Përgjigje e shkurtër
Shumë. Të dy thonë se ka një Zot të vetëm, që krijoi qiejt dhe tokën. Të dy besojnë në engjëj, profetë dhe shkrime të shpallura. Të dy e nderojnë Jezusin, të lindur nga virgjëresha Maria, dhe të dy presin kthimin e tij. Të dy mësojnë se njerëzit do të japin llogari për veprat e tyre në një Ditë të Gjykimit. Të dy mësojnë se Allahu (﷾) i fal ata që u falin të tjerëve. Të dy falen, dhe të dy agjërojnë. Ligji moral është kryesisht i njëjti: shumica e Dhjetë Urdhërimeve, pothuajse të njëjtat martesa të ndaluara, dhe asnjë dehje. Kurani thotë se ata që thonë “Ne jemi të krishterë” janë më të afërtit në dashuri me besimtarët. Ku Islami dallon: Allahu (﷾) është vetëm Një, dhe Jezusi ishte një profet i madh dhe një rob i Allahut (﷾). Myslimanët e shpjegojnë thjesht: të dy mesazhet erdhën nga i njëjti Zot. Aty ku ndahen në besim, kjo ndodh sepse Bibla më vonë u ndryshua ose u lexua gabim.
Shpjegimi i plotë
Një Zot, Krijuesi
Ligji i Moisiut shpall se Perëndia është një, dhe Jezusi e quajti këtë të parin nga të gjitha urdhërimet. Kurani thotë të njëjtën gjë në suren el-Ihlas, suren e shkurtër për njësinë e Allahut (﷾). Ai i fton të krishterët të bien në një fjalë të përbashkët: të mos adhurojnë askënd tjetër përveç Allahut (﷾) dhe të mos i shoqërojnë Atij asnjë ortak.
“Dëgjo, o Izrael: Zoti, Perëndia ynë, është i vetmi Zot;”
“Dhe Jezusi iu përgjigj: I pari nga të gjitha urdhërimet është: Dëgjo, o Izrael: Zoti, Perëndia ynë, është i vetmi Zot;”
“Thuaj: “Ai është Allahu, Një dhe i Vetëm! Allahu është Absoluti, të Cilit i përgjërohet gjithçka në amshim. Ai as nuk lind, as nuk është i lindur. Dhe askush nuk është i barabartë (a i krahasueshëm) me Atë!””
“Thuaj: “O ithtarët e Librit, ejani të biem në një fjalë të përbashkët mes nesh dhe jush: se do të adhurojmë vetëm Allahun, se nuk do t’i shoqërojmë Atij asgjë (në adhurim) dhe se nuk do ta mbajmë për zot njëri-tjetrin, në vend të Allahut!” Nëse ata nuk pranojnë, atëherë thuaju: “Dëshmoni se ne i jemi nënshtruar Allahut!””
E njëjta histori e krijimit
Të dy librat thonë se Zoti i krijoi qiejt dhe tokën në gjashtë ditë. Të dy e përshkruajnë njeriun të formuar nga dheu, me frymën ose shpirtin e Zotit të fryrë në të. Kurani shton se asnjë lodhje nuk e preku Allahun (﷾), ndërsa Zanafilla thotë se Ai pushoi.
“Në fillim Perëndia krijoi qiejt dhe tokën.”
“Sepse në gjashtë ditë ZOTI bëri qiellin dhe tokën, detin dhe gjithçka që është në to, dhe ditën e shtatë pushoi; prandaj ZOTI e bekoi ditën e shabatit dhe e shenjtëroi.”
“Ne i kemi krijuar qiejt, Tokën dhe çdo gjë që gjendet midis tyre për gjashtë ditë, pa ndierë lodhje aspak.”
“Dhe ditën e shtatë Perëndia e mbaroi veprën që kishte bërë; dhe ditën e shtatë pushoi nga gjithë vepra që kishte bërë.”
“Dhe ZOTI Perëndi e formoi njeriun nga pluhuri i tokës, i fryu në vrimat e hundës frymën e jetës dhe njeriu u bë një qenie e gjallë.”
“Kur Zoti yt u tha engjëjve: “Unë do të krijoj një njeri prej baltës së thatë të marrë nga balta e zezë pa formë. Kur t’i jap formën dhe t’i fryj prej shpirtit Tim, ju t’i përuleni atij në sexhde”,”
| Besimi | Islami | Krishterimi |
|---|---|---|
| Një Zot, që krijoi qiejt dhe Tokën | ||
| Engjëjt, profetët dhe shkrimi i shpallur | ||
| Jezusi i lindur nga Maria e virgjër | ||
| Jezusi do të kthehet | ||
| Një Ditë e Gjykimit | ||
| Lutja dhe agjërimi | ||
| Jezusi është Biri i Perëndisë |
- Po
- Jo
Dhjetë Urdhërimet
Dhjetë Urdhërimet janë dhjetë ligjet që Perëndia i dha Moisiut. Kurani e përsërit thelbin e tyre. Adhuro vetëm Zotin; nderoji prindërit; mos vra; mos shkel kurorën; mos vidh. Sureja el-Isra jep disa prej tyre në një fragment. Betimi te sureja el-Mumtehine përsërit përsëri disa prej tyre.
“Nuk do të kesh perëndi të tjerë përveç meje.”
“Zoti yt ka urdhëruar, që të mos adhuroni askënd tjetër përveç Atij dhe, që të silleni mirë me prindërit. Nëse njëri prej tyre ose të dy arrijnë pleqërinë te ti, mos u thuaj atyre as “uh!”, mos i kundërshto, por drejtoju atyre me fjalë respekti. Lësho para tyre krahët e përuljes prej mëshirës dhe thuaj: “O Zoti im, mëshiroji ata, ashtu siç më kanë rritur, kur unë isha i vogël!””
“Nderoje atin dhe nënën tënde, që t'u zgjatin ditët në vendin që Zoti, Perëndia yt, po të jep.”
“Mos vra.”
“Mos ia merrni jetën asnjë njeriu, gjë që Allahu jua ka ndaluar ta bëni, përveçse kur e kërkon e drejta! Nëse dikush vritet padrejtësisht, Ne i kemi dhënë pushtet trashëgimtarit të tij (të kërkojë shpagim). Por edhe ai të mos e teprojë në vrasje, sepse ai është i ndihmuar (nga ligji dhe drejtësia islame).”
“Mos shkel kurorën.”
“Dhe mos iu qasni kurvërisë, se ajo është shfrenim dhe rrugë e shëmtuar!”
“Mos vidh.”
“O Profet, nëse vijnë tek ti besimtaret e të betohen se nuk do t’i shoqërojnë Allahut asgjë (në adhurim), nuk do të vjedhin, nuk do të bëjnë kurvëri, nuk do t’i vrasin fëmijët e tyre, nuk do të sjellin ndonjë shpifje të sajuar nga ato vetë dhe se nuk do të të kundërshtojnë në çfarë është e drejtë dhe e arsyeshme, atëherë ti pranoje betimin e tyre dhe lutju Allahut t’i falë. Vërtet, Allahu është Falës dhe Mëshirëplotë.”
| Urdhërimi | Eksodi | Kurani |
|---|---|---|
| Adhuro vetëm Zotin | 20:3 | 17:23 |
| Nderoji prindërit | 20:12 | 17:23-24 |
| Mos vrit | 20:13 | 17:33 |
| Mos shkel kurorën | 20:14 | 17:32 |
| Mos vidh | 20:15 | 60:12 |
Martesat e ndaluara dhe pija
Ligji i Moisiut dhe Kurani e ndalojnë martesën brenda familjes së afërt: me nënat, motrat, gruan e babait dhe të tjera. Dhiata e Re paralajmëron kundër dehjes. Kurani i ndalon plotësisht pijet dehëse.
“Asnjë prej jush të mos i afrohet ndonjë të afërmi të gjakut të tij për të zbuluar lakuriqësinë e tij: Unë jam ZOTI. Mos zbulo lakuriqësinë e atit tënd ose lakuriqësinë e nënës sate: ajo është nëna jote; mos zbulo lakuriqësinë e saj. Mos zbulo lakuriqësinë e gruas së atit tënd: është lakuriqësia e atit tënd. Mos zbulo lakuriqësinë e motrës sate, bijës së atit tënd ose bijës së nënës sate, qoftë e lindur në shtëpi apo e lindur jashtë.”
“Mos i merrni ato gra që kanë qenë gratë e baballarëve tuaj, përveç rasteve që tashmë kanë kaluar. Vërtet, kjo është vepër e keqe dhe rrugë e shëmtuar.”
“Ju ndalohet martesa me nënat tuaja, me bijat tuaja, me motrat tuaja, me hallat tuaja, me tezet tuaja, me bijat e vëllezërve dhe bijat e motrave, me nënat (gratë) që ju kanë dhënë gji, me motrat tuaja, që kanë thithur prej një gjiri, me nënat e grave tuaja, me vajzën e gruas suaj që gjendet nën kujdestarinë tuaj, nëse me atë grua keni pasur marrëdhënie bashkëshortore; e, nëse nuk keni pasur marrëdhënie bashkëshortore, atëherë nuk ka pengesa. Ju ndalohet martesa me gratë e bijve tuaj dhe t’i bashkoni dy motra, përveç rasteve që tashmë kanë kaluar. Pa dyshim, Allahu është Falës dhe Mëshirëplotë.”
“Dhe mos u dehni me verë, në të cilën ka shthurje, por mbushuni me Frymë,”
“O besimtarë! Me të vërtetë, pijet alkoolike, bixhozi, idhujt dhe shigjetat e fallit janë vepra të ndyta nga punët e djallit. Prandaj, largohuni nga këto, me qëllim që të shpëtoni!”
Jezusi, lindja e tij nga virgjëresha dhe kthimi i tij
Ungjilli i Lukës, një nga katër Ungjijtë e Dhiatës së Re, dhe Kurani të dy tregojnë për mesazhin e engjëllit drejtuar Marisë. Të dy japin përgjigjen e saj se asnjë burrë nuk e kishte prekur. Të dy thonë se Jezusi u ngrit te Zoti. Të dy thonë se ai do të vijë përsëri. Engjëjt te Veprat, libri i Dhiatës së Re për kishën e hershme, e thonë këtë. Profeti (ﷺ) u betua se i biri i Merjemes do të zbresë si sundimtar i drejtë.
“Atëherë Maria i tha engjëllit: Si do të ndodhë kjo, sepse unë nuk njoh burrë? Dhe engjëlli duke u përgjigjur i tha: Fryma e Shenjtë do të vijë mbi ty dhe fuqia e Shumë të Lartit do të të mbulojë me hijen e saj; prandaj edhe i shenjti që do të lindë prej teje do të quhet Bir i Perëndisë.”
“Ajo tha: “Zoti im! Qysh do të kem unë fëmijë, kur nuk më ka prekur askush?!” – “Kështu – tha (engjëlli) - Allahu krijon ç’të dojë Vetë. Kur vendos diçka, Ai vetëm thotë për të: “Bëhu!” dhe ajo bëhet.””
“(Kujtoje, o Muhamed) kur Allahu tha: O Isa! Unë do të të marr, do të të ngre pranë Meje dhe do të të shpëtoj ty nga ata që nuk besojnë, si dhe do t’i vendos ata që të ndjekin ty, përmbi ata që të mohojnë, deri në Ditën e Kiametit. Pastaj, të gjithë do të ktheheni tek Unë dhe do të gjykoj midis jush për çështjet që jeni grindur.”
“Të cilët edhe thanë: Burra galileas, pse rrini e shikoni drejt qiellit? Ky Jezus, që u mor prej jush në qiell, do të vijë në të njëjtën mënyrë siç e patë të shkojë në qiell.”
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) u betua se i biri i Merjemes së shpejti do të zbresë mes myslimanëve si sundimtar i drejtë. Ai do ta thyejë kryqin, do ta vrasë derrin dhe do ta heqë xhizjen, dhe pasuria do të jetë aq e bollshme sa askush nuk do ta pranojë. Pastaj Ebu Hurejra recitoi Kuranin 4:159: nuk ka asnjë nga ithtarët e Librit që nuk do të besojë në të para vdekjes së tij.
Lutja dhe falja
Lutja që mësoi Jezusi dhe sureja e parë e Kuranit të dyja e lavdërojnë Zotin, i nënshtrohen vullnetit të Tij dhe kërkojnë udhëzim e ndihmë. Jezusi u mësoi dishepujve të tij t'i kërkonin Zotit drejtpërdrejt falje. Pastaj shpjegoi se Zoti i fal ata që u falin të tjerëve. Kurani thotë të njëjtën gjë. Nuk duhet paguar më parë asnjë flijim. Fjalët përmbyllëse, “Sepse jotja është mbretëria”, mungojnë në dorëshkrimet më të hershme greke të Mateut.
“Ju, pra, lutuni kështu: Ati ynë që je në qiej, u shenjtëroftë emri yt. Ardhtë mbretëria jote. U bëftë vullneti yt, si në qiell edhe në tokë. Bukën tonë të përditshme na e jep sot. Dhe na i fal borxhet tona, ashtu si ua falim ne debitorëve tanë. Dhe mos na shpjer në tundim, por na çliro nga i ligu: Sepse jotja është mbretëria, fuqia dhe lavdia përjetë. Amen.”
“Me emrin e Allahut, të Gjithëmëshirshmit, Mëshirëplotit! Çdo lavdërim i përket Allahut, Zotit të botëve, të Gjithëmëshirshmit, Mëshirëplotit, Sunduesit të Ditës së Gjykimit. Vetëm Ty të adhurojmë dhe vetëm prej Teje ndihmë kërkojmë. Udhëzona në rrugën e drejtë! Në rrugën e atyre që u ke dhuruar mirësi e jo në të atyre që kanë shkaktuar zemërimin Tënd, as në të atyre që janë të humbur!”
“Sepse, po t'u falni njerëzve fajet e tyre, edhe Ati juaj qiellor do t'jua falë juve; por, po nuk u falët njerëzve fajet e tyre, as Ati juaj nuk do t'jua falë fajet tuaja.”
“Njerëzit e ndershëm dhe të pasur ndër ju të mos betohen se nuk do t’u japin të afërmve, të varfërve dhe të mërguarve në rrugën e Allahut; le t’i falin ata dhe të mos ua marrin për keq! Vallë, a nuk doni ju që t’ju falë Allahu? Allahu është Falës e Mëshirëplotë.”
Agjërimi
Jezusi u mësoi ndjekësve të tij si të agjërojnë: në fshehtësi, për Zotin dhe jo për t'u parë nga njerëzit. Kurani ua urdhëron agjërimin besimtarëve. Thotë se agjërimi u ishte urdhëruar edhe atyre para tyre.
“Dhe kur agjëroni, mos u bëni të vrenjtur si hipokritët, sepse ata e shfytyrojnë fytyrën e tyre për t'u dukur njerëzve se agjërojnë. Në të vërtetë po ju them: Ata e kanë marrë shpërblimin e tyre. Por ti, kur agjëron, lyeje kokën dhe laje fytyrën, që të mos u dukesh njerëzve se agjëron, por Atit tënd që është në fshehtësi; dhe Ati yt, që sheh në fshehtësi, do të të shpërblejë haptazi.”
“O besimtarë! Ju është urdhëruar agjërimi, ashtu si u ishte urdhëruar atyre para jush, që të mund të ruheni nga të këqijat.”
Dita e Gjykimit
Të dy librat mësojnë se çdo njeri do të gjykohet për atë që bëri. Jezusi thotë se të ligjtë shkojnë në ndëshkimin e përjetshëm dhe të drejtët në jetën e përjetshme. Kurani thotë se kushdo që ka bërë qoftë edhe sa një thërrmijë të mirë apo të keqe do ta shohë atë.
“Dhe këta do të shkojnë në ndëshkimin e përjetshëm, kurse të drejtët në jetën e përjetshme.”
“kush ka bërë ndonjë të mirë, qoftë sa një thërrmijë, do ta shohë atë, e kush ka bërë ndonjë të keqe, qoftë sa një thërrmijë, do ta shohë atë.”
Më të afërtit në dashuri
Kurani thotë se nga të gjithë njerëzit, më të afërtit në dashuri me besimtarët janë ata që thonë “Ne jemi të krishterë”. Ndër ta ka dijetarë të përkushtuar dhe murgj, dhe ata nuk janë kryelartë. Ajeti pasues i përshkruan duke qarë kur dëgjojnë Kuranin, sepse e njohin të vërtetën. Myslimanët besojnë në Tevratin që iu dha Musait dhe në Inxhilin që iu dha Jezusit, si edhe në Kuranin që iu dha Muhamedit (ﷺ).
“miqtë më të afërt të tyre janë ata që thonë: ‘Ne jemi të krishterë’. Kjo për shkak se ndër ta ka priftërinj (të dhënë mbas dijes) e murgj (të përkushtuar ndaj adhurimit) dhe se ata nuk janë kryelartë (ndaj së vërtetës).”
“Thoni: “Ne besojmë në Allahun, në atë që na është shpallur neve (Kuranin), në atë që i është shpallur Ibrahimit, Ismailit, Is’hakut, Jakubit dhe Esbatëve (bijve të Jakubit), në atë që i është dhënë Musait e Isait dhe në atë që u është dhënë profetëve nga Zoti i tyre. Ne nuk bëjmë kurrfarë dallimi midis tyre dhe vetëm Allahut i përulemi”.”
Ku Islami dallon
Islami mban se Allahu (﷾) është vetëm Një. Sureja el-Ihlas thotë se Ai as nuk lind, as nuk është i lindur. Kurani e nderon Jezusin si një të dërguar të Allahut (﷾). E shënon atë duke thënë se ai është rob i Allahut (﷾) dhe profet. Këtu Islami i përmbahet njësisë së Zotit që mësoi vetë Jezusi.
“Thuaj: “Ai është Allahu, Një dhe i Vetëm! Allahu është Absoluti, të Cilit i përgjërohet gjithçka në amshim. Ai as nuk lind, as nuk është i lindur. Dhe askush nuk është i barabartë (a i krahasueshëm) me Atë!””
“O ithtarët e Librit! Mos e kaloni kufirin në besimin tuaj dhe për Allahun thoni vetëm të vërtetën! Mesihu - Isai, i biri i Merjemes, është vetëm i Dërguar i Allahut dhe Fjala e Tij, të cilën ia ka dërguar Merjemes, si dhe shpirt (i krijuar) nga Ai. Pra, besojini Allahut dhe të dërguarve të Tij! Dhe mos thoni: “Tre zota”! Hiqni dorë, se është më mirë për ju! Allahu është vetëm një Zot - qoftë lavdëruar Ai! Ai është tepër i lartësuar për të pasur fëmijë. E Tij është gjithçka që gjendet në qiej dhe në Tokë. Allahu mjafton për rregullimin e gjithësisë.”
“Ai (Isai në djep) tha: Unë jam rob i Allahut. Ai më ka dhënë Librin (Ungjillin), më ka bërë profet”
Këndvështrime
Krishterimi kryesor
Të krishterët ndajnë me myslimanët besimin në një Krijues, në profetët, në ligjin moral dhe në gjykimin. Për të krishterët, megjithatë, zemra e besimit është se Jezusi është Biri i Perëndisë, dhe se vdekja dhe ringjallja e tij sjellin shpëtimin.
Luka thotë se fëmija i lindur nga virgjëresha “do të quhet Bir i Perëndisë”.
Kundërpërgjigje
Islami pajtohet me Lukën se lindja ishte mrekulli e Zotit, por Bibla e quan edhe Ademin dhe Izraelin bir të Perëndisë. Një lindje pa baba nuk mund ta bëjë Jezusin Bir të Perëndisë: Kurani e krahason me Ademin, të cilin Allahu (﷾) e krijoi nga dheu (3:59). Shton se nuk i ka hije Allahut (﷾) të marrë një bir (19:35).
Pikëpamja islame
Islami dhe krishterimi pajtohen për kaq shumë gjëra sepse të dy erdhën nga i njëjti Zot nëpërmjet profetëve të Tij. Aty ku ndahen, kjo ndodh për natyrën e Jezusit dhe për atë që besojnë të krishterët për kryqin. Atje Bibla u ndryshua ose u lexua gabim. Kurani e rikthen mesazhin origjinal që sollën Musai dhe Jezusi.
Ligji dhe Kurani të dy shpallin se Zoti është një. Jezusi e quajti këtë të parin nga të gjitha urdhërimet.
Dhjetë Urdhërimet dhe shkallët e ndaluara të martesës në Tevrat përputhen kryesisht në Kuran.
Kurani e pohon lindjen e Jezusit nga virgjëresha, dhe Profeti (ﷺ) u betua se ai do të kthehet.
Kurani thotë se ata që thonë “Ne jemi të krishterë” janë më të afërtit në dashuri me besimtarët. I fton ithtarët e Librit në një fjalë të përbashkët: adhurimin vetëm të Allahut (﷾).
Pajtimi vjen nga një burim i përbashkët. Kurani vërteton atë që iu shpall Musait dhe Jezusit, dhe korrigjon atë që u ndryshua.