A mund të shpjegohet ndërgjegja vetëm me lëndën?

Argumenton se një organizëm është i ndërgjegjshëm nëse ka diçka që ndihet të jesh ai organizëm, dhe se ky karakter subjektiv i përvojës lihet jashtë çdo tregimi fizik të mendjes që është ofruar deri tani. Nageli nuk përfundon se fizikalizmi është i gabuar, por se tani për tani nuk kemi asnjë koncept se si mund të jetë i vërtetë.

Fut termin ‘hendek shpjegues’: edhe nëse dhimbja është identike me një proces të trurit, asgjë në tregimin fizik nuk shpjegon pse ai proces duhet të ndihet ashtu siç ndihet, ose të ndihet si diçka fare.

Ndan ‘problemet e lehta’ të ndërgjegjes (si e dallon truri, raporton dhe kontrollon sjelljen) nga ‘problemi i vështirë’: pse çdo përpunim i tillë shoqërohet fare nga përvoja. Argumenton se shpjegimi i funksioneve nuk e shpjegon përvojën, prandaj metodat e zakonshme të shpjegimit reduktiv dështojnë për të.

Argumenton se ndërgjegja është tërësisht produkt i veprimtarisë së trurit, që do të shpjegohet nga shkenca njohëse, dhe se cilësitë private, të ndjera të përvojës (‘kualiat’) që filozofët i trajtojnë si problem të veçantë nuk ekzistojnë ashtu siç duken.

Ndan ‘problemet e lehta’ të ndërgjegjes (si e dallon truri, raporton dhe kontrollon sjelljen) nga ‘problemi i vështirë’: pse çdo përpunim i tillë shoqërohet fare nga përvoja. Argumenton se shpjegimi i funksioneve nuk e shpjegon përvojën, prandaj metodat e zakonshme të shpjegimit reduktiv dështojnë për të.

Kritikon filozofët, mes tyre Dennetin, që thonë se përvoja e ndërgjegjshme vetëm duket se ekziston dhe në të vërtetë është iluzion. Strausoni, vetë materialist, përgjigjet se çdo iluzion i tillë është tashmë një rast i vetë përvojës që thuhet se e zhduk: një dukje është vetë një përvojë. Ai e quan mohimin e ndërgjegjes pretendimin më budalla që është bërë ndonjëherë.

Nageli, një filozof ateist, argumenton se pamja materialiste neodarwiniste e natyrës është pothuajse me siguri e gabuar, sepse nuk mund të shpjegojë ndërgjegjen, arsyen dhe vlerën. Ai nuk e pranon besimin te Perëndia, por mban qëndrimin se kapja e së vërtetës nga arsyeja nuk mund të shpjegohet si produkt anësor i përzgjedhjes natyrore.

“Në Tokë ka shenja për ata që besojnë me bindje, po edhe në vetet tuaja - a nuk e shihni vallë?”

“Ne do t’u tregojmë atyre shenjat Tona në hapësirat tokësore e qiellore, si dhe në vetvete, derisa t’u bëhet plotësisht e qartë se ai (Kurani) është e vërteta. Vallë, a nuk të mjafton ty që, Zoti yt është Dëshmues i çdo gjëje?!”

“Kur Zoti yt u tha engjëjve: “Unë do të krijoj një njeri prej baltës së thatë të marrë nga balta e zezë pa formë. Kur t’i jap formën dhe t’i fryj prej shpirtit Tim, ju t’i përuleni atij në sexhde”,”

“së cilës pastaj i dha trajtë dhe i fryu shpirtin e krijuar prej Tij. Ai ju ka dhënë dëgjimin, shikimin dhe zemrën, por pak prej jush janë mirënjohës.”

“Do të të pyesin ty për shpirtin. Thuaj: “Shpirti është çështje që i përket vetëm Zotit tim, ndërsa juve nuk ju është dhënë veçse pak dijeni”.”