Përgjigje e shkurtër
Islami e trajton vajzën si bekim dhe amanet. Në Arabinë ku filloi Profeti (ﷺ), disa etër pikëlloheshin kur lindte një vajzë. Disa madje i varrosnin vajzat foshnja të gjalla. Kurani e dënon atë pikëllim, e quan të keqe zgjedhjen për ta varrosur dhe ndalon vrasjen e fëmijëve. Thotë se në Ditën e Gjykimit vajza e varrosur do të pyetet për çfarë faji u vra. Profeti (ﷺ) tha se kushdo që i rrit mirë dy vajza derisa të rriten do të jetë afër tij në atë Ditë. Të venat dikur trashëgoheshin nga familja e burrit të vdekur, si pasuri. Kurani e ndaloi këtë dhe e bëri të venë trashëgimtare të pasurisë së burrit të saj.
Shpjegimi i plotë
Arabia që gjeti Profeti (ﷺ)
Para Islamit, disa arabë i vrisnin fëmijët e tyre, dhe vajzat foshnja varroseshin të gjalla. Ibn Abbasi ishte kushëri i Profetit (ﷺ). Për ta njohur padijen e arabëve pagan, tha ai, lexoni sures el-Enam, sureja e gjashtë e Kuranit, pas ajetit 130. Aty Kurani thotë se të humbur janë ata që i vrisnin fëmijët e tyre nga marrëzia.
Ibn Abbasi tha se kush dëshiron të njohë padijen e arabëve para Islamit, le ta lexojë sures el-Enam nga ajeti 130 e tutje, ku Kurani dënon ata që i vrisnin fëmijët e tyre nga marrëzia.
“Të humbur janë ata që i vrasin fëmijët e tyre nga mendjelehtësia dhe padija dhe i bëjnë të ndaluara ato që ua ka dhuruar Allahu, duke trilluar kështu gënjeshtra rreth Allahut. Ata janë të devijuar dhe aspak të udhëzuar.”
Kurani dënon pikëllimin në lindjen e një vajze
Kurani përshkruan babanë fytyra e të cilit nxihet kur dëgjon se lindi një vajzë. Fshihet nga njerëzit nga turpi. Pyet veten nëse ta mbajë apo ta varrosë në dhé. Kurani e quan atë vendim të keq. Ndalon vrasjen e fëmijëve nga frika e varfërisë, sepse Allahu (﷾) u siguron ushqim atyre dhe prindërve të tyre.
“Dhe, kur ndonjëri prej tyre merr lajmin se i lindi një vajzë, fytyra i nxihet dhe i mbushet me mjerim. Ai fshihet nga njerëzit për shkak të lajmit të keq që mori dhe s’di: a ta mbajë këtë fëmijë, pavarësisht poshtërimit apo ta varrosë në dhé. Ah! Sa mbrapsht që gjykojnë ata!”
“Mos i vrisni fëmijët tuaj nga frika e varfërisë! Ne u sigurojmë ushqim atyre dhe juve. Vërtet, vrasja e tyre është gjynah i madh.”
Vajza e varrosur do të pyetet
Në Ditën e Gjykimit, thotë Kurani, vajza e varrosur e gjallë do të pyetet për çfarë faji u vra. Pyetja e dënon vrasësin e saj para gjithë krijimit. Profeti (ﷺ) e rendit varrosjen e vajzave të gjalla mes gjërave që Allahu (﷾) i ka ndaluar.
“kur foshnja e varrosur për së gjalli të pyetet për çfarë faji ishte vrarë;”
El-Mugire transmeton se Profeti (ﷺ) tha se Allahu ju ka ndaluar të jeni të pabindur ndaj nënave tuaja, të refuzoni atë që duhet të jepni ose të kërkoni atë që nuk ju takon, dhe të varrosni vajzat tuaja të gjalla.
Një shpërblim për rritjen e vajzave
Profeti (ﷺ) tha se kushdo që i rrit dy vajza derisa të mbushin moshën do të qëndrojë me të Ditën e Ringjalljes. Ai dhe ai person do të jenë aq afër sa dy gishta të bashkuar. Një nënë e varfër erdhi një herë te Aishja, gruaja e tij. Aishja i dha një hurmë dhe nëna e ndau mes dy vajzave të saj. Pastaj Profeti (ﷺ) tha se vajzat e trajtuara mirë do të jenë mburojë për prindin e tyre nga Zjarri (Xhehenemi). Kurani e premton të njëjtin shpërblim për çdo besimtar që bën mirë, burrë a grua.
Enes ibn Maliku transmeton se Profeti (ﷺ) tha: kush i rrit dy vajza derisa të mbushin moshën, do të vijë Ditën e Ringjalljes me mua kështu, dhe i bashkoi gishtat.
Aishja transmeton se një grua e varfër erdhi te ajo me dy vajzat e saj, dhe ajo kishte vetëm një hurmë për t'i dhënë. Nëna e ndau mes dy vajzave të saj dhe iku. Kur Aishja i tregoi Profetit (ﷺ), ai tha se kushdo që sprovohet me vajza dhe sillet mirë me to, ato do të jenë mburojë për të nga Zjarri.
“Cilindo mashkull apo femër që kryen vepra të mira, duke qenë besimtar, Ne do ta bëjmë që të kalojë jetë të bukur dhe do ta shpërblejmë sipas veprave më të mira, që ka bërë.”
Të venat u bënë trashëgimtare
Ibn Abbasi shpjegon se para Islamit të afërmit e një burri të vdekur mund ta trashëgonin të venë. Një prej tyre mund ta martonte, ta martonte me një tjetër, ose ta pengonte të martohej fare. Kurani e ndaloi trashëgimin e grave me forcë. U dha grave një pjesë të caktuar të asaj që lënë prindërit dhe të afërmit. Gruas i dha një pjesë të caktuar të pasurisë së burrit të saj. Ajo merr një të katërtën, ose një të tetën nëse ai lë fëmijë.
Ibn Abbasi shpjegon se para se të shpallej Kurani 4:19, kur vdiste një burrë, të afërmit e tij kishin të drejtë ta trashëgonin të venë. Një prej tyre mund ta martonte, ose mund ta martonin me një tjetër, ose mund ta pengonin fare të martohej, dhe kishin më shumë fjalë mbi të sesa familja e vet. Ajeti u shpall për ta ndërprerë këtë.
“O besimtarë! - nuk ju lejohet që t'i merrni në trashëgim gratë me forcë. Mos i trajtoni ato ashpër me qëllimin që t’u merrni një pjesë të dhuratës martesore që u keni dhënë. (Një gjë e tillë ju lejohet) vetëm atëherë kur ato bëjnë imoralitet të hapur. Jetoni e silluni mirë me to! Në qoftë se ato nuk ju pëlqejnë (atëherë duroni sepse), është e mundur që juve të mos ju pëlqejë diçka, por që Allahu t’ju sjellë nëpërmjet saj shumë të mira.”
“Meshkujve u takon pjesë nga ajo që ua kanë lënë prindërit dhe të afërmit, por, edhe femrave u takon pjesë nga ajo që ua kanë lënë prindërit dhe të afërmit qoftë ajo pak apo shumë, si pjesë e caktuar dhe e detyruar.”
“Në qoftë se nuk keni fëmijë, atyre (grave) u takon një e katërta e pasurisë që keni lënë e, nëse keni fëmijë, atyre u takon një e teta nga ajo që keni lënë, pasi të kryhet testamenti e të lahet borxhi.”
| Çështja | Para Islamit | Në Islam |
|---|---|---|
| Lindja e një vajze | Disa baballarë hidhëroheshin, dhe disa i varrosnin të gjalla foshnjat vajza. | Kurani e dënon hidhërimin dhe e quan varrosjen të keqe. |
| E veja | Të afërmit e burrit të saj të vdekur mund ta trashëgonin. | E ndaluar; ajo trashëgon një të katërtën e pasurisë së tij, ose një të tetën nëse ai lë fëmijë. |
Kush rrit mirë dy vajza do të jetë aq afër Profetit (ﷺ) sa dy gishta të bashkuar.
Një kontrast me Ekleziastikun
Ekleziastiku është një libër në Dhiatën e Vjetër katolike e ortodokse. Teksti i tij grek thotë se një vajzë lind për humbjen e të atit. Greqishtja nuk ka fjalë si ‘budalla’ këtu. Përkthyesit e King James e shtuan një, me shkronja të pjerrëta. Bibla katolike Jeruzalemi i Ri e jep rreshtin duke thënë se lindja e çdo vajze është humbje. Vargu pasues lavdëron një vajzë të urtë. Kurani dënon pikëllimin në lindjen e çdo vajze, e quan të keqe zgjedhjen e babait dhe nuk bën përjashtim.
Ben Sira thotë se një djalë i edukuar keq është turp për të atin, dhe se një vajzë lind për humbjen e tij. Bibla katolike Jeruzalemi i Ri e jep rreshtin e dytë duke thënë se lindja e çdo vajze është humbje.
“Dhe, kur ndonjëri prej tyre merr lajmin se i lindi një vajzë, fytyra i nxihet dhe i mbushet me mjerim. Ai fshihet nga njerëzit për shkak të lajmit të keq që mori dhe s’di: a ta mbajë këtë fëmijë, pavarësisht poshtërimit apo ta varrosë në dhé. Ah! Sa mbrapsht që gjykojnë ata!”
Këndvështrime
Pikëpamja islame
Vajzat janë bekim dhe amanet, dhe rritja e tyre mirë e sjell njeriun afër Profetit (ﷺ) Ditën e Ringjalljes. Islami i dha fund varrosjes së vajzave foshnja dhe trashëgimit të të vejave, dhe i bëri gratë trashëgimtare.
Para Islamit, disa arabë i vrisnin fëmijët e tyre dhe i varrosnin vajzat foshnja të gjalla.
Kurani dënon pikëllimin dhe turpin e babait në lindjen e një vajze. E quan të keqe zgjedhjen e tij për ta mbajtur me përçmim ose për ta varrosur.
Kurani flet për vajzën e varrosur të gjallë. Në Ditën e Gjykimit ajo do të pyetet për çfarë faji u vra.
Profeti Muhamed (ﷺ) tha se Allahu (﷾) ka ndaluar varrosjen e vajzave të gjalla.
Profeti Muhamed (ﷺ) dha një premtim për rritjen e vajzave. Kushdo që i rrit dy vajza deri në pjekuri do të jetë afër tij Ditën e Ringjalljes.
Profeti Muhamed (ﷺ) tha se vajzat e trajtuara me bujari do të jenë mburojë për prindin e tyre nga Zjarri.
Para Kuranit 4:19, të afërmit e një burri të vdekur mund ta trashëgonin të venë; ajeti e ndaloi.
Kurani u jep grave një pjesë të caktuar të trashëgimisë, dhe të venës një pjesë të pasurisë së burrit të saj.
Në greqishten e Ekleziastikut 22:3, shkrim i shenjtë në Biblën katolike, një vajzë lind për humbjen e të atit. Kurani e dënon pikërisht atë qëndrim.