhe mendja që flet me vetveten. Ai mësoi se çfarë duhet bërë me secilën. Falënderoje Allahun (﷾) për një ëndërr të mirë dhe tregoje. Për një të keqe, kërko mbrojtje te Allahu (﷾) dhe mos ia trego askujt, dhe ajo nuk do të bëjë dëm.
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha se ëndrrat janë tri llojesh: ëndrra e mirë, që është lajm i gëzueshëm nga Allahu; ëndrra që të shqetëson, që vjen nga Shejtani; dhe ëndrra që është vetëm ajo që i thotë njeriut mendja e tij. Kush sheh një ëndërr që nuk i pëlqen, le të ngrihet e të falet dhe le të mos ua tregojë njerëzve.
Ebu Seid el-Hudriu transmeton se Profeti (ﷺ) tha: ëndrra që të pëlqen është nga Allahu, prandaj falënderoje Allahun për të dhe tregoje. Ëndrra që nuk të pëlqen është nga Shejtani, prandaj kërko mbrojtje te Allahu nga e keqja e saj dhe mos ia trego askujt, dhe ajo nuk do të të dëmtojë.
| Ëndrra | Çfarë të bëni |
|---|---|
| Një ëndërr e mirë, nga Allahu (﷾) | Falënderojeni Allahun (﷾) për të, dhe tregojeni. |
| Një ëndërr shqetësuese, nga Satani | Kërkoni mbrojtje tek Allahu (﷾) dhe mos ia tregoni askujt; nuk do t’ju dëmtojë. |
Një lloj i tretë është vetëm mendja duke folur me veten.
Ëndrrat e vërteta në Kuran
Kurani tregon për ëndrra të vërteta. Jusufi, kur ishte djalë, pa në ëndërr yjet që i përuleshin. Më vonë ai e komentoi ëndrrën e mbretit për lopët e majme dhe të dobëta. Një vegim që iu tregua Profetit (ﷺ), se do të hynte i sigurt në Xhaminë e Shenjtë, u vërtetua. Pejgamberia ka marrë fund, por Profeti (ﷺ) tha se një pjesë e saj mbetet: ëndrrat e mira që sjellin lajme të gëzueshme. Ato japin ngushëllim; nuk sjellin ligj të ri.
“Kur Jusufi i tha babait të vet: “O babai im! Unë pashë në ëndërr njëmbëdhjetë yje, Diellin dhe Hënën! I pashë të më përuleshin në sexhde”,”
“Dhe tha mbreti: “Kam parë në ëndërr shtatë lopë të majme, të cilat po i hanin shtatë lopë të dobëta dhe kam parë shtatë kallinj të gjelbër e shtatë të tjerë të tharë. O paria ime, më shpjegoni ëndrrën time, nëse dini t’i interpretoni ëndrrat!””
“Allahu e përmbushi me të vërtetë vizionin e të Dërguarit të Tij, i cili kishte thënë: “Me siguri, ju do të hyni në Xhaminë e Shenjtë, dashtë Allahu, të sigurt, kokërruar dhe flokëshkurtuar, pa kurrfarë frike.” Ai e dinte atë që nuk e dinit ju dhe, veç kësaj, ju dhuroi një fitore të afërt.”
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha se nga pejgamberia nuk ka mbetur asgjë përveç el-mubeshshirat. Kur e pyetën se çfarë janë ato, ai tha: ëndrrat e vërteta të mira, që sjellin lajme të gëzueshme.
Parja e Profetit (ﷺ) në ëndërr
Profeti (ﷺ) tha se kush e sheh atë në ëndërr, e ka parë vërtet, sepse Shejtani nuk mund të marrë pamjen e tij. Muhamed ibn Sirini ishte dijetar i brezit pas Sahabëve. Ai shtoi një kusht: kjo vlen vetëm nëse Profeti (ﷺ) shihet në pamjen e tij të vërtetë. Ajo pamje mund të verifikohet, sepse ata që e njihnin e përshkruan me hollësi: shtatin, ngjyrën, flokët.
Enesi transmeton se Profeti (ﷺ) tha: kush më sheh në ëndërr, më ka parë vërtet, sepse Shejtani nuk mund të marrë formën time.
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha se Shejtani nuk mund të marrë formën e tij në ëndërr. El-Buhariu shton se Muhamed ibn Sirini, një nga tabiinët, tha se kjo vlen vetëm kur Profeti shihet në formën e tij të vërtetë.
Enes ibn Maliku e përshkruan Profetin (ﷺ): me shtat mesatar, as i gjatë as i shkurtër; me ngjyrë të çelët e të skuqur, as shumë i bardhë as zeshkan; flokët e tij as kaçurrela të dendura as krejt të drejta; dhe kur vdiq, në kokë dhe në mjekër kishte mezi njëzet qime të bardha.
Pse një ëndërr nuk vërteton asnjë fe
Një hindu sheh Krishnën, një katolik sheh Marinë, një mysliman sheh Profetin (ﷺ). Secili është i bindur. Dhe vegimi i secilit vërteton atë që ai tashmë besonte. Por një përvojë që gjendet në çdo fe nuk mund të vendosë vetë midis feve. Prandaj Islami nuk mbështetet kurrë te ëndrrat e besimtarëve të zakonshëm. Ëndrra e një profeti është shpallje, siç ishte ajo e Ibrahimit. Por pejgamberia ka marrë fund, dhe myslimani që sheh Profetin (ﷺ) fiton ngushëllim, jo provë. Ligji i Musait thotë të njëjtën gjë. Edhe ëndërruesi, shenja e të cilit vërtetohet, nuk duhet ndjekur nëse mesazhi i tij është i gabuar. Prova është mesazhi, jo përvoja.
“Kur fëmija u rrit aq sa ta ndihmonte në punë, Ibrahimi i tha: “O djali im, kam parë ëndërr se duhet të të flijoj. Çfarë mendon ti?” – I biri i tha: “O ati im, vepro ashtu siç je urdhëruar! Dashtë Allahu, unë do të jem i durueshëm!””
“Muhamedi nuk është babai i askujt prej burrave tuaj, por është i Dërguari i Allahut dhe vula e profetëve; Allahu është i Gjithëdijshëm për çdo gjë.”
“Në qoftë se del në mes teje një profet ose një ëndërrimtar ëndrrash dhe të jep një shenjë ose një mrekulli, dhe shenja ose mrekullia për të cilën të ka folur ndodh, dhe ai të thotë: Le të shkojmë pas perëndive të tjera, që ti nuk i ke njohur, dhe le t'u shërbejmë atyre; ti nuk do t'i dëgjosh fjalët e atij profeti ose të atij ëndërrimtari ëndrrash, sepse ZOTI, Perëndia juaj, ju vë në provë për të ditur nëse e doni ZOTIN, Perëndinë tuaj, me gjithë zemrën tuaj dhe me gjithë shpirtin tuaj.”
Çfarë thotë Bibla për vegimet e dritës
Shumë të krishterë tregojnë se e kanë parë Jezusin në ëndërr, të veshur me dritë. Pavli, një misionar i krishterë i shekullit të parë, paralajmëroi se vetë Satani merr pamjen e një engjëlli drite. Në Ungjillin sipas Mateut, Jezusi paralajmëron për krishtër të rremë me shenja të mëdha. Ai thotë se kthimi i tij i vërtetë nuk do të ishte në dhoma të fshehta, por i dukshëm për të gjithë, si vetëtima nëpër qiell. Të dy paralajmërimet thonë të njëjtën gjë: një figurë në dritë nuk mund të dëshmojë për vetveten. Gjithashtu, Ungjijtë e Dhiatës së Re nuk thonë kurrë si dukej Jezusi. Figura e veshur që përshkruajnë njerëzit përputhet me Jezusin e artit të kishës, një tip që mori formë në figurat romake dhe bizantine që nga shekulli i 4-t. Nuk është njeriu i Lindjes së Mesme që eci në Galile. Kjo është e njëjta provë që Ibn Sirini vuri për ëndrrat e Profetit (ﷺ): a shihet ai ashtu siç dukej në të vërtetë?
“Dhe kjo nuk është për t'u habitur, sepse edhe vetë Satani shndërrohet në engjëll drite.”
“Sepse do të dalin krishtër të rremë dhe profetë të rremë, dhe do të bëjnë shenja të mëdha dhe mrekulli, aq sa të mashtrojnë, po të ishte e mundur, edhe të zgjedhurit.”
“Prandaj, në qoftë se ju thonë: ‘Ja, ai është në shkretëtirë’, mos dilni; ‘Ja, ai është në dhomat e fshehta’, mos u besoni. Sepse, ashtu si vetëtima del nga lindja dhe shkëlqen deri në perëndim, kështu do të jetë edhe ardhja e Birit të njeriut.”
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha se Shejtani nuk mund të marrë formën e tij në ëndërr. El-Buhariu shton se Muhamed ibn Sirini, një nga tabiinët, tha se kjo vlen vetëm kur Profeti shihet në formën e tij të vërtetë.
Le të supozojmë se vegimi ishte i vërtetë
Nëse Jezusi i është shfaqur vërtet dikujt, kjo do të vërtetonte se ai është gjallë. Myslimanët e besojnë tashmë këtë: Kurani thotë se Allahu (﷾) e ngriti atë te Vetja dhe se ai nuk u vra e as nuk u kryqëzua. Asgjë në një ëndërr të tillë nuk tregon se ai është Perëndi ose se vdiq për dikë. Kur ai ngushëllon dhe qetëson, kjo është pikërisht ajo që do të bënte një profet i gjallë. Është pikërisht ajo që myslimanët besojnë se është Jezusi. Dhe nëse një figurë në ëndërr do të thoshte ‘Unë jam Perëndia’, vlen prova më sipër. Mesazhi krahasohet me shpalljen, dhe ai mesazh nuk e kalon provën.
“dhe për fjalët e tyre: “Ne e vramë Mesihun – Isain, të birin e Merjemes, të dërguarin e Allahut”. Por, ata as e vranë, as e kryqëzuan, por ashtu u është dukur. Ata që nuk u pajtuan për çështjen e tij, me siguri që gjenden në dyshim për të. Ata nuk kanë ditur kurrgjë për të, por vetëm kanë hamendësuar. Ata, në të vërtetë, nuk e kanë vrarë,”
“por, Allahu e ka ngritur pranë Vetes. Allahu është i Plotfuqishëm dhe i Gjithëdijshëm.”
Varg pas vargu
Veprat e Apostujve 2:17 — kapitulli 2, vargu 17
“Dhe do të ndodhë në ditët e fundit, thotë Perëndia, se unë do të derdh nga Fryma ime mbi çdo mish; dhe bijtë tuaj e bijat tuaja do të profetizojnë, të rinjtë tuaj do të shohin vegime dhe pleqtë tuaj do të shohin ëndrra.”
Cituar për
Perëndia premtoi të derdhë Frymën e Tij, që besimtarët të shohin vegime dhe të shohin ëndrra. Një ëndërr e Jezusit është ai premtim në veprim.
Përgjigjja
E njëjta Bibël thotë se ëndërruesi gjykohet nga mesazhi i tij. Ajo thotë se edhe një shenjë që vërtetohet nuk provon asgjë nëse mesazhi është i gabuar. Pavli, një misionar i krishterë i shekullit të parë, paralajmëron se Satani vjen si engjëll drite. Jezusi paralajmëron për krishtër të rremë me shenja të mëdha. Pra, vetë Bibla thotë se një vegim nuk mund të dëshmojë për vetveten.
Ku përfundon — Sipas provës së vetë Biblës, një ëndërr e një figure në dritë nuk provon asgjë derisa të kontrollohet mesazhi i saj.
Këndvështrime
E krishterë
Perëndia flet ende përmes ëndrrave dhe vegimeve, siç shpalli Pjetri në Rrëshajë. Shumë të krishterë që e kanë parë Jezusin në ëndërr e marrin atë si thirrjen e tij personale drejtuar atyre.
Në Rrëshajë, një festë hebraike, Pjetri (një dishepull i Jezusit) citoi profetin Joel. Pjetri tha se në ditët e fundit të rinjtë do të shihnin vegime dhe pleqtë do të shihnin ëndrra.
Kundërpërgjigje
Islami pajtohet vetëm se ëndrrat e vërteta mbeten: nga pejgamberia nuk ka mbetur asgjë përveç ëndrrave të mira që sjellin lajme të gëzueshme. Vargu i Pjetrit nuk thotë se një ëndërr vërteton burimin e vet. Prova e Musait është mesazhi, ndaj një figurë që pretendon se është Perëndi nuk e kalon atë, sado e ndritshme të duket.
Pikëpamja islame
Ëndrrat janë të mira, të këqija ose të kota, dhe Profeti (ﷺ) mësoi si të sillemi me secilën. Parja e tij në pamjen e tij të vërtetë është parje e vërtetë e tij. Por asnjë ëndërr e një njeriu të zakonshëm nuk është burim feje: burim është vetëm shpallja.
Profeti (ﷺ) mësoi se ëndrrat janë tri llojesh: nga Allahu (﷾), nga Shejtani dhe nga mendja e vetë njeriut.
Ai u tha myslimanëve ta falënderojnë Allahun (﷾) për një ëndërr të mirë. Për një të keqe, të kërkojnë mbrojtje dhe të mos e tregojnë.
Ai tha se kush e sheh atë në ëndërr, e ka parë vërtet, sepse Shejtani nuk mund të marrë pamjen e tij.
Ibn Sirini mendonte se kjo vlen vetëm kur Profeti (ﷺ) shihet në pamjen e tij të vërtetë. Sahabët e tij e përshkruan atë pamje.
Nga pejgamberia kanë mbetur vetëm ëndrrat e mira, dhe ato sjellin lajme të gëzueshme, jo mësime të reja.
Një vegim i Jezusit, nëse është i vërtetë, do të tregonte se ai është gjallë, gjë që Kurani e mëson tashmë.