Përgjigje e shkurtër
Jo. Në Islam çdo njeri i drejtohet Allahut (﷾) drejtpërdrejt, pa prift, shenjtor apo ndërmjetës. Kurani thotë se Allahu (﷾) është afër dhe i përgjigjet çdokujt që i lutet. Thotë se Ai është më afër njeriut se damari i qafës së tij, damari i madh në qafë. Një mysliman që mëkaton i rrëfehet vetëm Allahut (﷾), pendohet dhe kthehet tek Ai. Dera e pendimit mbetet e hapur deri në vdekje. Profeti (ﷺ) mësoi se lutja drejtuar Allahut (﷾) është vetë adhurim, prandaj i takon vetëm Allahut (﷾). Ai i tha edhe vajzës së tij, Fatimes, se nuk mund ta ndihmonte aspak kundër Allahut (﷾). Imami e udhëheq namazin dhe mëson, por nuk dëgjon rrëfime dhe nuk jep falje. Përgjigjja e Islamit është se vetë Allahu (﷾) fal.
Shpjegimi i plotë
Allahu (﷾) është afër dhe i përgjigjet atij që e thërret
Kurani thotë se Allahu (﷾) është afër. Ai e dëgjon çdo njeri që i lutet, dhe i përgjigjet. Ai është më afër njeriut se damari i qafës së tij, dhe e di çfarë i pëshpërit vetë shpirti i tij. Pra askush nuk ka nevojë t'ia çojë lutjen Atij. Asgjë për robin e Tij nuk i fshihet.
“Kur robërit e Mi (besimtarë) të pyesin për Mua, (thuaju se) Unë jam afër, i përgjigjem lutjeve të lutësit, kur ai më lutet Mua. Prandaj, le t’i përgjigjen thirrjes Sime dhe le të më besojnë Mua, për të qenë në rrugë të drejtë.”
“Ne e kemi krijuar njeriun dhe, Ne e dimë ç’i pëshpërit atij shpirti i vet. Ne jemi më pranë tij se damari i qafës së vet.”
“Zoti juaj ka thënë: “Lutmuni Mua, se do t’ju përgjigjem! Me të vërtetë, ata që tregohen mendjemëdhenj e nuk duan të Më adhurojnë, do të hyjnë në Xhehenem të poshtëruar”!”
Pendimi shkon drejt e te Allahu (﷾)
Mëkati i parë njerëzor në tregimin e Kuranit falet pa ndërmjetës dhe pa flijim. Ademi dhe gruaja e tij nuk fajësuan askënd. Së bashku i thanë Zotit të tyre se i kishin bërë keq vetes, dhe Allahu (﷾) iu kthye Ademit me mëshirë. E njëjta derë është e hapur për çdo njeri deri në vdekje. Kurani u thotë edhe atyre që kanë mëkatuar rëndë të mos e humbin shpresën. Thotë gjithashtu se veprat e mira i shlyejnë të këqijat.
“Ata thanë: “O Zoti ynë! Ne e kemi futur veten në gjynah, prandaj, nëse Ti nuk na fal dhe nuk na mëshiron, ne vërtet që do të jemi nga të humburit”.”
“Ademi mësoi disa fjalë (se si të kërkonte falje) nga Zoti i tij, kështu që Ai ia pranoi pendimin. Sigurisht, Ai i pranon shumë pendimet, Ai është Mëshirëploti.”
“Thuaj: O robërit e Mi, që i keni bërë keq vetes me gjynahe, mos e humbni shpresën në mëshirën e Allahut! Allahu, me siguri, i fal të gjitha gjynahet. Vërtet, Ai është Falësi i madh dhe Mëshirëploti.”
“Nuk pranohet pendimi i atyre që vazhdimisht bëjnë të këqija e, kur u afrohet vdekja, atëherë thonë: “Unë tani me të vërtetë po pendohem”. As për ata që vdesin duke qenë jobesimtarë. Për këta, Ne kemi përgatitur dënim të dhembshëm.”
“Fale namazin në mëngjes e mbrëmje dhe në një kohë të natës, sepse veprat e mira i shlyejnë veprat e këqija. Kjo këshillë vlen për ata që i pranojnë këshillat.”
Një mëshirë pa ndërmjetës
Profeti (ﷺ) mësoi se Allahu (﷾) i mbajti për Veten nëntëdhjetë e nëntë pjesë të mëshirës së Tij dhe një pjesë e zbriti në tokë. Ai mësoi se Allahu (﷾) shkon duke vrapuar te robi që ecën drejt Tij. Një vepër e mirë shkruhet nga dhjetë deri në shtatëqind herë, dhe një vepër e keqe vetëm një herë. Pra asnjë prift apo kishë nuk mund të japë falje në emër të Allahut (﷾). As veprat e mira nuk e fitojnë Xhenetin vetvetiu. Njeriu hyn në të me mëshirën e Allahut (﷾), të cilën ia kërkon vetë Allahut (﷾).
Ebu Hurejra e dëgjoi Profetin (ﷺ) të thoshte se Allahu e ndau mëshirën në njëqind pjesë, nëntëdhjetë e nëntë i mbajti pranë Vetes dhe një pjesë e zbriti në tokë; nga ajo pjesë e vetme të gjitha krijesat tregojnë mëshirë ndaj njëra-tjetrës, aq sa një pelë e ngre thundrën nga mëza e saj nga frika se mos e shkel. Gjendet edhe te Sahih Muslimi 2752.
Profeti (ﷺ) transmeton se Allahu thotë: Unë jam ashtu siç më mendon robi Im, dhe jam me të kur më kujton; nëse afrohet te Unë një pëllëmbë, Unë i afrohem një krah, dhe nëse vjen te Unë duke ecur, Unë shkoj te ai duke vrapuar. Gjendet edhe te Sahih Muslimi 2675.
Ibn Abbasi transmeton se Profeti (ﷺ), duke treguar atë që tha Zoti i tij, mësoi: një vepër e mirë e synuar por e pabërë shkruhet si një vepër e mirë e plotë; nëse bëhet, shkruhet dhjetë deri në shtatëqind herë, ose më shumë; një vepër e keqe e synuar por e pabërë shkruhet si një vepër e mirë e plotë; nëse bëhet, shkruhet vetëm si një vepër e keqe. Gjithashtu te Sahih Muslimi 131.
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha se askë nuk do ta shpëtojnë veprat e tij. Kur e pyetën nëse kjo e përfshinte edhe atë, tha: as mua, përveç nëse Allahu më mbulon me mëshirën e Tij. Pastaj u tha të bëjnë vepra të mira si duhet, me sinqeritet dhe me masë.
- 99Pjesë të mëshirës së Tij që i mbajti për Veten
- 1Pjesë që e zbriti në tokë
- 10 deri në 700Herë shkruhet një vepër e mirë
- 1Herë shkruhet një vepër e keqe
Lutja drejtuar Allahut (﷾) është adhurim, prandaj i shkon vetëm Allahut (﷾)
Profeti (ﷺ) tha se lutja (duaja, që do të thotë t'i thërrasësh Allahut (﷾)) është vetë adhurim. Në çdo namaz një mysliman i thotë Allahut (﷾): “Vetëm Ty të adhurojmë dhe vetëm prej Teje ndihmë kërkojmë”. Pra një lutje që i dërgohet një shenjtori apo një engjëlli i jep një pjesë të adhurimit dikujt tjetër përveç Allahut (﷾). Kurani thotë se ata që thirren përveç Allahut (﷾) janë robër si ata që i thërrasin. Ai e hedh poshtë edhe justifikimin e vjetër se këta ndihmës vetëm i afrojnë njerëzit tek Allahu (﷾).
En-Nu'man ibn Beshiri transmeton se Profeti (ﷺ) tha se lutja është vetë adhurim, dhe pastaj recitoi ajetin në të cilin Allahu thotë: lutmuni Mua dhe Unë do t'ju përgjigjem (Kurani 40:60).
“Vetëm Ty të adhurojmë dhe vetëm prej Teje ndihmë kërkojmë.”
“Në të vërtetë, ata që iu luteni ju, në vend të Allahut, janë robër si ju. Thirrini ata dhe le t’ju përgjigjen, nëse thoni të vërtetën!”
“Vetëm Allahut i takon adhurimi i vërtetë. Sa për ata që marrin mbrojtës të tjerë, përveç Tij, duke thënë: “Ne u lutemi atyre vetëm që të na afrojnë tek Allahu”, Allahu me siguri që do t’i gjykojë për mospajtimet që kanë pasur. Vërtet, Allahu nuk e udhëzon atë që është gënjeshtar e mohues.”
As Profeti (ﷺ) nuk mund të japë falje
Kurani i thotë Profetit (ﷺ) të thotë se nuk ka fuqi t'i sjellë as dobi, as dëm as vetes. Kur paralajmëroi familjen e tij, i tha vajzës së tij Fatimes se nuk mund ta ndihmonte aspak kundër Allahut (﷾). Islami mëson se në Ditën e Gjykimit disa do të ndërmjetësojnë (do të luten për të tjerët), por vetëm ata që Allahu (﷾) i lejon. Në këtë jetë askush nuk qëndron midis njeriut dhe Zotit të tij.
“Thuaj: “Unë nuk mund t’i sjell vetes as dobi, as dëm, përveçse aq sa dëshiron Allahu. Sikur ta dija të padukshmen, do t’i shumoja të mirat dhe nuk do të më prekte asnjë e keqe. Unë jam vetëm paralajmërues dhe sjellës i lajmeve të mira për njerëzit që besojnë”.”
Ebu Hurejra transmeton se kur zbriti ajeti “Paralajmëroje farefisin tënd më të afërm” (Kurani 26:214), Profeti (ﷺ) thirri Kurejshët, xhaxhain e tij el-Abbasin, hallën e tij Safijen dhe vajzën e tij Fatimen, duke i thënë secilit se nuk mund ta ndihmonte aspak kundër Allahut; Fatimja mund t'i kërkonte çfarë të donte, por ai nuk mund ta ndihmonte aspak kundër Allahut.
“Atë ditë nuk do të bëjë dobi ndërmjetësimi i askujt, përveç ndërmjetësimit të atij, që i jep leje i Gjithëmëshirshmi dhe që i është pranuar fjala.”
Çfarë mbajnë të krishterët
Tani mendimi i krishterë. Kishat katolike dhe ortodokse mësojnë se një prift i fal mëkatet në sakramentin e rrëfimit, një rit i kishës. Ato thonë se Krishti ua dha këtë autoritet apostujve, dishepujve të tij të zgjedhur, dhe e lexojnë kështu Gjonin 20:23. Shumica e kishave protestante nuk kërkojnë rrëfim te një prift. Por të gjitha mbajnë se Krishti është ndërmjetësi i vetëm midis Perëndisë dhe njerëzve. Ato mbajnë se mëkati falet vetëm nëpërmjet flijimit të tij.
“Atyre që do t'ua falni mëkatet, do t'u jenë falur; dhe atyre që do t'ua mbani, do t'u jenë mbajtur.”
“Sepse ka një Perëndi të vetëm dhe një ndërmjetës të vetëm midis Perëndisë dhe njerëzve: njeriu Krisht Jezus;”
| Besimi | Islami | Katolikët dhe ortodoksët | Shumica e protestantëve |
|---|---|---|---|
| Rrëfimi te një prift është i detyrueshëm | |||
| Një ndërmjetës midis Zotit dhe njerëzve | |||
| Falja nëpërmjet një flijimi |
- Po
- Jo
Në Islam Allahu (﷾) është afër, dhe Ademi me gruan e tij u falën pa asnjë ndërmjetës dhe pa asnjë flijim.
Çfarë mësoi Jezusi për lutjen dhe faljen
Mësimi i vetë Jezusit tregon nga drejtimi tjetër. Në Ungjij ai i dërgon njerëzit drejtpërdrejt te Perëndia. Ai u tha t'i luteshin Atit në fshehtësi dhe t'i kërkonin vetë Atit t'i falte. Në shëmbëlltyrën e tij (një tregim me mësim) për birin e humbur, ati vrapon ta takojë birin dhe e fal pa ndërmjetës. Tagrambledhësi që i kërkoi Perëndisë mëshirë me fjalët e tij u kthye në shtëpi i shfajësuar (i drejtë para Perëndisë).
“Por ti, kur lutesh, hyr në dhomëzën tënde dhe, si ta kesh mbyllur derën, lutju Atit tënd që është në fshehtësi; dhe Ati yt, që sheh në fshehtësi, do të ta shpërblejë haptazi.”
“Dhe na i fal borxhet tona, sikurse edhe ne ua falim borxhlinjve tanë.”
“Dhe ai u ngrit dhe shkoi te i ati. Por ndërsa ishte ende shumë larg, i ati e pa dhe u prek nga dhembshuria, vrapoi, i ra në qafë dhe e puthi.”
“Kurse tagrambledhësi, duke qëndruar larg, nuk donte as sytë t'i ngrinte drejt qiellit, por rrihte gjoksin duke thënë: O Perëndi, ki mëshirë për mua mëkatarin! Unë po ju them se ky u kthye në shtëpinë e vet i shfajësuar më tepër se tjetri; sepse kushdo që lartëson veten do të ulet, dhe kush ul veten do të lartësohet.”
Varg pas vargu
1 Timoteut 2:5 — kapitulli 2, vargu 5
“Sepse ka një Perëndi të vetëm dhe një ndërmjetës të vetëm midis Perëndisë dhe njerëzve: njeriu Krisht Jezus;”
Cituar për
Të krishterët e lexojnë këtë si mësim se askush nuk arrin te Perëndia veçse nëpërmjet Krishtit, i cili është njëkohësisht Perëndi dhe njeri.
Përgjigjja
Vetë vargu e veçon “një Perëndi të vetëm” nga ndërmjetësi, dhe ndërmjetësin e quan “njeriu Krisht Jezus”. Dhe Jezusi i mësoi dishepujt e tij t'i luteshin Atit në fshehtësi dhe t'i kërkonin Atit t'i falte.
Ku përfundon — Vargu e mban të ndarë Perëndinë e vetëm nga njeriu Krisht Jezus. Në lutjen që mësoi Jezusi (Mateu 6:9-13), mëkatarët i kërkojnë Atit falje pa përmendur asnjë ndërmjetës.
Gjoni 14:6 — kapitulli 14, vargu 6
“Jezusi i tha: Unë jam udha, e vërteta dhe jeta; askush nuk vjen tek Ati, përveçse nëpërmjet meje.”
Cituar për
Jezusi tha se askush nuk vjen tek Ati veçse nëpërmjet tij, prandaj çdo lutje duhet të kalojë nëpërmjet Krishtit.
Përgjigjja
Jezusi është udha si i dërguari mësimi i të cilit të çon te Perëndia. Në të njëjtin Ungjill ai thotë se jeta e përjetshme është të njohësh “të vetmin Perëndi të vërtetë, dhe Jezu Krishtin që ti ke dërguar”. Udha që mësoi ai ishte t'i lutesh Atit drejtpërdrejt, dhe lutja e tij shembull nuk përmend askënd në mes. Edhe aty ku Gjoni e bën të thotë “do të kërkoni në emrin tim”, ai shton diçka. Ai nuk do t'i lutet Atit për ta, sepse vetë Ati i do (Gjoni 16:26-27).
Ku përfundon — Të vish tek Ati nëpërmjet Jezusit do të thotë të ndjekësh mesazhin e të dërguarit të Perëndisë së vetëm. Nuk do të thotë t'i lutesh atij apo nëpërmjet tij.
Gjoni 20:23 — kapitulli 20, vargu 23
“Atyre që do t'ua falni mëkatet, do t'u jenë falur; dhe atyre që do t'ua mbani, do t'u jenë mbajtur.”
Cituar për
Të krishterët katolikë dhe ortodoksë e lexojnë këtë si Krishtin që u jep apostujve, dhe priftërinjve pas tyre, fuqinë të falin mëkatet në rrëfim.
Përgjigjja
Vargu nuk përmend asnjë priftëri dhe asnjë pasardhës, dhe nuk thotë asgjë për rrëfimin te një njeri tjetër. Në Ungjillin e Lukës, tagrambledhësi i foli vetëm Perëndisë dhe u kthye në shtëpi i shfajësuar. Ati i birit të humbur vrapoi ta takonte ndërsa ai ishte ende larg.
Ku përfundon — Asgjë në varg nuk e detyron mëkatarin të kalojë nëpërmjet një prifti, dhe mësimi i vetë Jezusit tregon faljen të kërkuar drejtpërdrejt nga Perëndia.
Këndvështrime
E krishterë
Falja vjen nëpërmjet Krishtit, ndërmjetësit të vetëm. Të krishterët katolikë dhe ortodoksë i rrëfehen edhe një prifti, i cili fal në emër të Krishtit. Shumica e protestantëve i rrëfehen Perëndisë drejtpërdrejt nëpërmjet Krishtit.
Ka një ndërmjetës të vetëm midis Perëndisë dhe njerëzve, Krishtin Jezus, dhe falja vjen nëpërmjet tij.
Kundërpërgjigje
Vargu vërtet flet për një ndërmjetës të vetëm. Por ai e veçon “një Perëndi të vetëm” nga “njeriu Krisht Jezus”. Dhe lutja që mësoi Jezusi i kërkon Atit të falë, pa përmendur asnjë flijim dhe askënd në mes.
Te Gjoni 20:23 Jezusi u jep apostujve autoritet të falin ose të mbajnë mëkatet. Kishat katolike dhe ortodokse mbajnë se ky autoritet u kalon priftërinjve të tyre.
Kundërpërgjigje
Vargu vërtet flet për faljen e mëkateve. Por ai nuk përmend asnjë priftëri dhe asnjë pasardhës, dhe nuk thotë asgjë për rrëfimin te një njeri tjetër. Në tregimin e vetë Jezusit tagrambledhësi i kërkoi vetëm Perëndisë dhe u kthye në shtëpi i shfajësuar. Kurani pyet: “kush i fal gjynahet përveç Allahut?”
Pikëpamja islame
Çdo njeri qëndron drejtpërdrejt para Allahut (﷾). Ai e dëgjon çdo lutës, e fal këdo që i kthehet sinqerisht dhe nuk ka nevojë për prift, shenjtor apo flijim. Profeti (ﷺ) i mësoi njerëzit t'i kërkojnë vetëm Allahut (﷾).
Kurani thotë se Allahu (﷾) është afër dhe i përgjigjet çdo lutësi. Ai është më afër njeriut se damari i qafës së tij.
Lutja është adhurim, prandaj lutja drejtuar dikujt tjetër përveç Allahut (﷾), ose nëpërmjet tij, i jep adhurim një krijese.
Kurani e hedh poshtë pretendimin se duhen qenie të tjera për t'i afruar njerëzit tek Allahu (﷾).
Ademi dhe gruaja e tij iu penduan Allahut (﷾) me fjalët e tyre. Allahu (﷾) e fali Ademin pa ndërmjetës dhe pa flijim.
Dera e pendimit është e hapur për çdo njeri deri në vdekje, sado i madh të jetë mëkati. Dhe veprat e mira i shlyejnë të këqijat.
Hadithet sahih (të sakta) janë transmetime të fjalëve të Profetit (ﷺ). Ato përshkruajnë mëshirën e Allahut (﷾) ndaj atij që i kthehet. Ato flasin për nëntëdhjetë e nëntë pjesë mëshire të mbajtura pranë Tij, për Atë që vrapon ta takojë robin, dhe për veprat e mira të shumëfishuara.
Profeti (ﷺ) i tha vetë vajzës së tij se nuk mund ta ndihmonte kundër Allahut (﷾). Kurani e bën të thotë se nuk ka fuqi as mbi dobinë apo dëmin e vet.
Ndërmjetësimi (lutja për të tjerët) në Ditën e Gjykimit u takon vetëm atyre që Allahu (﷾) i lejon. Ai nuk është një portë nga e cila njeriu duhet të kalojë në këtë jetë.
Jezusi i mësoi njerëzit t'i luten Atit drejtpërdrejt dhe t'i kërkojnë vetë Atij falje.