Jawapan ringkas
Islam melarang khurafat, alamat dan tilikan. Alamat ialah tanda nasib yang akan datang, baik atau buruk. Sebelum Islam, orang Arab membaca nasib mereka pada penerbangan burung. Mereka menganggap burung hantu tanda kematian dan menyangka bulan Safar membawa sial. Nabi (ﷺ) menghapuskan semua ini. Baginda bersabda tiada sial daripada burung, tiada hamah dan tiada Safar. Para ulama menjelaskan ini sebagai sial burung hantu dan bulan Safar yang dianggap sial. Baginda menyuruh orang Islam jangan pergi kepada tukang tilik. Al-Quran menyebut mengundi nasib dengan batang-batang anak panah sebagai perbuatan Syaitan, dan berkata hanya Tuhan yang mengetahui perkara ghaib. Sebagai ganti alamat buruk, Nabi (ﷺ) meninggalkan harapan: baginda menyukai kata-kata yang baik. Apabila matahari gerhana pada hari putera baginda wafat, orang ramai berkata matahari gerhana kerana kematiannya. Baginda memberitahu mereka bahawa gerhana tidak berlaku kerana kematian atau kelahiran sesiapa.
Penjelasan penuh
Empat kepercayaan dihapuskan dalam satu ayat
Nabi (ﷺ) menamakan empat kepercayaan Tanah Arab jahiliah dan menafikan kesemuanya. Tiyarah ialah membaca alamat pada penerbangan burung. Para ulama memberikan lebih daripada satu maksud bagi tiga perkataan yang lain. Ramai yang menjelaskannya begini. 'Adwa ialah kepercayaan bahawa penyakit berjangkit dengan kuasanya sendiri, terpisah daripada Tuhan. Hamah ialah burung hantu yang dianggap tanda kematian. Safar ialah bulan yang disangka membawa sial.
Abu Hurairah meriwayatkan bahawa Nabi (ﷺ) bersabda tiada 'adwa, tiada tiyarah (sial daripada burung), tiada hamah dan tiada Safar. Ramai ulama menerangkan 'adwa sebagai penyakit yang berjangkit dengan kuasanya sendiri terpisah daripada Allah, hamah sebagai burung hantu yang dianggap tanda kematian, dan Safar sebagai bulan yang dianggap sial.
Membaca petanda pada terbangnya burung
Burung hantu sebagai tanda kematian
Bulan Safar yang membawa sial
Pergi kepada tukang tilik
Anak panah tenung
Menyandarkan kepada bintang apa yang dilakukan oleh Allah (﷾)
Menjauhi pesakit kusta, dan negeri yang dilanda wabak
Kata-kata yang baik: harapan, bukan ketakutan
Bukan menafikan sebab dan akibat
Menafikan 'adwa tidak bermaksud menafikan bahawa penyakit merebak. Dalam sabda yang sama Nabi (ﷺ) menyuruh orang ramai menjauhi pesakit kusta. Baginda juga menyuruh mereka jangan memasuki atau meninggalkan negeri yang ditimpa taun. Apa yang baginda nafikan ialah bahawa sesuatu bertindak dengan sendirinya, terpisah daripada Tuhan. Langkah berjaga-jaga diambil, tetapi kesudahannya milik Tuhan, bukan nasib.
Abu Hurairah meriwayatkan bahawa Nabi (ﷺ) menafikan 'adwa, sial daripada burung, hamah dan Safar (yang diterangkan oleh ramai ulama sebagai sial burung hantu dan bulan Safar yang dianggap sial), dan dalam sabda yang sama menyuruh orang ramai lari daripada pesakit kusta sebagaimana mereka lari daripada singa.
Nabi (ﷺ) bersabda: jika kamu mendengar ada taun di sesebuah negeri, janganlah kamu memasukinya; dan jika ia berlaku di negeri tempat kamu berada, janganlah kamu meninggalkannya.
Sabda tentang rumah, wanita dan kuda
Al-Bukhari ialah seorang pengumpul sabda Nabi (ﷺ) abad kesembilan. Dia merekodkan sabda Nabi (ﷺ) bahawa jika ada kesialan pada sesuatu, ia ada pada rumah, isteri atau kuda. Sesetengah riwayat menyebutnya tanpa ‘jika’. Ramai ulama Islam menjelaskan bahawa ini bukan kembali kepada alamat. Ia bercakap tentang tiga perkara yang paling rapat dengan kehidupan seseorang. Ia membawa kesusahan yang sebenar apabila tidak sesuai: rumah yang sempit dengan jiran yang buruk, isteri yang buruk perangai, kuda yang tidak pernah ditunggang di jalan Tuhan. Seseorang yang tidak bahagia dengan salah satu daripadanya boleh meninggalkannya. Yang lain, termasuk Malik, seorang ulama Madinah abad kelapan, memahaminya secara harfiah. Tuhan boleh menjadikan sesebuah rumah punca kemudaratan dengan ketetapan-Nya, bukan dengan kuasanya sendiri. Itu masih bukan alamat.
Sahl bin Sa'd meriwayatkan bahawa Nabi (ﷺ) bersabda: jika ada kesialan pada sesuatu, ia ada pada wanita, kuda dan rumah.
Ibn Umar meriwayatkan bahawa sial disebut di hadapan Nabi (ﷺ), lalu baginda bersabda: jika ada kesialan pada sesuatu, ia ada pada rumah, wanita dan kuda.
Abdullah bin Umar meriwayatkan bahawa Nabi (ﷺ) bersabda tiada 'adwa dan tiada sial daripada burung, dan dalam sabda yang sama bahawa kesialan ada pada tiga perkara: wanita, rumah dan binatang tunggangan.
Tentang sabda mengenai kesialan pada rumah, wanita dan kuda, an-Nawawi mencatat penjelasan para ulama. Satu ialah bahawa nasib buruk sesebuah rumah ialah kesempitannya dan jiran-jirannya yang buruk, nasib buruk seorang isteri ialah perangainya yang buruk atau kemandulannya, dan nasib buruk seekor kuda ialah ia tidak ditunggang di jalan Allah. Satu lagi ialah bahawa seseorang yang tidak suka tinggal dengan salah satu daripadanya boleh meninggalkannya. Dia juga mencatat bahawa Malik dan sekumpulan ulama mengambilnya secara zahir, bahawa Allah mungkin menjadikan tinggal di sesebuah rumah sebagai sebab kemudaratan dengan takdir-Nya.
Tukang tilik dan perkara ghaib
Al-Quran berkata tiada sesiapa di langit dan di bumi yang mengetahui perkara ghaib melainkan Tuhan. Ia menyuruh Nabi (ﷺ) sendiri berkata bahawa baginda tidak mengetahui perkara ghaib. Maka baginda menyuruh seorang Muslim baharu jangan pergi kepada tukang tenung (tukang tilik). Baginda memberi amaran bahawa sesiapa yang bertanya kepada tukang tilik tentang apa-apa, solatnya tidak diterima selama empat puluh malam. Orang ramai berkata kata-kata tukang tenung kadangkala menjadi kenyataan. Baginda menjawab bahawa satu perkataan benar yang dicuri bercampur dengan lebih daripada seratus dusta. Nabi (ﷺ) juga mengutuk perbuatan menyandarkan kepada bintang-bintang apa yang dilakukan Tuhan. Ulama Islam berpendapat bahawa membaca masa depan pada bintang-bintang termasuk dalam hukum yang sama, kerana tiada sesiapa selain Tuhan yang mengetahui perkara ghaib.
“Katakanlah lagi: Tiada sesiapapun di langit dan di bumi yang mengetahui perkara yang ghaib melainkan Allah! Dan tiadalah mereka menyedari bilakah masing-masing akan dibangkitkan hidup semula (sesudah mati).”
“Katakanlah: “Aku tidak berkuasa mendatangkan manfaat bagi diriku dan tidak dapat menolak mudarat kecuali apa yang dikehendaki Allah. Dan kalau aku mengetahui perkara-perkara yang ghaib, tentulah aku akan mengumpulkan dengan banyaknya benda-benda yang mendatangkan faedah dan (tentulah) aku tidak ditimpa kesusahan. Aku ini tidak lain hanyalah (Pesuruh Allah) yang memberi amaran (bagi orang-orang yang ingkar) dan membawa berita gembira bagi orang-orang yang beriman”.”
Mu'awiyah bin al-Hakam, yang baru memeluk Islam, memberitahu Nabi (ﷺ) bahawa sebahagian kaumnya pergi kepada tukang tilik. Nabi bersabda jangan pergi kepada mereka. Tentang mereka yang mengambil sial, baginda bersabda bahawa itu satu perasaan yang mereka dapati dalam diri mereka, dan ia tidak boleh memalingkan mereka daripada apa yang hendak mereka lakukan.
Salah seorang isteri Nabi (ﷺ) meriwayatkan bahawa baginda bersabda: sesiapa yang pergi kepada tukang tilik ('arraf) dan bertanya kepadanya tentang apa-apa, solatnya tidak diterima selama empat puluh malam.
Aisyah meriwayatkan bahawa orang ramai bertanya kepada Nabi (ﷺ) tentang tukang tenung, lalu baginda bersabda mereka bukan apa-apa. Apabila mereka berkata tukang tenung kadangkala memberitahu mereka perkara yang menjadi kenyataan, baginda bersabda bahawa seekor jin mencuri dengar satu perkataan yang benar dan menyampaikannya kepada temannya, yang mencampurkannya dengan lebih daripada seratus dusta.
Zaid bin Khalid al-Juhani meriwayatkan bahawa Nabi (ﷺ) mengimami solat Subuh di Hudaibiyah selepas satu malam yang hujan, kemudian memberitahu orang ramai bahawa Tuhan mereka telah berfirman: pagi ini sebahagian hamba-Ku menjadi beriman kepada-Ku dan sebahagian lagi kafir. Sesiapa yang berkata kita mendapat hujan dengan kurnia dan rahmat Allah, dia beriman kepada-Ku dan kafir terhadap bintang; sesiapa yang berkata kita mendapat hujan kerana bintang sekian-sekian, dia kafir terhadap-Ku dan beriman kepada bintang.
Mengundi nasib dengan anak panah
Orang Arab jahiliah mengundi nasib dengan anak panah untuk memutuskan apa yang hendak dilakukan. Al-Quran menamakan mengundi nasib dengan anak panah bersama arak dan judi. Ia menyebut semuanya perbuatan Syaitan, yang mesti dijauhi.
“Wahai orang-orang yang beriman! Bahawa sesungguhnya arak, dan judi, dan pemujaan berhala, dan mengundi nasib dengan batang-batang anak panah, adalah (semuanya) kotor (keji) dari perbuatan Syaitan. Oleh itu hendaklah kamu menjauhinya supaya kamu berjaya.”
Alamat itu ada pada orang yang mempercayainya
Al-Quran menceritakan tentang orang-orang yang menyalahkan nabi-nabi yang diutus kepada mereka atas kesusahan mereka. Kaum Firaun menyebut Musa pembawa nahas, dan sebuah bandar menyebut rasul-rasulnya begitu. Jawapannya setiap kali ialah nasib malang mereka datang daripada diri mereka sendiri dan berada dalam tangan Tuhan. Nabi (ﷺ) bersabda alamat hanyalah satu perasaan dalam hati, dan tidak boleh menghalang seseorang daripada apa yang hendak dilakukannya. Sebagai gantinya baginda menyukai kata-kata yang baik: harapan, bukan ketakutan.
“Kemudian apabila datang kepada mereka kesenangan mereka berkata: “Ini ialah hasil usaha kami”, dan jika mereka ditimpa kesusahan, mereka mengatakan nahas dan malang itu disebabkan oleh Nabi Musa dan pengikut-pengikutnya. (Tuhan berfirman): Ketahuilah, sesungguhnya nahas dan malang mereka itu hanya di tetapkan di sisi Allah, akan tetapi kebanyakan mereka tidak mengetahui.”
“Penduduk bandar itu berkata pula: “Sesungguhnya kami merasa nahas dan malang dengan sebab kamu. Demi sesungguhnya, kalau kamu tidak berhenti (dari menjalankan tugas yang kamu katakan itu), tentulah kami akan merejam kamu dan sudah tentu kamu akan merasai dari pihak kami azab seksa yang tidak terperi sakitnya”. Rasul-rasul itu menjawab: “Nahas dan malang kamu itu adalah disebabkan (kekufuran) yang ada pada kamu. Patutkah kerana kamu diberi peringatan dan nasihat pengajaran (maka kamu mengancam kami dengan apa yang kamu katakan itu)? (Kamu bukanlah orang-orang yang mahu insaf) bahkan kamu adalah kaum pelampau”.”
Mu'awiyah bin al-Hakam, yang baru memeluk Islam, memberitahu Nabi (ﷺ) bahawa sebahagian kaumnya pergi kepada tukang tilik. Nabi bersabda jangan pergi kepada mereka. Tentang mereka yang mengambil sial, baginda bersabda bahawa itu satu perasaan yang mereka dapati dalam diri mereka, dan ia tidak boleh memalingkan mereka daripada apa yang hendak mereka lakukan.
Anas meriwayatkan bahawa Nabi (ﷺ) bersabda tiada 'adwa dan tiada tiyarah, tetapi baginda menyukai fal. Apabila ditanya apakah fal, baginda bersabda: kata-kata yang baik.
Gerhana pada hari putera baginda wafat
Matahari gerhana pada hari putera Nabi (ﷺ), Ibrahim, wafat, dan orang ramai berkata ia kerana kematiannya. Baginda boleh membiarkan mereka mempercayai bahawa langit berkabung atas puteranya. Sebaliknya baginda memberitahu mereka bahawa matahari dan bulan tidak gerhana kerana kematian atau kelahiran sesiapa, dan bahawa mereka hendaklah bersolat. Seorang lelaki yang mereka-reka agama akan mengekalkan tanda itu. Baginda menolaknya.
Al-Mughirah bin Syu'bah meriwayatkan bahawa gerhana matahari berlaku pada hari putera Nabi (ﷺ), Ibrahim, wafat, dan orang ramai berkata gerhana itu berlaku kerana kematian Ibrahim. Nabi bersabda bahawa matahari dan bulan tidak gerhana kerana kematian atau kelahiran sesiapa pun, dan menyuruh mereka bersolat dan berdoa kepada Allah apabila mereka melihat gerhana.
Perspektif
Perspektif Islam
Khurafat, alamat dan tilikan adalah dilarang. Nabi (ﷺ) menggantikan ketakutan kepada tanda-tanda dengan tawakal kepada Tuhan dan harapan pada kata-kata yang baik. Baginda menolak satu tanda walaupun ia akan memuliakan baginda.
Nabi (ﷺ) menafikan 'adwa, sial daripada burung, hamah dan Safar.
Ramai ulama menjelaskan tiga perkataan itu begini. Yang pertama, 'adwa, ialah kepercayaan bahawa penyakit berjangkit terpisah daripada Tuhan. Hamah ialah sial burung hantu, dan Safar ialah bulan Safar yang dianggap sial.
Sahl bin Sa'd dan Ibnu Umar ialah sahabat Nabi (ﷺ). Dalam riwayat Sahl dan dalam satu riwayat Ibnu Umar, sabda itu disebut dalam bentuk syarat. Ia berkata bahawa jika ada kesialan pada sesuatu, ia ada pada rumah, wanita atau kuda.
Baginda tetap menyuruh orang ramai menjauhi jangkitan dan jangan memasuki atau meninggalkan negeri yang ditimpa taun.
Baginda melarang pergi kepada tukang tenung, dan bersabda bahawa sesiapa yang bertanya kepada tukang tilik, solatnya tidak diterima selama empat puluh malam.
Al-Quran berkata hanya Tuhan yang mengetahui perkara ghaib. Ia menyuruh Nabi (ﷺ) sendiri berkata bahawa baginda tidak mengetahuinya.
Al-Quran menamakan mengundi nasib dengan anak panah sebagai perbuatan Syaitan.
Sebagai ganti alamat buruk, Nabi (ﷺ) bersabda baginda menyukai kata-kata yang baik.
Matahari gerhana pada hari putera baginda wafat. Baginda memberitahu orang ramai bahawa gerhana tidak berlaku kerana kematian atau kelahiran sesiapa.
Seorang lelaki yang mereka-reka agama akan menggunakan gerhana itu. Nabi (ﷺ) menolaknya, dan itulah tanda seorang rasul yang benar.