Përgjigje e shkurtër
Në Islam përpjekja juaj ka rëndësi, dhe çdo vepër peshohet. Megjithatë askush nuk shpëton vetëm me vepra. Është mëshira e Allahut (﷾) ajo që shpëton, dhe besimi me veprat e mira është mënyra si njeriu e kërkon atë. Mësimi xhainist thotë se çdo shpirt e çliron veten me përpjekjen e vet, pa asnjë Perëndi që ta falë. Islami e urdhëron përpjekjen dhe e shpërblen çdo vepër të mirë, deri në peshën e një thërrmije. Por Profeti (ﷺ) tha se askënd nuk do ta shpëtojnë veprat e tij, as atë vetë, përveç nëse Allahu (﷾) e mbulon me mëshirë. Në të njëjtin hadith ai u tha ndjekësve të tij të bënin vepra të mira si duhet, me sinqeritet dhe me masë. Pra, veprat nuk janë të kota, por nuk janë një çmim që e blen Xhenetin. Allahu (﷾) fal, e shumëfishon çdo vepër të mirë, dhe e pranon këdo që kthehet tek Ai sa zgjat jeta.
Shpjegimi i plotë
Islami kërkon përpjekje, dhe e numëron çdo vepër
Islami nuk i kërkon askujt të rrijë e të presë. Kurani thotë se kushdo që ka bërë sa pesha e një thërrmije të mirë do ta shohë, dhe po ashtu sa pesha e një thërrmije të keqe (99:7-8). Allahu (﷾) nuk e ngarkon asnjë shpirt përtej fuqisë së tij, dhe çdo shpirt merr të mirën që fiton (2:286). Engjëjt i përshëndesin të drejtët me “Hyni në Xhenet, si shpërblim për veprat që keni kryer” (16:32). Pra, përpjekja urdhërohet, dhe asgjë prej saj nuk humbet.
“kush ka bërë ndonjë të mirë, qoftë sa një thërrmijë, do ta shohë atë, e kush ka bërë ndonjë të keqe, qoftë sa një thërrmijë, do ta shohë atë.”
“Allahu nuk e ngarkon askënd përtej fuqisë që ka: në dobi të tij është e mira që bën, kurse në dëm të tij është e keqja që punon. Zoti ynë, mos na ndëshko për atë që harrojmë ose veprojmë pa qëllim! Zoti ynë, mos na ngarko barrë të rëndë, ashtu si i ngarkove ata para nesh! Zoti ynë, mos na ngarko me diçka që nuk mund ta bartim! Na i shlyej gjynahet tona, na i fal ato dhe na mëshiro! Ti je Zoti Ynë! Prandaj na jep fitore kundër atyre që nuk besojnë!”
“të cilëve engjëjt ua marrin shpirtrat, duke qenë të pastër. U thonë atyre: “Shpëtimi qoftë mbi ju! Hyni në Xhenet, si shpërblim për veprat që keni kryer!””
Çfarë thotë mësimi xhainist
Mësimi xhainist mendon se çdo shpirt e çliron veten me përpjekjen e vet. Padmanabh Jaini, një dijetar i shquar i xhainizmit, shkruan se një xhainist nuk mund të mbështetet te hiri hyjnor. Ai duhet të mbështetet kryesisht në përpjekjen e vet, për këtë jetë dhe për shpëtimin e tij. Acaranga Sutra e svetambarëve (dega e xhainizmit e të veshurve me të bardha) e thotë kështu në anglishten e Hermann Jacobit të vitit 1884: “Njeri! Ti je miku yt; pse dëshiron një mik përtej vetes sate?” Uttaradhyayana Sutra e svetambarëve thotë se ai që e mund veten përmes vetes do ta fitojë lumturinë. Asketizmi (tapas, mohimi i rreptë i vetes) është rruga për të pastruar karmën e vjetër, veprat që i ngjiten shpirtit. I njëjti tekst e krahason karmën e një murgu me një rezervuar që i ndalet furnizimi. Ai thahet, dhe karma e mbledhur gjatë miliona lindjeve “asgjësohet nga asketizmi”. Digambarët (dega e të veshurve me qiell) kanë shkrime të tjera, por edhe ata mësojnë çlirimin me përpjekjen e vetë shpirtit.
Jaini shkruan se xhaini, i cili nuk beson në një Perëndi që vepron në botë, nuk mund të mbështetet në besimin te hiri hyjnor. Ai duhet të mbështetet kryesisht në nismën dhe përpjekjen e vet, për nevojat e tij në këtë botë dhe për shpëtimin e tij (f. 89).
“Njeri! Ti je miku yt; pse dëshiron një mik përtej vetes sate?”
“Ai që e mund veten përmes vetes, do ta fitojë lumturinë.”
“Ashtu si një rezervuar i madh, kur i ndalet furnizimi me ujë, thahet gradualisht nga konsumimi i ujit dhe nga avullimi, ashtu edhe karma e një murgu, që ai e fitoi në miliona lindje, asgjësohet nga asketizmi, nëse nuk ka hyrje të karmës së keqe.”
Pse mësuesit xhainistë u larguan nga hiri
Mësuesit xhainistë kishin një arsye për ta hedhur poshtë hirin. Jaini shpjegon se në traditat e Indisë që besojnë në Perëndi, hiri është një dorë hyjnore që i ngre shpirtrat nga rilindja. Xhainistët dhe traditat e tjera sramana (asketë endacakë) gjetën një problem këtu. Një dhënës hiri do të duhej të ishte një qenie që nuk është lidhur kurrë nga karma. Si mund ta prekte fare botën e rilindjes një qenie e tillë, kur veprimi në të u përket shpirtrave me trup? Përgjigjja e Islamit është se veprimi e lidh një shpirt në nevojë, jo Krijuesin, që nuk ka nevojë për asgjë (35:15).
Jaini shpjegon pse tradita xhainiste u largua nga hiri hyjnor. Në traditat teiste të Indisë, hiri është një dorë ndihmëse hyjnore që i ngre shpirtrat nga rilindja. Për traditat sramana, ndër to edhe xhainistët, kjo ngriti më shumë probleme sesa zgjidhi. Dhënësi i hirit do të duhej të ishte një qenie përgjithmonë e lirë nga lidhjet. Por si mund ta prekte ose ta lëvizte botën e rilindjes një qenie që nuk ishte lidhur kurrë, kur një veprim i tillë u përket qenieve me trup (f. 135-136)?
“O njerëz! Ju jeni të varfër e nevojtarë për Allahun, kurse Allahu s’ka nevojë për asgjë dhe është i Denjë për çdo lavd.”
Kush mund ta anulojë një padrejtësi?
Përpjekja mund të bëjë shumë. Ajo mund ta ndalojë një padrejtësi që të mos përsëritet dhe ta bëjë njeriun më të mirë. Xhainistët e dinë mirë peshën e një padrejtësie. Çdo vit ata i rrëfejnë gabimet e tyre, i falin të gjitha qeniet, dhe u kërkojnë të gjitha qenieve t'i falin. Në mësimin xhainist këto lutje e pastrojnë zemrën nga zemërimi, dhe shpirti pastaj e heq karmën e vet me përpjekjen e vet. Asnjë Perëndi nuk qëndron mbi llogarinë për të falur. Islami mëson se çdo vepër bëhet përpara syve të Atij që krijoi edhe atë që vepron, edhe atë që dëmtohet. Një padrejtësi është si një borxh, dhe vetëm ai të cilit i detyrohet mund ta falë. Prandaj një padrejtësi e bërë ndaj një njeriu duhet ndrequr me atë njeri, ose zgjidhet në Ditën e Gjykimit (el-Buhari 2449). Vetë mëkati është i Allahut (﷾) për ta falur. Kurani thotë se veprat e mira i shlyejnë të këqijat (11:114), dhe kjo sepse Allahu (﷾) i ka bërë që ta bëjnë. Allahu (﷾) thotë: “mos e humbni shpresën në mëshirën e Allahut! Allahu, me siguri, i fal të gjitha gjynahet” (39:53). Ajeti pasues i thërret njerëzit të kthehen tek Ai (39:54).
Jaini e përshkruan rrëfimin xhainist. Nga fundi i festës Paryushana, xhainistët laikë i rrëfejnë gabimet e tyre dhe u kërkojnë falje mësuesit, familjes dhe miqve. Pastaj i falin të gjitha qeniet dhe u kërkojnë të gjitha qenieve t'i falin, me një varg të njohur: u kërkoj falje të gjitha qenieve të gjalla; le të më falin të gjitha (f. 216). Në meditimin e quajtur samayika, xhainistët e të gjitha sekteve i falin, dhe i lutin për falje, gjithë botën e qenieve. Këto lutje besohet se e pastrojnë zemrën nga zemërimi dhe inati (f. 223-224).
Jaini shkruan se xhaini, i cili nuk beson në një Perëndi që vepron në botë, nuk mund të mbështetet në besimin te hiri hyjnor. Ai duhet të mbështetet kryesisht në nismën dhe përpjekjen e vet, për nevojat e tij në këtë botë dhe për shpëtimin e tij (f. 89).
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha: kushdo që i ka bërë padrejtësi tjetrit, në nderin e tij ose në diçka tjetër, le të kërkojë lirimin prej saj sot, para Ditës kur nuk do të ketë para. Nëse ka vepra të mira, do t'i merren prej tij në masën e padrejtësisë. Nëse nuk ka, disa nga veprat e këqija të të dëmtuarit do t'i vihen atij.
“Fale namazin në mëngjes e mbrëmje dhe në një kohë të natës, sepse veprat e mira i shlyejnë veprat e këqija. Kjo këshillë vlen për ata që i pranojnë këshillat.”
“Thuaj: O robërit e Mi, që i keni bërë keq vetes me gjynahe, mos e humbni shpresën në mëshirën e Allahut! Allahu, me siguri, i fal të gjitha gjynahet. Vërtet, Ai është Falësi i madh dhe Mëshirëploti.”
“Kthehuni tek Zoti juaj dhe nënshtrojuni Atij, para se t’ju vijë dënimi, sepse atëherë nuk do të mund t’ju ndihmojë kush.”
Askush nuk shpëton vetëm me vepra
Profeti (ﷺ) tha se askënd prej jush nuk do ta shpëtojnë veprat. Sahabët e tij pyetën nëse kjo ishte e vërtetë edhe për të. Ai tha: as mua, përveç nëse Allahu (﷾) më mbulon me mëshirën e Tij. Pastaj u tha të bënin vepra të mira si duhet, me sinqeritet dhe me masë (el-Buhari 6463). Sahih Muslimi e shënon të njëjtën thënie, që mbaron me urdhrin për t'iu përmbajtur asaj që është e drejtë (Muslim 2816a). Fjalët e tij nuk ishin dyshim për fundin e tij, sepse Kurani i tregon atij për faljen e Allahut (﷾) dhe për mirësinë e Tij të plotësuar mbi të (48:2). Ai po mësonte se edhe më të mirët e njerëzve hyjnë në Xhenet me mëshirën e Allahut (﷾). Pra, hadithi që e mohon shpëtimin vetëm me vepra është vetë një urdhër për të bërë mirë. Veprat e mira janë një mjet që Allahu (﷾) e ka caktuar për mëshirën e Tij, dhe forca për t'i bërë është gjithashtu dhuratë e Tij. Ato nuk janë një çmim që e blen Xhenetin. Prandaj Kurani mund të thotë “si shpërblim për veprat që keni kryer” (16:32). Besimi dhe veprat e mira janë mënyra si një rob e kërkon mëshirën, dhe mëshira është ajo që shpëton.
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha se askë nuk do ta shpëtojnë veprat e tij. Kur e pyetën nëse kjo e përfshinte edhe atë, tha: as mua, përveç nëse Allahu më mbulon me mëshirën e Tij. Pastaj u tha të bëjnë vepra të mira si duhet, me sinqeritet dhe me masë.
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha se askënd prej jush nuk do ta shpëtojnë veprat e tij. Një njeri pyeti: as ty, o i Dërguari i Allahut? Ai tha: as mua, përveç nëse Allahu më mbulon me mëshirë prej Tij; por përmbajuni asaj që është e drejtë. Zinxhiri i dytë i Muslimit ka ‘me mëshirë prej Tij dhe mirësi’, pa fjalët e fundit. Titulli i kapitullit, i shtuar nga një redaktor i mëvonshëm, thotë: askush nuk hyn në Xhenet me veprat e tij, por me mëshirën e Allahut.
“për të t’i falur ty Allahu gabimet e mëparshme dhe të ardhshme, për ta plotësuar dhuntinë e Vet ndaj teje dhe për të të udhëzuar në rrugën e drejtë,”
“të cilëve engjëjt ua marrin shpirtrat, duke qenë të pastër. U thonë atyre: “Shpëtimi qoftë mbi ju! Hyni në Xhenet, si shpërblim për veprat që keni kryer!””
Mëshira i del përpara përpjekjes
Mëshira e Allahut (﷾) nuk pret derisa një shpirt ta ketë mbaruar rrugën vetëm. Ajo i del përpara përpjekjes së shpirtit. Allahu (﷾) e shumëfishon dhjetë herë çdo vepër të mirë, dhe një vepër të keqe e numëron vetëm një (6:160). Profeti (ﷺ) transmetoi se Allahu (﷾) thotë: nëse robi Im vjen te Unë duke ecur, Unë shkoj te ai duke vrapuar (el-Buhari 7405). Për ata që pendohen, besojnë dhe bëjnë mirë, Allahu (﷾) ua shndërron veprat e këqija në të mira (25:70). Kur Amr ibn el-Asi erdhi për ta pranuar Islamin, Profeti (ﷺ) i tha se Islami e fshin gjithçka që ishte para tij (Muslim 121). Çdo vepër peshohet prapëseprapë (99:7-8). Mëshira nuk i merr asgjë askujt. Askujt nuk i bëhet padrejtësi (6:160), dhe e drejta e çdo krijese i kthehet prapëseprapë (Muslim 2582).
“Kush bën një vepër të mirë, do të shpërblehet dhjetëfish. Kush bën një vepër të keqe, do të dënohet vetëm sipas gjynahut që ka bërë dhe nuk do t’i bëhet kurrfarë padrejtësie.”
Profeti (ﷺ) transmeton se Allahu thotë: Unë jam ashtu siç më mendon robi Im, dhe jam me të kur më kujton; nëse afrohet te Unë një pëllëmbë, Unë i afrohem një krah, dhe nëse vjen te Unë duke ecur, Unë shkoj te ai duke vrapuar. Gjendet edhe te Sahih Muslimi 2675.
“Përjashtim bën ai që pendohet, beson dhe punon vepra të mira. Një njeriu të tillë Allahu ia ndërron veprat e këqija në të mira. Allahu është Falës e Mëshirëplotë.”
Amr ibn el-Asi, afër vdekjes, tha se para Islamit askush nuk i ishte më i urryer se Profeti (ﷺ), dhe se kishte dashur ta vriste. Ai tregoi si erdhi te Profeti për ta pranuar Islamin. I kërkoi Profetit ta shtrinte dorën e djathtë që t'i jepte besën, pastaj e tërhoqi dorën e vet. I pyetur pse, ai tha se donte një kusht: që t'i falej. Profeti e pyeti nëse nuk e dinte se Islami fshin gjithçka që ishte para tij.
“kush ka bërë ndonjë të mirë, qoftë sa një thërrmijë, do ta shohë atë, e kush ka bërë ndonjë të keqe, qoftë sa një thërrmijë, do ta shohë atë.”
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha: në Ditën e Ringjalljes çdo e drejtë do t'i kthehet atij të cilit i përket, aq sa edhe delja pa brirë do ta marrë të drejtën e saj nga delja me brirë.
| Pyetja | Mësimi xhain | Islami |
|---|---|---|
| Kush e çliron shpirtin | Shpirti, me përpjekjen e vet. | Mëshira e Allahut (﷾), që e takon përpjekjen. |
| Veprat | Asketizmi e pastron karmën e vjetër. | Shihet pesha e çdo grimce, dhe një vepër e mirë vlen dhjetëfish. |
| Një padrejtësi | Asnjë Zot nuk qëndron mbi llogarinë për të falur. | Allahu (﷾) i fal mëkatet. Një padrejtësi ndaj një njeriu zgjidhet me atë njeri. |
| Qëllimi më i lartë, tani | Gjithëdija e plotë nuk është më e mundur në këtë epokë. | Falja është e hapur tani, për këdo që kthehet tek Ai. |
Edhe në mësimin xhainist, rruga është e gjatë
Në mësimin xhainist një Xhina, një nga mësuesit që arritën gjithëdijen, e gjen rrugën pa mësues. Ndjekësit e tij janë ndryshe. Jaini vëren se ata nuk do ta arrinin çlirimin pa ndihmën e Xhinës si mësues. Paul Dundas, një historian i xhainizmit, shton një pikë tjetër. Xhainistët arritën të mendojnë se arritjet më të larta, ndër to gjithëdija e plotë, nuk janë më të mundshme në këtë epokë. Prandaj praktika xhainiste sot synon edhe meritën për një rilindje më të mirë. Oferta e Islamit është ndryshe. Ka një jetë, dhe falja e Allahut (﷾) është e hapur në të, tani, për këdo që kthehet tek Ai (39:53-54).
Jaini shkruan se njerëzit e zakonshëm kanë nevojë për një guru për të filluar jetën e murgut, por Xhina i ardhshëm nuk ka nevojë për mësues. Ai heq dorë nga bota vetë dhe bëhet murgu i parë i një urdhri të ri (f. 3-4).
Jaini vëren se ndjekësit e një Xhine mund ta arrijnë gjithashtu gjithëdijen dhe kështu çlirimin. Ata quhen kevalin ose arhat, jo Xhina. Ai shton se pa ndihmën e Xhinës ata nuk do ta kishin arritur kurrë një gjendje kaq të lartë (f. 31, shënimi 69).
Dundas shkruan se, rreth fillimit të erës sonë, xhainët pranuan se një varg arritjesh të larta shpirtërore, nga të cilat ndriçimi (gjithëdija e plotë) ishte njëra, nuk ishin më të mundshme në këtë epokë pas vdekjes së dishepullit Xhambu. Praktika fetare atëherë synonte jo vetëm djegien e karmës, por gjithnjë e më shumë edhe fitimin e meritës për një rilindje të mirë (kapitulli 6, faqja e parë, f. 94).
“Thuaj: O robërit e Mi, që i keni bërë keq vetes me gjynahe, mos e humbni shpresën në mëshirën e Allahut! Allahu, me siguri, i fal të gjitha gjynahet. Vërtet, Ai është Falësi i madh dhe Mëshirëploti.”
“Kthehuni tek Zoti juaj dhe nënshtrojuni Atij, para se t’ju vijë dënimi, sepse atëherë nuk do të mund t’ju ndihmojë kush.”
Përgjigjja e Islamit: përpjekja, e mbartur nga mëshira
Përgjigjja e Islamit është se përpjekja juaj ka vlerë, dhe mëshira e Allahut (﷾) e mbart atë. Ai që ju krijoi e sheh çdo vepër dhe e fal atë që kthehet tek Ai. Ai krijon me urdhrin e Tij, “Bëhu!”, dhe ajo bëhet (2:117), dhe nuk ka asgjë fare si Ai (42:11). Islami është një mënyrë e plotë jete, me besimin, adhurimin dhe sjelljen së bashku (2:208; 5:3). Kurani kërkon të provohet. Sfida e tij është të sillet një sure (kapitull) si ai (2:23) dhe të kërkohet kundërthënie në të (4:82). Nëse është fjala e Allahut (﷾), atëherë Muhamedi (ﷺ) është Vula e Profetëve, i fundit prej tyre (33:40). Lexojeni, dhe peshojeni vetë mesazhin e tij.
“Ai është Krijuesi i qiejve dhe i Tokës, pa shembull të mëparshëm dhe, kur vendos për diçka, vetëm thotë për të: “Bëhu!” - dhe ajo bëhet.”
“Krijues i qiejve dhe i Tokës, Ai ju ka dhënë bashkëshorte nga vetja juaj për t’ju shumuar, si dhe bagëti në çifte. Asgjë nuk i shëmbëllen Atij. Ai i dëgjon të gjitha dhe i sheh të gjitha.”
“O besimtarë! Pranojeni Islamin me të gjitha rregullat e tij dhe mos shkoni gjurmëve të djallit, se ai është armiku juaj i përbetuar.”
“Sot jua përsosa fenë tuaj, e plotësova dhuntinë Time ndaj jush dhe zgjodha që Islami të jetë feja juaj.”
“Nëse ju dyshoni në atë që ia kemi zbritur robit tonë (Muhamedit a.s.), atëherë hartoni një sure të ngjashme me atë që ia kemi shpallur atij! Thirrni në ndihmë edhe dëshmitarët tuaj (që i adhuroni) në vend të Allahut, nëse jeni të sinqertë.”
“A nuk përsiatin ata për Kuranin! Sikur ai të mos ishte prej Allahut, do të gjenin në të shumë kundërthënie.”
“Muhamedi nuk është babai i askujt prej burrave tuaj, por është i Dërguari i Allahut dhe vula e profetëve; Allahu është i Gjithëdijshëm për çdo gjë.”
Pesë përgjigje, me përgjigjet e tyre
Uttaradhyayana Sutra 30.5-6 — leksioni 30 (Rruga e pendesës), vargjet 5-6
“Ashtu si një rezervuar i madh, kur i ndalet furnizimi me ujë, thahet gradualisht nga konsumimi i ujit dhe nga avullimi, ashtu edhe karma e një murgu, që ai e fitoi në miliona lindje, asgjësohet nga asketizmi, nëse nuk ka hyrje të karmës së keqe.”
Cituar për
Asketizmi e djeg karmën e vjetër, kështu që një shpirt mund ta pastrojë të kaluarën e vet pa faljen e Allahut.
Përgjigjja
Asketizmi mund ta ndryshojë atë që e praktikon, dhe xhainistët u kërkojnë falje qenieve që kanë dëmtuar. Por askush nuk mund ta anulojë borxhin e vet. Një padrejtësi e bërë ndaj një njeriu duhet ndrequr me atë njeri, ose zgjidhet në Ditën e Gjykimit (el-Buhari 2449). Vetë mëkati është i Allahut (﷾) për ta falur. Veprat e mira i shlyejnë të këqijat (11:114) sepse Allahu (﷾) i ka bërë që ta bëjnë. Ai ua fal të gjitha mëkatet atyre që kthehen tek Ai (39:53; 39:54).
Ku përfundon — Përpjekja mund ta ndreqë atë që vepron. Një borxh e anulon ai të cilit i detyrohet, dhe çdo mëkat Allahu (﷾).
Jaini, The Jaina Path of Purification (1979), f. 135-136
Jaini shpjegon pse tradita xhainiste u largua nga hiri hyjnor. Në traditat teiste të Indisë, hiri është një dorë ndihmëse hyjnore që i ngre shpirtrat nga rilindja. Për traditat sramana, ndër to edhe xhainistët, kjo ngriti më shumë probleme sesa zgjidhi. Dhënësi i hirit do të duhej të ishte një qenie përgjithmonë e lirë nga lidhjet. Por si mund ta prekte ose ta lëvizte botën e rilindjes një qenie që nuk ishte lidhur kurrë, kur një veprim i tillë u përket qenieve me trup (f. 135-136)?
Cituar për
Një qenie përgjithmonë e lirë nga karma nuk mund të vepronte kurrë në botën e rilindjes, kështu që hiri është i pamundur.
Përgjigjja
Kjo vlen për një shpirt në trup, që vepron sepse dëshiron dhe i mungon diçka. Allahu (﷾) i Islamit nuk është një shpirt i tillë. Ai është Krijuesi i të gjitha gjërave, dhe nuk ka asgjë fare si Ai (42:11). “Allahu s’ka nevojë për asgjë” (35:15), dhe Ai i sjell gjërat në ekzistencë me urdhrin e Tij, “Bëhu!”, dhe ajo bëhet (2:117). Ai vepron nga mëshira dhe urtësia, jo nga nevoja, kështu që veprimi në veprën e vet nuk e lidh Atë.
Ku përfundon — Veprimi e lidh një shpirt në nevojë. Ai nuk e lidh Krijuesin, që nuk ka nevojë për asgjë.
Acaranga Sutra 1.3.3.4 — libri 1, leksioni 3 (I nxehti dhe i ftohti), mësimi 3, vargu 4
“Njeri! Ti je miku yt; pse dëshiron një mik përtej vetes sate?”
Cituar për
Unë jam miku im. Pse duhet të kërkoj një mik përtej vetes sime?
Përgjigjja
Edhe në mësimin xhainist, ndjekësit e Xhinës e mësojnë rrugën nga mësimi i tij. Por një mësues vetëm e tregon rrugën. Ai nuk mund ta falë atë që u bë në të. Përgjigjja e Islamit është Ai që e krijoi shpirtin. Ai thotë se nëse robi i Tij vjen tek Ai duke ecur, Ai shkon tek ai duke vrapuar (el-Buhari 7405). Ai ua fal të gjitha mëkatet atyre që kthehen tek Ai (39:53-54).
Ku përfundon — Një mësues e tregon rrugën. Vetëm Krijuesi i shpirtit mund të falë, dhe Ai i del përpara çdo hapi.
Uttaradhjajana Sutra 13.23 — ligjërata 13 (Çitra dhe Sambhuta), vargu 23
“As të afërmit e tij, as miqtë e tij, as bijtë e tij, as farefisi i tij nuk do ta ndajnë vuajtjen e tij, ai vetëm duhet ta mbajë; sepse karma e ndjek atë që e bën.”
Cituar për
Mëshira është e padrejtë. Një llogari e rreptë duhet t'i japë çdo shpirti saktësisht atë që fitoi.
Përgjigjja
Në Islam askush nuk ndëshkohet përtej veprës së tij, dhe asnjë vepër e mirë nuk humbet (99:7-8). Allahu (﷾) thotë se askujt nuk do t'i bëhet padrejtësi (6:160). Ta falë atë që i detyrohet Atij është e drejta e Tij, ashtu si çdo huadhënës mund ta falë një borxh. Ajo që një krijesë i detyrohet tjetrës kthehet plotësisht në Ditën e Gjykimit. Profeti (ﷺ) tha se edhe delja pa brirë do ta marrë të drejtën e saj nga delja me brirë (Muslim 2582).
Ku përfundon — Askujt nuk i bëhet padrejtësi. Mëshira e Allahut (﷾) e fal atë që i detyrohet Atij, dhe e drejta e çdo krijese kthehet.
Sahih el-Buhari 6463 — Kitab er-Rikak (Zbutja e zemrës), hadithi 6463
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha se askë nuk do ta shpëtojnë veprat e tij. Kur e pyetën nëse kjo e përfshinte edhe atë, tha: as mua, përveç nëse Allahu më mbulon me mëshirën e Tij. Pastaj u tha të bëjnë vepra të mira si duhet, me sinqeritet dhe me masë.
Cituar për
Nëse askush nuk shpëton me veprat e tij, atëherë veprat nuk kanë rëndësi në Islam.
Përgjigjja
I njëjti hadith vazhdon menjëherë me urdhrin për vepra të mira, të bëra si duhet, me sinqeritet dhe me masë. Sahih Muslimi e jep të njëjtën thënie me “përmbajuni asaj që është e drejtë” (Muslim 2816a). Kurani thotë se çdo peshë thërrmije e së mirës do të shihet (99:7-8). Veprat janë mënyra si një rob e kërkon mëshirën. Ato nuk janë një çmim që e blen Xhenetin.
Ku përfundon — Veprat urdhërohen dhe peshohen. Mëshira, jo një çmim i paguar, është ajo që shpëton.
Këndvështrime
Xhainiste: çdo shpirt e çliron veten
Mësimi xhainist mendon se asnjë perëndi nuk e çliron shpirtin. Çdo shpirt është miku i vet. Ai e ndalon karmën e re me përmbajtje dhe e djeg karmën e vjetër me asketizëm, derisa të jetë i lirë. Hiri nga jashtë nuk është as i nevojshëm, as i mundshëm.
“Njeri! Ti je miku yt; pse dëshiron një mik përtej vetes sate?” (Acaranga Sutra 1.3.3.4, svetambara). Askush jashtë shpirtit nuk mund ta çlirojë.
Kundërpërgjigje
Vetë mësimi xhainist thotë se ndjekësit e Xhinës nuk do ta arrinin çlirimin pa mësimin e tij. Por një mësues mund vetëm ta tregojë rrugën. Ai nuk mund ta falë atë që u bë në të. Islami tregon Atë që e krijoi shpirtin, e dëgjon (42:11), dhe ua fal të gjitha mëkatet atyre që kthehen tek Ai (39:53).
Asketizmi e asgjëson karmën e mbledhur gjatë miliona lindjeve, ashtu si thahet një rezervuar kur i ndalet furnizimi (Uttaradhyayana Sutra 30.5-6, svetambara). Pra, një shpirt mund ta pastrojë të kaluarën e vet.
Kundërpërgjigje
Asketizmi mund ta ndryshojë atë që e praktikon. Por askush nuk mund ta anulojë borxhin e vet; vetëm ai të cilit i detyrohet mundet. Veprat e mira vërtet i shlyejnë të këqijat (11:114), sepse Allahu (﷾) i ka bërë që ta bëjnë. Ai ua fal të gjitha mëkatet atyre që kthehen tek Ai (39:53-54).
Një dhënës hiri do të duhej të ishte një qenie që nuk është lidhur kurrë nga karma. Një qenie e tillë nuk mund ta prekte botën e rilindjes (Jaini, për traditat sramana). Pra, hiri është i pamundur.
Kundërpërgjigje
Kundërshtimi e trajton veprimin si shenjë nevoje, ashtu si është për një shpirt në trup. Allahu (﷾) nuk është një shpirt në botë. Ai e krijoi atë, nuk ka nevojë për asgjë prej saj (35:15), dhe nuk ka asgjë si Ai (42:11). Ai vepron nga mëshira dhe urtësia, jo nga nevoja.
Nëse hiri shpëton, atëherë përpjekja është e kotë dhe veprat nuk kanë më rëndësi.
Kundërpërgjigje
Vetë hadithi që thotë se askush nuk shpëton vetëm me vepra vazhdon me urdhrin për vepra të mira, të bëra si duhet, me sinqeritet dhe me masë (el-Buhari 6463). Çdo vepër peshohet (99:7-8).
Mëshira është e padrejtë. Nëse disa falen, llogaria e rreptë e veprave të çdo shpirti prishet.
Kundërpërgjigje
Askush nuk ndëshkohet përtej veprës së tij (6:160), dhe asnjë e mirë nuk humbet (99:7-8). Allahu (﷾) mund ta falë atë që i detyrohet Atij. E drejta e çdo krijese i kthehet prapëseprapë, edhe e një kafshe (Muslim 2582).
Pikëpamja islame
Përpjekja urdhërohet dhe çdo vepër peshohet. Megjithatë askush nuk shpëton vetëm me vepra: mëshira e Allahut (﷾) shpëton, dhe besimi e veprat e mira janë mënyra si një rob e kërkon atë. Falja është e Allahut (﷾) për ta dhënë, dhe Ai e shumëfishon çdo vepër të mirë. Dera e Tij mbetet e hapur, sa zgjat jeta, për të gjithë ata që kthehen tek Ai.
Çdo vepër deri në peshën e një thërrmije shihet, dhe Allahu (﷾) nuk e ngarkon asnjë shpirt përtej fuqisë së tij. Të drejtët hyjnë në Xhenet për shkak të së mirës që bënë.
Profeti (ﷺ) tha se askënd nuk do ta shpëtojnë veprat e tij, as atë vetë, përveç nëse Allahu (﷾) e mbulon me mëshirë. Pastaj ai urdhëroi vepra të mira të bëra si duhet, me sinqeritet dhe me masë.
Allahu (﷾) i shumëfishon dhjetë herë veprat e mira, të keqen e numëron vetëm një, dhe askujt nuk i bën padrejtësi. Ai shkon duke vrapuar te robi që vjen duke ecur.
Allahu (﷾) ua fal të gjitha mëkatet atyre që kthehen tek Ai, dhe ua shndërron në të mira veprat e këqija atyre që pendohen. Islami e fshin atë që ishte para tij.
Veprat janë një mjet me të cilin një rob e kërkon mëshirën e Allahut (﷾), jo një çmim që e blen Xhenetin.
Allahu (﷾) është Krijuesi, që nuk i ngjan asgjëje që Ai bëri, dhe që i sjell gjërat në ekzistencë me urdhrin e Tij. Kurani i fton të gjithë ta provojnë, dhe e quan Muhamedin (ﷺ) Vula e Profetëve.