Përgjigje e shkurtër
Jo. Jeta juaj është një dhuratë dhe një amanet nga Allahu (﷾), dhe ka rëndësi për Të edhe kur ju duket e pavlerë. Kurani u thotë besimtarëve të mos e vrasin veten, dhe e jep arsyen në të njëjtin ajet: Allahu (﷾) ka qenë Mëshirëplotë me ta (4:29). Nëse po mendoni t'i jepni fund jetës suaj, ju lutemi flisni me dikë sot. Telefononi Samaritans në 116 123 në Mbretërinë e Bashkuar dhe Irlandë, ose 988 në SHBA dhe Kanada. Gjetkë, findahelpline.com rendit linja falas. Në rrezik, telefononi numrin vendor të urgjencës. Islami nuk ju kërkon ta mbani dhimbjen vetëm. Profeti (ﷺ) tha se Allahu (﷾) nuk ka bërë asnjë sëmundje pa bërë edhe ilaçin e saj, prandaj të shkosh te një mjek ose këshillues është pjesë e besimit, jo dështim i tij. Kurani premton se me çdo vështirësi vjen lehtësimi (94:5-6), dhe u thotë të gjithëve të mos e humbin kurrë shpresën në mëshirën e Allahut (﷾) (39:53).
Shpjegimi i plotë
Jeta juaj është një amanet nga Allahu (﷾)
Kurani u thotë besimtarëve të mos e vrasin apo shkatërrojnë veten, dhe e jep arsyen menjëherë: Allahu (﷾) ka qenë Mëshirëplotë me ta. U thotë gjithashtu të mos e hedhin veten në shkatërrim me duart e veta. Jeta e një njeriu nuk është e tij për t'i dhënë fund. Ajo u dha nga Allahu (﷾), dhe mbahet si amanet derisa Allahu (﷾) ta marrë përsëri.
“O besimtarë, mos e përvetësoni pasurinë e njëri-tjetrit në mënyrë të palejueshme, përveç rastit kur ajo është tregti me pëlqim të dyanshëm dhe mos e vritni veten (dhe njëri-tjetrin)! Vërtet, Allahu është i Mëshirshëm me ju.”
“Shpenzojeni pasurinë në rrugën e Allahut dhe mos e çoni veten tuaj në shkatërrim, por bëni të mira; Allahu me të vërtetë i do bamirësit.”
Dhimbja nuk është shenjë se Allahu (﷾) ju ka lënë
Profeti (ﷺ) foli për atë që e godet një besimtar: lodhje, sëmundje, pikëllim, trishtim, lëndim apo shqetësim, madje edhe shpimi i një gjembi. Me secilën prej tyre, tha ai, Allahu (﷾) i fshin disa nga mëkatet e tij. Kurani thotë se njerëzit do të provohen me frikë, uri dhe humbje. U jep lajm të mirë atyre që durojnë. E përsërit një premtim dy herë që askush të mos e humbasë: me çdo vështirësi vjen lehtësimi.
Ebu Seid el-Hudriu dhe Ebu Hurejra transmetojnë se Profeti (ﷺ) tha se asnjë lodhje, sëmundje, pikëllim, trishtim, lëndim ose shqetësim nuk e godet një mysliman, as edhe shpimi i një gjembi, pa ia fshirë Allahu për shkak të tij disa nga mëkatet e tij.
“Sigurisht që Ne do t’ju provojmë me frikë dhe uri, me dëmtim të pasurisë, të njerëzve dhe të të lashtave! Prandaj, përgëzoji të duruarit, të cilët, kur i godet ndonjë fatkeqësi thonë: “Të Allahut jemi dhe vetëm tek Ai do të kthehemi!” Ata do të shpërblehen me bekim dhe mëshirë nga Zoti i tyre; ata janë në rrugën e drejtë!”
“Me të vërtetë, pas vështirësisë - vjen lehtësimi! Me të vërtetë, pas vështirësisë - vjen lehtësimi!”
Çfarë të luteni kur jeta duket shumë e rëndë
Profeti (ﷺ) e dinte se njerëzit ndonjëherë do të dëshironin të kishin vdekur. Ai u tha të mos e dëshirojnë vdekjen për shkak të ndonjë dëmi që i ka goditur. Nëse një njeri duhet të thotë diçka, ai i mësoi të luten: “O Allah, më mbaj gjallë për sa kohë që jeta është më e mirë për mua, dhe merrmë kur vdekja është më e mirë për mua”. Lutja ia kthen vendimin Allahut (﷾), i cili e di çfarë ka përpara.
Enesi transmeton se Profeti (ﷺ) tha që askush prej jush të mos e dëshirojë vdekjen për shkak të një dëmi që e ka goditur. Nëse duhet ta dëshirojë, le të thotë: ‘O Allah, më mbaj gjallë për sa kohë që jeta është më e mirë për mua, dhe merrmë kur vdekja është më e mirë për mua’.
Të kërkosh ndihmë është pjesë e besimit
Profeti (ﷺ) tha se Allahu (﷾) nuk ka krijuar asnjë sëmundje pa krijuar edhe ilaçin e saj. Depresioni dhe sëmundjet e tjera të mendjes janë sëmundje si çdo tjetër. Të shkosh te një mjek, të marrësh trajtim dhe të flasësh me një këshillues, të gjitha ndjekin mësimin e Profetit (ﷺ). Namazi dhe përmendja e Allahut (﷾) sjellin ngushëllim, dhe Kurani thotë se zemrat gjejnë qetësi në të. Ato shkojnë bashkë me trajtimin, jo në vend të tij.
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha se Allahu nuk ka zbritur asnjë sëmundje pa zbritur edhe ilaçin e saj.
“ata që besojnë dhe zemrat e të cilëve, kur përmendet Allahu, qetësohen. Vërtet, zemrat qetësohen me përmendjen e Allahut!”
| Burimi | Çfarë thotë |
|---|---|
| Kurani 4:29 | Mos e vritni veten: Allahu (﷾) ka qenë Më i Mëshirshmi ndaj jush. |
| Kurani 94:5-6 | Me çdo vështirësi vjen lehtësimi, thënë dy herë. |
| Kurani 39:53 | Mos e humbni kurrë shpresën në mëshirën e Allahut (﷾). |
| Kurani 2:186 | Allahu (﷾) është afër, dhe dëgjon çdo lutje. |
| Sahih el-Buhari 5678 | Allahu (﷾) nuk krijoi asnjë sëmundje pa krijuar edhe ilaçin e saj. |
| Sahih el-Buhari 5671 | Lutuni: më mbaj gjallë për sa kohë që jeta është më e mirë për mua. |
Allahu (﷾) është afër
Kushdo që të jeni, mund t'i flisni Allahut (﷾) tani, me fjalët tuaja. Kurani thotë: “Kur robërit e Mi (besimtarë) të pyesin për Mua, (thuaju se) Unë jam afër, i përgjigjem lutjeve të lutësit, kur ai më lutet Mua” (2:186). Thotë gjithashtu se Allahu (﷾) “i ka krijuar jetën dhe vdekjen, për t’ju provuar se kush prej jush do të veprojë më mirë” (67:2). Jeta është një provë, dhe dhimbja është pjesë e saj. Ai që e caktoi provën e di çfarë po mbani, dhe nuk ju ka lënë ta mbani vetëm.
“Kur robërit e Mi (besimtarë) të pyesin për Mua, (thuaju se) Unë jam afër, i përgjigjem lutjeve të lutësit, kur ai më lutet Mua. Prandaj, le t’i përgjigjen thirrjes Sime dhe le të më besojnë Mua, për të qenë në rrugë të drejtë.”
“Ai i ka krijuar jetën dhe vdekjen, për t’ju provuar se kush prej jush do të veprojë më mirë; Ai është i Plotfuqishmi dhe Falësi i madh.”
Mëshira e Allahut (﷾) është më e gjerë se çdo mëkat
Kurani u thotë të gjithë atyre që i kanë bërë keq vetes të mos e humbin shpresën në mëshirën e Allahut (﷾), sepse Ai i fal të gjitha mëkatet. Një transmetim në Sahih Muslim tregon për një njeri që emigroi në Medinë, u sëmur atje dhe, në ankthin e tij, i mori jetën vetes. Shoku i tij më vonë e pa në ëndërr. Njeriu tha se Allahu (﷾) e kishte falur për emigrimin e tij, edhe pse duart i kishte ende të mbuluara. Kur Profeti (ﷺ) e dëgjoi, ai u lut: “O Allah, fali edhe duart e tij!” En-Neveviu, një dijetar i hadithit, nxori një rregull prej tij. Një mysliman që i merr jetën vetes ka bërë një gabim të rëndë, por nuk është mohues, dhe çështja e tij mbetet te Allahu (﷾). Ky është ngushëllim për familjet që kanë humbur dikë. Nuk është kurrë arsye që dikush ta zgjedhë atë rrugë.
“Thuaj: O robërit e Mi, që i keni bërë keq vetes me gjynahe, mos e humbni shpresën në mëshirën e Allahut! Allahu, me siguri, i fal të gjitha gjynahet. Vërtet, Ai është Falësi i madh dhe Mëshirëploti.”
Xhabiri transmeton se et-Tufejl ibn Amri emigroi në Medinë me një njeri të fisit të tij, i cili u sëmur atje, u mund nga ankthi dhe i mori jetën vetes. Et-Tufejli e pa në ëndërr në një gjendje të mirë, por me duart të mbuluara. Njeriu tha se Allahu e kishte falur për shkak të emigrimit të tij te Profeti (ﷺ), por se i ishte thënë se ajo që kishte dëmtuar vetë nuk do të ndreqej. Kur et-Tufejli i tregoi Profetit (ﷺ), ai u lut: “O Allah, fali edhe duart e tij!”
En-Neveviu thotë se hadithi është provë për një rregull të madh: kushdo që i merr jetën vetes, ose bën ndonjë mëkat tjetër, dhe vdes pa u penduar, nuk është mohues dhe nuk shpallet me siguri i Zjarrit; çështja e tij mbetet te vullneti i Allahut. Shton se hadithi shpjegon transmetime të tjera, fjalët e jashtme të të cilave duket se thonë se një njeri i tillë qëndron në Zjarr përgjithmonë.
Sa seriozisht e merr Islami
Islami e numëron marrjen e jetës së vetes ndër mëkatet e mëdha, dhe Profeti (ﷺ) paralajmëroi për një dënim të rëndë për të. Paralajmërimi është aty që askush të mos i afrohet. E megjithatë një mysliman që vdes në këtë mënyrë nuk e ka braktisur Islamin, dhe çështja e tij mbetet te Allahu (﷾), siç shpjegon en-Neveviu. Profeti (ﷺ) një herë nuk ia fali vetë namazin e xhenazes një njeriu të tillë, për t'i paralajmëruar të tjerët, por Sahabët e tij ia falën. Shumica e dijetarëve, mes tyre Maliku, Ebu Hanifeja dhe esh-Shafiu, mbajnë se myslimanët ia falin namazin e xhenazes atij që i mori jetën vetes.
Libri i edh-Dhehebiut për mëkatet e mëdha numëron shtatëdhjetë, secili me provat e tij nga Kurani dhe Suneti. I njëzet e nënti është që njeriu ta vrasë veten (en jakatule el-insanu nefsehu).
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha se kushdo që vret veten, qoftë duke u hedhur nga lart, me helm apo me teh, do të vuajë të njëjtën gjë në Zjarr.
En-Neveviu thotë se hadithi është provë për një rregull të madh: kushdo që i merr jetën vetes, ose bën ndonjë mëkat tjetër, dhe vdes pa u penduar, nuk është mohues dhe nuk shpallet me siguri i Zjarrit; çështja e tij mbetet te vullneti i Allahut. Shton se hadithi shpjegon transmetime të tjera, fjalët e jashtme të të cilave duket se thonë se një njeri i tillë qëndron në Zjarr përgjithmonë.
Xhabir ibn Semura transmeton se te Profeti (ﷺ) u soll një njeri që e kishte vrarë veten me maja të gjera shigjetash, dhe ai nuk ia fali namazin e xhenazes. Muslimi e vendos nën titullin e kapitullit: lënia e namazit të xhenazes për atë që e vrau veten.
Xhabir ibn Semura transmeton se një njeri e vrau veten me një majë shigjete, dhe i Dërguari i Allahut (ﷺ) tha se ai vetë nuk do t'ia falte namazin e xhenazes (emma ene fe la usal-li alejh).
En-Neveviu thotë se hadithin e marrin si provë ata që mbajnë se nuk falet namazi i xhenazes për atë që e vrau veten, mendimi i Omer ibn Abdulazizit dhe i el-Euzaiut. El-Hasani, en-Nehaiu, Katadeja, Maliku, Ebu Hanifeja, esh-Shafiu dhe shumica e dijetarëve mbajnë se namazi i falet. Ata përgjigjen se Profeti (ﷺ) nuk ia fali vetë për t'i larguar njerëzit nga një vepër e tillë, dhe Sahabët ia falën, ashtu si në fillim ai e la namazin mbi një njeri që vdiq me borxh për t'i larguar njerëzit nga huamarrja e pakujdesshme.
Këndvështrime
Pikëpamja islame
Jeta është një dhuratë dhe një amanet nga Allahu (﷾). Islami e pret vuajtjen me mëshirë, lutje, durim dhe trajtim, dhe nuk i thotë askujt ta mbajë dhimbjen vetëm. Marrja e jetës së vetes është mëkat i madh, dhe Profeti (ﷺ) paralajmëroi rëndë kundër saj. E megjithatë një mysliman që vdes në këtë mënyrë nuk është mohues, myslimanët ia falin namazin, dhe çështja e tij mbetet te Allahu (﷾).
Kurani u ndalon besimtarëve ta vrasin apo ta shkatërrojnë veten.
Vetëvrasja është mëkat i madh; edh-Dhehebiu e numëron vrasjen e vetes nga njeriu ndër mëkatet e mëdha.
Profeti (ﷺ) paralajmëroi për një dënim të rëndë në Jetën tjetër për këdo që e vret veten.
Profeti (ﷺ) nuk ia fali namazin një njeriu që e vrau veten, për t'i larguar të tjerët. Sahabët ia falën, dhe shumica e dijetarëve mbajnë se namazi i xhenazes falet.
Profeti (ﷺ) u tha njerëzve të mos e dëshirojnë vdekjen për shkak të një dëmi, dhe u mësoi një lutje për ta thënë në vend të saj.
Profeti (ﷺ) tha se Allahu (﷾) nuk ka krijuar asnjë sëmundje pa ilaçin e saj.
En-Neveviu mbante se një mysliman që i merr jetën vetes nuk është mohues. Çështja e tij mbetet te Allahu (﷾).