Praktika shiite sot: çfarë mësuan Profeti (ﷺ) dhe Aliu?

“Thuaj: “Në të vërtetë, namazi im, kurbani im, jeta ime dhe vdekja ime, i përkasin vetëm Allahut, Zotit të botëve. Ai nuk ka asnjë ortak. Kështu jam urdhëruar dhe unë jam i pari që i nënshtrohem Atij”.”

Seleme transmeton se Aliu kishte mbetur prapa në kohën e Hajberit për shkak të një sëmundjeje të syve, pastaj u nis pas Profetit (ﷺ). Në prag të çlirimit të Hajberit Profeti tha se të nesërmen do t'ia jepte flamurin një burri që e do Allahun dhe të Dërguarin e Tij, dhe se Allahu do të jepte fitore nën udhëheqjen e tij. Aliu mbërriti papritur, Profeti ia dha flamurin, dhe Allahu dha fitore nën udhëheqjen e tij.

Aliu u betua për Atë që e çan farën dhe krijon jetën se Profeti (ﷺ) i kishte premtuar se vetëm një besimtar do ta donte, dhe vetëm një hipokrit do ta urrente.

Zejd ibn Erkami transmeton se te një vend uji i quajtur Hum, midis Mekës dhe Medinës, Profeti (ﷺ) e lavdëroi Allahun dhe tha se po linte dy gjëra të rënda ndër njerëzit: Librin e Allahut, që përmban udhëzim të drejtë dhe dritë, prandaj kapuni fort pas tij; dhe njerëzit e shtëpisë së tij, duke ua kujtuar njerëzve detyrat e tyre ndaj pjesëtarëve të familjes së tij. Zejdi tha se gratë e Profetit (ﷺ) janë nga shtëpia e tij, por shtëpia që nënkuptohet këtu janë ata të cilëve u është e ndaluar sadakaja: familja e Aliut, e Akilit, e Xhafer dhe e el-Abasit.

Ibn Abbasi transmeton se i Dërguari i Allahut (ﷺ) e fali drekën dhe ikindinë bashkë, dhe akshamin dhe jacinë bashkë, pa frikë dhe pa qenë në udhëtim.

“O besimtarë! Bindjuni Allahut, bindjuni të Dërguarit dhe atyre që drejtojnë punët tuaja. Nëse nuk pajtoheni në ndonjë gjë, drejtojuni Allahut dhe të Dërguarit, nëse besoni Allahun dhe Ditën e Kiametit. Kjo për ju është më e mira dhe shpjegimi më i bukur.”

“Për çfarëdo gjëje që ju të diskutoni, fjala e fundit i përket Allahut. Ky është Allahu, Zoti im. Unë tek Ai mbështetem dhe tek Ai kthehem i penduar.”

“Të gjithë mbahuni fort për litarin e Allahut (Kuranin) dhe mos u përçani! Kujtoni dhuntinë e Allahut për ju, sepse, kur ishit në armiqësi, Ai i pajtoi zemrat tuaja e, në saje të dhuntisë së Tij, u bëtë vëllezër. Dhe ju ishit buzë greminës së zjarrit, ndërsa Ai ju shpëtoi prej saj. Kështu, Allahu jua shpjegon shpalljet e Veta, që ju të drejtoheni në udhën e drejtë.”

Ebu Mahdhura transmeton se vetë i Dërguari i Allahut (ﷺ) ia mësoi ezanin: Allahu është më i Madhi (dy herë); dëshmoj se nuk ka zot tjetër përveç Allahut (dy herë); dëshmoj se Muhamedi (ﷺ) është i Dërguari i Allahut (dy herë); pastaj përsëriten të dyja dëshmitë; ejani në namaz (dy herë); ejani në shpëtim (dy herë). Një transmetues shton: Allahu është më i Madhi (dy herë); nuk ka zot tjetër përveç Allahut. Nuk ka në të dëshmi të tretë.

Abdullah ibn Zejdi transmeton se, kur i Dërguari i Allahut (ﷺ) po mendonte si t'i thërriste njerëzit në namaz, një burrë në ëndërr ia mësoi fjalët e ezanit. Ia tregoi Profetit (ﷺ), i cili tha se ishte një ëndërr e vërtetë dhe i tha t'ia mësonte Bilalit, që ka zë më të fortë. Pastaj Omeri tha se kishte parë të njëjtën gjë. Ezani i mësuar ka dy dëshmitë, për Allahun dhe për Muhamedin (ﷺ), dhe asnjë tjetër.

E pyetur nëse dëshmia e tretë, ‘dëshmoj se Prijësi i Besimtarëve, Aliu, është mëkëmbësi i Allahut’, është pjesë e ezanit dhe e ikametit, përgjigjja është se nuk është pjesë e tyre. Përgjigjja shton se është mirë të thuhet pas dëshmisë për Muhamedin (ﷺ), me qëllimin e afrimit tek Allahu.

Ibn Omeri transmeton se Profeti (ﷺ) tha se Islami është ndërtuar mbi pesë: të dëshmosh se nuk ka zot tjetër përveç Allahut dhe se Muhamedi është i Dërguari i Allahut, të falësh namazin, të japësh zekatin, të kryesh haxhin dhe të agjërosh muajin e Ramazanit.

Omer ibn el-Hatabi transmeton se një i panjohur me rroba shumë të bardha, pa asnjë shenjë udhëtimi mbi të, u ul para Profetit (ﷺ) dhe e pyeti për Islamin, besimin dhe përsosmërinë në adhurim. I pyetur për besimin, Profeti tha se është të besosh në Allahun, në engjëjt e Tij, në librat e Tij, në të dërguarit e Tij dhe në Ditën e Fundit, dhe të besosh në caktimin hyjnor, të mirën dhe të keqen e tij. Më pas Profeti i tha Omerit se i panjohuri ishte Xhibrili, që kishte ardhur t'u mësonte fenë e tyre.

Aishja transmeton se i Dërguari i Allahut (ﷺ) tha: kush shton në këtë çështjen tonë diçka që nuk është prej saj, ajo refuzohet.

Aishja transmeton se kur ishte nata e saj me Profetin (ﷺ), ai dilte afër fundit të natës në Bakia, varrezat e Medinës. I përshëndeste banorët e saj si një shtëpi besimtarësh, thoshte se do t'u bashkohej nëse do Allahu, dhe i lutej Allahut t'i falte banorët e Bakias.

Burejde transmeton se i Dërguari i Allahut (ﷺ) tha: ju kam ndaluar të vizitoni varret, por tani mund t'i vizitoni.

“Zoti juaj ka thënë: “Lutmuni Mua, se do t’ju përgjigjem! Me të vërtetë, ata që tregohen mendjemëdhenj e nuk duan të Më adhurojnë, do të hyjnë në Xhehenem të poshtëruar”!”

“Vetëm Ty të adhurojmë dhe vetëm prej Teje ndihmë kërkojmë.”

“Xhamitë i janë kushtuar vetëm Allahut, prandaj mos iu lutni askujt krahas Allahut!”

Ali ibn Ebi Talibi transmeton se ditën e Hajberit i Dërguari i Allahut (ﷺ) ndaloi martesën e përkohshme dhe ngrënien e mishit të gomarëve shtëpiakë.

Aliu i thotë Ibn Abasit se në kohën e Hajberit Profeti (ﷺ) ndaloi martesën e përkohshme (mut'an) dhe ngrënien e mishit të gomarit.

Ali ibn Ebi Talibi transmeton se i Dërguari i Allahut (ﷺ) ndaloi, ditën e Hajberit, martesën e përkohshme me gra dhe ngrënien e mishit të gomarëve shtëpiakë.

Sebre el-Xhuheniu transmeton se i Dërguari i Allahut (ﷺ) tha: o njerëz, unë jua kisha lejuar martesën e përkohshme me gra, por Allahu tani e ka ndaluar deri në Ditën e Kiametit. Kush ka një grua të tillë, le ta lërë të shkojë, dhe të mos marrë mbrapsht asgjë nga ajo që i dha.

Enesi transmeton se djali foshnjë i Profetit (ﷺ), Ibrahimi, ishte në frymëmarrjet e tij të fundit, dhe sytë e Profetit u mbushën me lot. Abdurrahman ibn Aufi pyeti i habitur nëse edhe ai qante. Ai u përgjigj se kjo ishte mëshirë. Pastaj qau më shumë dhe tha se sytë derdhin lot dhe zemra pikëllohet, por ne themi vetëm atë që e kënaq Zotin tonë, dhe se ishin të pikëlluar nga ndarja me Ibrahimin.

Abdullah ibn Mesudi transmeton se Profeti (ﷺ) tha se nuk është prej nesh ai që godet faqet, çan rrobat dhe bërtet me thirrjet e kohës para Islamit.

“Shpenzojeni pasurinë në rrugën e Allahut dhe mos e çoni veten tuaj në shkatërrim, por bëni të mira; Allahu me të vërtetë i do bamirësit.”

“O besimtarë, mos e përvetësoni pasurinë e njëri-tjetrit në mënyrë të palejueshme, përveç rastit kur ajo është tregti me pëlqim të dyanshëm dhe mos e vritni veten (dhe njëri-tjetrin)! Vërtet, Allahu është i Mëshirshëm me ju.”

Në një fjalim para Asamblesë së Ekspertëve (Mexhlis-e Khobregan) më 27 Esfand 1383 (17 mars 2005), ajetullah Ali Khamenei, një jurist kryesor shiit, tha se sipas tij kama-zani, prerja e kokës me teh në zi, ishte dhe është padyshim në kundërshtim me Sheriatin. Tha se e kishte shpallur këtë dhe se dijetarë të lartë e kishin mbështetur. Shtoi se, edhe sikur të mos ishte i ndaluar, nuk është i detyrueshëm.

“Sa u përket besimtarëve të parë, prej muhaxhirëve dhe ensarëve, Allahu është i kënaqur me ata dhe me të gjithë të tjerët që i pasuan me vendosmëri e përkushtim në besim; edhe ata janë të kënaqur me Atë. Allahu ka përgatitur për ata kopshte nëpër të cilat rrjedhin lumenj dhe ku do të jetojnë përgjithmonë. Kjo është fitorja madhështore!”

“Allahu është i kënaqur me ata besimtarë, kur t’u betuan për besnikëri nën hijen e pemës. Ai e dinte se ç’kishte në zemrat e tyre, prandaj u dha atyre qetësi dhe i shpërbleu me një fitore të afërt”

“Një pjesë e plaçkës i takon edhe mërgimtarëve të varfër, të cilët u përzunë nga vendlindja dhe pasuritë e tyre, duke kërkuar mirësinë dhe kënaqësinë e Allahut dhe duke ndihmuar Allahun dhe të Dërguarin e Tij. Pikërisht ata janë besimtarët e sinqertë. Ndërsa ata që banojnë në Medinë dhe që e kanë pranuar besimin qysh më parë, i duan mërgimtarët që vijnë në Medinë dhe në zemrat e tyre nuk ndiejnë kurrfarë rëndimi, për atë, që u është dhënë atyre, por duan t’u bëjnë më mirë mërgimtarëve sesa vetes, edhe pse vetë janë nevojtarë. Kushdo që ruhet nga lakmia e vetvetes, me siguri që do të jetë fitues. Edhe ata që erdhën pas tyre, thonë: “O Zoti ynë, falna ne dhe vëllezërit tanë, të cilët kanë besuar para nesh dhe mos lejo që në zemrat tona të ketë asnjë të keqe ndaj besimtarëve! O Zoti ynë, Ti je vërtet i Butë dhe Mëshirëplotë!””

Ebu Hurejra transmeton se dikush i kërkoi të Dërguarit të Allahut (ﷺ) t'i mallkonte idhujtarët. Ai u përgjigj se nuk ishte dërguar si dikush që mallkon, por si mëshirë.

Ebu Seid el-Hudriu transmeton se Profeti (ﷺ) tha: mos i shani shokët e mi. Edhe sikur dikush prej jush të shpenzonte ar sa mali Uhud, nuk do të arrinte as një mudd, as gjysmën e tij, nga ajo që shpenzoi njëri prej tyre.

Djali i Aliut, Ibn el-Hanefije, e pyeti babanë e tij se kush ishin njerëzit më të mirë pas të Dërguarit të Allahut (ﷺ). Aliu u përgjigj: Ebu Bekri, pastaj Omeri. Nga frika se Aliu do të përmendte më pas Othmanin, ai pyeti: pastaj ti? Aliu u përgjigj se ishte vetëm një njeri ndër myslimanët.

Në një transmetim të gjatë nga Aishja, Aliu, i cili nuk e kishte dhënë besën gjatë gjashtë muajve të jetës së Fatimes pas vdekjes së Profetit (ﷺ), kërkon pajtim me Ebu Bekrin pasi ajo ka vdekur. Ai dërgon të thërrasë Ebu Bekrin, dhe Ebu Bekri vjen tek ai. Aliu thotë se familja e njeh epërsinë e Ebu Bekrit dhe atë që Allahu i ka dhënë, dhe nuk ia kanë zili, por se Ebu Bekri nuk i kishte konsultuar, dhe ata kishin menduar se kishin një të drejtë në këtë çështje për shkak të afërsisë së tyre me të Dërguarin (ﷺ). Ebu Bekri qan dhe thotë se mirësia ndaj të afërmve të të Dërguarit (ﷺ) i është më e dashur se mirësia ndaj të afërmve të tij. Aliu i jep besën atë pasdite dhe e lavdëron publikisht të drejtën e Ebu Bekrit. Myslimanët gëzohen dhe i afrohen përsëri Aliut. I njëjti transmetim fillon me kërkesën e Fatimes për trashëgiminë e saj; ajo pjesë trajtohet në faqen “A ishte Fatimja e zemëruar me Ebu Bekrin?”.

Ibn Abbasi transmeton se, kur trupi i Omerit u shtri dhe njerëzit u lutën për të, erdhi Aliu, kërkoi mëshirën e Allahut për Omerin dhe tha se asnjë njeri nuk kishte vepra që do t'i donte më shumë për ta takuar Allahun se ato të Omerit. Aliu tha se gjithmonë kishte menduar se Allahu do ta vendoste Omerin me dy shokët e tij, sepse e kishte dëgjuar shpesh Profetin (ﷺ) të thoshte: unë, Ebu Bekri dhe Omeri shkuam; unë, Ebu Bekri dhe Omeri hymë.

I pyetur për këtë çështje më 2010, ajetullah Ali Khamenei vendosi se fyerja e figurave dhe e simboleve që nderohen nga shumica e myslimanëve, përfshirë gruan e Profetit (ﷺ), Aishen, është e ndaluar, dhe e shtriu vendimin edhe te gratë e të gjithë profetëve.

“O besimtarë! Bindjuni Allahut, bindjuni të Dërguarit dhe atyre që drejtojnë punët tuaja. Nëse nuk pajtoheni në ndonjë gjë, drejtojuni Allahut dhe të Dërguarit, nëse besoni Allahun dhe Ditën e Kiametit. Kjo për ju është më e mira dhe shpjegimi më i bukur.”

“Sot jua përsosa fenë tuaj, e plotësova dhuntinë Time ndaj jush dhe zgjodha që Islami të jetë feja juaj.”

“Muhamedi nuk është babai i askujt prej burrave tuaj, por është i Dërguari i Allahut dhe vula e profetëve; Allahu është i Gjithëdijshëm për çdo gjë.”

Ebu Xhuhajfe e pyeti Aliun nëse familja kishte ndonjë libër përveç Kuranit. Aliu tha jo: vetëm Librin e Allahut, kuptimin që Allahu i jep një myslimani, dhe atë që është në këtë fletë. Fleta përmbante rregulla për gjakun (shpagimin), për shpengimin e robërve dhe një vendim për hakmarrjen (kisasin).

Aliu, i biri i Ebu Talibit, transmeton se Profeti (ﷺ) tha: edhe sikur të mbetej vetëm një ditë nga kjo botë, Allahu do të ngrinte një njeri nga familja ime, i cili do ta mbushë tokën me drejtësi, ashtu siç është mbushur me padrejtësi.

Algari shkruan se shtrëngimi luajti një rol të madh në fazat e para të sipërmarrjes së shtetit safavid, por se shumë më tepër hyri në ndryshimin e qëndrueshëm të Persisë. Kur e mori Tebrizin më 1501, një qytet ku rreth dy të tretat e banorëve ndiqnin shkollat e ligjit që ndiqte shumica e myslimanëve të asaj kohe, shah Ismaili kërcënoi me vdekje këdo që mund t'i rezistonte ritit të namazit dymbëdhjetë-imamit në xhaminë kryesore, dhe bëri që ushtarët e tij të siguroheshin se askush nuk fliste kundër mallkimit të tre kalifëve të parë. Banda mallkuesish profesionistë, tebarraijanët, i detyronin njerëzit t'i mallkonin nën kërcënimin e vdekjes. Ndjekës të shquar të shkollave më të vjetra u vranë në shumë vende, pati masakra në Shiraz dhe Jezd, dhe shumë nga dijetarët e tyre ikën. Pak dijetarë dymbëdhjetë-imamë me emër kishte në Persi në atë kohë, madje edhe në Kum dhe Kashan, dhe dijetarë arabë nga Xhebel Amili, midis tyre Ali el-Keraki, u sollën për ta mësuar fenë e re. Algari shton se procesi ishte gradual dhe i pabarabartë, dhe se nga fundi i viteve 1500 shkollat më të vjetra ishin zhdukur praktikisht nga shumica e trojeve qendrore.

Mathe shkruan se më 1501 Ismaili, mezi pesëmbëdhjetë vjeç, e nisi sundimin safavid duke e shpallur veten shah në Tebriz, dhe dekretoi besimin dymbëdhjetë-imam si fenë zyrtare të mbretërisë. Luftëtarët e tij e terrorizuan popullsinë kryesisht jo dymbëdhjetë-imame të krahinave kufitare, duke i detyruar njerëzit t'i dënonin publikisht tre kalifët e parë, dhe ata që ndiqnin shkollat më të vjetra u përndoqën, u dëbuan ose u vranë. Nën të birin, Tahmaspin, shteti punësoi propagandistë fetarë, tebarraijanët, për t'i shpifur ata. Ismaili ftoi dijetarë nga Xhebel Amili, midis tyre Ali el-Keraki (vdiq më 1533), në Persi për tokë, para dhe poste të larta. Mathe përshkruan edhe mundjen e ushtrisë safavide nga osmanët në Çaldiran më 1514.

Savori shkruan se një nga veprimet e para të Ismailit, shpallja e ritit dymbëdhjetë-imam si fe zyrtare e shtetit të ri, nuk kishte precedent në historinë e shteteve islame. Kishte edhe një përparësi politike: e veçonte shtetin e ri nga fqinjët e tij të fuqishëm, perandoria osmane në perëndim dhe konfederata uzbeke në lindje. Si problem të dytë të madh përmend se si ta kthente në fe një popullsi që vetëm nominalisht i përkiste shkollave që ndiqte shumica e myslimanëve, dhe përshkruan fitoren osmane mbi Ismailin në Çaldiran më 1514.

Studion rolin e dijetarëve të Xhebel Amilit, në atë që sot është Libani jugor, në bërjen e besimit dymbëdhjetë-imam fe shtetërore të Persisë nën safavidët. Siç e transmeton Algari (duke cituar Abisaabin, f. 16-17), këta dijetarë nuk i miratonin metodat e dhunshme të luftëtarëve safavidë dhe e mendonin dijen dhe debatin e tyre më të efektshëm, megjithëse nuk e hodhën poshtë punën e tebarraijanëve.

Kur e mori Tebrizin, Ismaili urdhëroi që emrat e dymbëdhjetë imamëve të lexoheshin në hutbe, dhe që Ebu Bekri, Omeri dhe Osmani të mallkoheshin në pazare, nën kërcënimin e vdekjes për këdo që refuzonte. Rumlu shton se njerëzit atëherë dinin pak për shkollën xhaferite, dhe librat për të mungonin.

Përshkruan mallkimin e tre kalifëve të parë të premten e parë pasi Ismaili e mori Tebrizin më 1501, me një zyrtar që mbante sëpatë, tebarraiun, në xhami, dhe një tebarrai në çdo qytet të madh krahinor. Algari shton se mallkimi pas ezanit u ndalua nën Nasir ed-Din Shahun (1848-96), dhe se fjalët përbuzëse për kalifët tani shmangen me kujdes në ligjërimin zyrtar të Republikës Islame.

“S’ka detyrim në fe, sepse tashmë është dalluar e drejta nga e shtrembra! Ai që mohon idhujt (dhe gjithçka që adhurohet në vend të Allahut) dhe beson në Allahun, ka siguruar lidhjen më të fortë, e cila nuk këputet kurrë. Allahu dëgjon dhe di gjithçka.”

“O besimtarë! Bindjuni Allahut, bindjuni të Dërguarit dhe atyre që drejtojnë punët tuaja. Nëse nuk pajtoheni në ndonjë gjë, drejtojuni Allahut dhe të Dërguarit, nëse besoni Allahun dhe Ditën e Kiametit. Kjo për ju është më e mira dhe shpjegimi më i bukur.”

“O besimtarë! Bindjuni Allahut, bindjuni të Dërguarit dhe atyre që drejtojnë punët tuaja. Nëse nuk pajtoheni në ndonjë gjë, drejtojuni Allahut dhe të Dërguarit, nëse besoni Allahun dhe Ditën e Kiametit. Kjo për ju është më e mira dhe shpjegimi më i bukur.”

Ubejde transmeton se Aliu u tha banorëve të Irakut të gjykonin siç gjykonin më parë, sepse nuk i pëlqente mospajtimi, derisa njerëzit të bashkoheshin në një grup ose ai të vdiste siç kishin vdekur shokët e tij.

Zejd ibn Erkami transmeton se te një vend uji i quajtur Hum, midis Mekës dhe Medinës, Profeti (ﷺ) e lavdëroi Allahun dhe tha se po linte dy gjëra të rënda ndër njerëzit: Librin e Allahut, që përmban udhëzim të drejtë dhe dritë, prandaj kapuni fort pas tij; dhe njerëzit e shtëpisë së tij, duke ua kujtuar njerëzve detyrat e tyre ndaj pjesëtarëve të familjes së tij. Zejdi tha se gratë e Profetit (ﷺ) janë nga shtëpia e tij, por shtëpia që nënkuptohet këtu janë ata të cilëve u është e ndaluar sadakaja: familja e Aliut, e Akilit, e Xhafer dhe e el-Abasit.