Në Islam, martesa është një nga shenjat e Allahut (﷾): një shtëpi qetësie, dashurie dhe mëshire. Burri dhe gruaja kanë secili të drejta mbi tjetrin, dhe secili do t'i japë llogari Allahut (﷾) për mënyrën si e trajtoi tjetrin. Një martesë e mirë fillon me një zgjedhje të mirë.
Dhe një prej shenjave të Tij është që prej jush krijoi për ju bashkëshortet tuaja, që të qetësoheni pranë tyre, duke vënë ndërmjet jush dashuri dhe mëshirë. Me të vërtetë, në këtë ka shenja, për njerëzit që mendojnë.
(Kurani 30:21)
Çfarë të kërkoni
Kërkoni së pari besimin dhe karakterin. Profeti (ﷺ) tha se gruaja martohet për katër gjëra: pasurinë, familjen, bukurinë ose fenë e saj. Zgjidhni atë me fe të mirë, tha ai, përndryshe do të jeni humbësi.
Gruaja e peshon burrin në të njëjtën mënyrë. Kur dy burra i kërkuan dorën Fatime bint Kajsit, Profeti (ﷺ) e paralajmëroi se njëri nuk e ulte kurrë shkopin nga supi, dhe se tjetri ishte i varfër. I tha të martohej me Usame ibn Zejdin në vend të tyre. Ajo u martua, dhe tha se Allahu (﷾) e bekoi në këtë.
Shihni njëri-tjetrin, dhe pajtohuni lirisht. Profeti (ﷺ) i tha një burri të shkonte ta shihte gruan me të cilën synonte të martohej. Dhe asnjë grua nuk duhet martuar pa u pyetur dhe pa dhënë pëlqimin e saj.
Pastaj kërkojini Allahut (﷾) t'ju udhëzojë. Profeti (ﷺ) e mësoi istiharen për çdo vendim: një namaz me dy rekate, pastaj një dua duke i kërkuar Allahut (﷾) të zgjedhë atë që është e mirë.
“O Zoti ynë, dhurona nga gratë tona dhe trashëgimtarët tanë, ç’është prehje për sytë tanë dhe bëna shembull për të mirët!”
(Kurani 25:74)
E ndërtuar mbi dashuri dhe mëshirë
“Ato janë petk për ju e ju jeni petk për ato.”
(Kurani 2:187)
Petku është i afërt. Mbulon, mbron dhe zbukuron. Kështu i përshkruan Kurani burrin dhe gruan: secili është kjo për tjetrin.
Të dy janë përgjegjës. Profeti (ﷺ) tha se burri është kujdestari i familjes së tij dhe përgjegjës për ta, dhe gruaja është kujdestarja e shtëpisë së burrit të saj dhe përgjegjëse për të.
Të drejtat shkojnë në të dyja anët. Kurani thotë se gratë kanë të drejta njësoj si detyrat mbi to, “sipas arsyes së shëndoshë”, dhe se burrat kanë një shkallë mbi to. Dijetarët e shpjegojnë atë shkallë si detyrën e burrit për ta udhëhequr dhe mbajtur familjen. Ai udhëheq duke u këshilluar, ashtu si besimtarët “këshillohen për punët e veta me njëri-tjetrin”.
Profeti (ﷺ) e mori këshillën e gruas së tij në një çast të vështirë. Në Hudejbije shokët e tij ishin të ngadaltë për të bërë atë që u kërkoi. Gruaja e tij Ummu Seleme i tha të dilte, të mos thoshte asgjë, dhe ta therte i pari kurbanin e tij. Ai e bëri, dhe të gjithë e ndoqën.
Jini të butë me njëri-tjetrin. Disa vizitorë e përshëndetën një herë Profetin (ﷺ) me një fyerje, dhe Aishja i mallkoi. Ai i tha: qetësohu, Aishe, Allahu (﷾) e do butësinë në të gjitha gjërat. Ai tha gjithashtu se butësia e zbukuron çdo gjë ku gjendet, dhe mungesa e saj e prish. Burri dhe gruaja ia detyrojnë atë butësi njëri-tjetrit mbi të gjitha, në atë që thonë dhe në atë që bëjnë.
Një burrë i mirë
“Jetoni e silluni mirë me to!”
(Kurani 4:19)
Jini të mirë. Kurani u thotë burrave të jetojnë me gratë e tyre me mirësi dhe drejtësi, dhe Profeti (ﷺ) tha: kujdesuni mirë për gratë.
Mbajeni. Burri është mbajtësi. Ai duhet t'i japë gruas së tij shtëpi, ushqim dhe veshje, edhe nëse ajo është e pasur. Në Hutben e Lamtumirës Profeti (ﷺ) u tha burrave t'i frikësoheshin Allahut (﷾) në lidhje me gratë, dhe tha se ato kanë të drejtën e ushqimit dhe të veshjes në mënyrë të përshtatshme. Paratë e saj janë të sajat. Mehri i saj, dhurata e martesës, ajo që fiton dhe ajo që trashëgon i përkasin vetëm asaj. Ajo nuk ka detyrim të shpenzojë asgjë prej tyre për shtëpinë, dhe çfarëdo që jep është dhuratë.
Ndihmoni në shtëpi. E pyetur çfarë bënte Profeti (ﷺ) në shtëpi, gruaja e tij Aishja tha se ishte i zënë duke i shërbyer familjes së tij derisa vinte koha e namazit.
Mos jini kurrë të ashpër. Profeti (ﷺ) nuk goditi kurrë asnjë nga gratë e tij. Gruaja e tij Aishja tha se ai nuk goditi kurrë me dorë as grua as shërbëtor.
Jepini kohën tuaj. Kur një shok agjëronte çdo ditë dhe falej gjithë natën, Profeti (ﷺ) i tha të ndalonte: gruaja jote ka të drejtë mbi ty.
Kaloni sipër të metave të vogla. Profeti (ﷺ) tha se një burrë besimtar nuk duhet ta urrejë një grua besimtare: nëse nuk i pëlqen një nga sjelljet e saj, do të kënaqet me një tjetër.
Një grua e mirë
Qëndroni pranë tij. Kur erdhi shpallja e parë dhe Profeti (ﷺ) erdhi në shtëpi i frikësuar, gruaja e tij Hatixhja e ngushëlloi. Allahu (﷾) nuk do ta turpëronte kurrë, tha ajo, sepse ai i mbante lidhjet me familjen, i ndihmonte të varfrit dhe u shërbente mysafirëve.
Ruajeni shtëpinë e tij. Profeti (ﷺ) tha se gruaja nuk duhet të lërë të hyjë në shtëpinë e burrit të saj askënd që ai nuk e do atje. Dhe ashtu si ai i detyrohet asaj me kohën e tij, ajo nuk mban agjërim vullnetar ndërsa ai është në shtëpi pa pëlqimin e tij.
Jini një bekim për të, ashtu si ai duhet të jetë për ju. Profeti (ﷺ) tha se kjo botë është një furnizim, dhe gjëja më e mirë në të është një grua e devotshme.
Intimiteti, një e drejtë e të dyve
Intimiteti në martesë është e drejtë e të dyve, burrit dhe gruas. Ai synon të vijë me dashurinë dhe mëshirën që Allahu (﷾) vuri midis tyre, dhe asnjëri nuk duhet ta përdorë si armë.
Burri nuk duhet ta detyrojë kurrë gruan e tij apo ta dëmtojë. Kurani i thotë të jetojë me të me mirësi dhe drejtësi. Dhe në Hutben e Lamtumirës Profeti (ﷺ) u tha burrave t'i frikësoheshin Allahut (﷾) në lidhje me gratë.
Gruaja, nga ana e saj, nuk duhet ta refuzojë burrin e saj pa një arsye të mirë. Profeti (ﷺ) tha se nëse një burrë e thërret gruan e tij në shtrat dhe ajo refuzon, engjëjt e mallkojnë deri në mëngjes. Sëmundja ose lodhja e vërtetë është arsye e mirë. Gjatë menstruacioneve të saj, marrëdhënia nuk lejohet fare.
Ai i detyrohet asaj të njëjtin kujdes. Siç i tha Profeti (ﷺ) një shoku që e linte gruan e tij vetëm për t'u falur gjithë natën: gruaja jote ka të drejtë mbi ty.
Kur gjërat janë të vështira
Çdo martesë ka ditë të vështira. Kurani i thotë burrit që nuk i pëlqen diçka te gruaja e tij se “është e mundur që juve të mos ju pëlqejë diçka, por që Allahu t’ju sjellë nëpërmjet saj shumë të mira”.
Islami i jep secilit prej tyre një rrugë për të thënë se nuk janë të lumtur, një hap në një kohë. Çdo hap është më i butë se ndarja, dhe shumica e problemeve duhet të mbarojnë te i pari.
Gruaja që nuk është e lumtur me burrin e saj i flet atij së pari, me qetësi dhe në vetmi. Nëse ka frikë nga mizoria apo braktisja prej tij, Kurani thotë se mund të bien dakord për një pajtim, dhe “pajtimi është më i mirë”. Nëse kjo dështon, secila familje mund të dërgojë një ndërmjetës, ose ajo mund ta çojë çështjen te një gjykatës. Ajo mund ta mbarojë edhe vetë martesën duke ia kthyer mehrin. Gruaja e Thabit ibn Kajsit e bëri këtë: nuk kishte asnjë ankesë për të, por nuk mund të qëndronte me të.
I flet atij
Me qetësi, dhe në vetmi.
Burri gruaja e të cilit kthehet në sjellje të keqe të rëndë (nushuz) ka tre hapa në Kuran, me radhë. Së pari flet me të dhe e këshillon, me mirësi. Pastaj ndalon së ndari shtratin me të për njëfarë kohe, si një shenjë e qetë se sa i lënduar është. Ai qëndron në shtëpi ndërsa e bën këtë. Profeti (ﷺ) tha se burri i rri larg gruas së tij vetëm brenda shtëpisë, dhe nuk e godet kurrë në fytyrë.
“Sa i përket grave që ju i druheni mosbindjes dhe sjelljes së keqe nga ana e tyre, këshillojini, (e, nëse kjo s’bën dobi) mos i pranoni në shtrat dhe (në fund) i rrihni ato (lehtas). Por, nëse ato ju binden, atëherë mos i ndëshkoni më.”
(Kurani 4:34)
Hapi i fundit është i lejuar, jo i rekomanduar. Ai vlen vetëm në rrethana shumë të veçanta: sjellje e keqe e rëndë nga gruaja, dhe vetëm pasi biseda dhe largimi nga shtrati kanë dështuar të dyja. Shumë dijetarë shtojnë se lejohet vetëm nëse ai beson se do të ndihmojë. Edhe atëherë nuk duhet të jetë i rëndë, tha Profeti (ﷺ). I pyetur çfarë do të thotë kjo, Ibn Abbasi tha: me një misvak, një shkop të vogël dhëmbësh, ose diçka të ngjashme. Kjo është afërsisht sa një laps. Pra është, më së shumti, një prekje simbolike: kurrë e fortë, kurrë në fytyrë, dhe kurrë që lë shenjë. Askush nuk ka pse ta kalojë këtë hap: ndërmjetësit mund të thirren në çdo kohë.
Edhe kjo nuk këshillohet. Profeti (ﷺ) nuk goditi kurrë asnjë nga gratë e tij. Ai së pari u tha burrave: mos i rrihni shërbëtoret e Allahut (﷾). Kur më vonë shumë gra erdhën te familja e tij duke u ankuar për burra që e bënin, ai tha: ata nuk janë më të mirët prej jush.
Myslimanët duhet gjithashtu të zbatojnë ligjin e vendit ku jetojnë. Në Britani, Amerikë dhe shumë vende të tjera, çdo goditje e bashkëshortit është krim, prandaj atje burri mysliman nuk duhet ta bëjë fare. Zbatimi i ligjit është mbajtje e fjalës, dhe heqja dorë nga diçka që është vetëm e lejuar nuk është mëkat.
Bisedë dhe këshillë
Me mirësi, dhe para së gjithash.
I lejuar, jo i rekomanduar
Vetëm një prekje me një shkop dhëmbësh, sa një laps. Kurrë e fortë, kurrë në fytyrë, kurrë aty ku e ndalon ligji. Profeti (ﷺ) nuk e bëri kurrë.
Nëse përçarja vazhdon të rritet, secili prej tyre mund të kërkojë ndihmë. Secila familje dërgon një ndërmjetës, dhe nëse të dy duan paqe, Kurani thotë se Allahu (﷾) do t'i bashkojë.
Nëse një martesë nuk mund të vazhdojë, Islami lejon që të mbarojë, dhe kërkon që të mbarojë mirë: gruaja “ose të mbahet me të mirë, ose të lejohet të ikë me të mirë”.