Jawapan ringkas
Ya. Sesetengah orang Islam Asia Selatan menyusun kedudukan keluarga mengikut keturunan dan berkahwin hanya dalam kumpulan mereka. Laporan-laporan kerajaan India menggambarkan perkara ini. Tetapi adat itu melanggar teks-teks Islam sendiri. Al-Quran berkata yang paling mulia di sisi Tuhan ialah yang paling bertakwa. Nabi (ﷺ) bersabda Tuhan melihat kepada hati dan amalan, bukan kepada rupa atau harta. Baginda menyuruh seorang wanita Quraisy berkahwin dengan anak seorang hamba yang dibebaskan. Kasta Hindu berbeza, kerana kitab-kitab sucinya mengajarkannya. Sebuah Upanishad menjadikan kelahiran yang rendah hukuman bagi kelakuan yang jahat. Shankara, guru Vedanta abad ke-8, memutuskan bahawa golongan Shudra tidak boleh mendengar atau mempelajari Veda. Maka seorang Muslim yang mengekalkan kasta menderhakai kitab sucinya. Seorang penganut Hindu yang menolak kasta menyimpang daripada kitab sucinya. Di bawah kitab-kitab hukum Hindu, tiada sesiapa yang boleh memeluk sesuatu varna. Tetapi sesiapa sahaja boleh memeluk Islam dan berdiri dalam saf solat yang sama.
Penjelasan penuh
Apa yang ditunjukkan rekod tentang orang Islam Asia Selatan
Tingkatan-tingkatan itu nyata, dan halaman ini tidak menafikannya. Jawatankuasa Sachar India ialah sebuah jawatankuasa kerajaan yang mengkaji orang Islam di India. Laporannya tahun 2006 berkata kajian-kajian mendapati kumpulan-kumpulan bertingkat dalam kalangan orang Islam India, perkahwinan dalam kumpulan dan pekerjaan warisan. Keluarga yang mendakwa berketurunan dari Arab, Parsi, Turkistan atau Afghanistan disebut ashraf, ‘mulia’. Begitu juga mualaf daripada kasta tinggi. Mualaf daripada kasta pekerja, seperti penenun, tukang jahit dan tukang gunting, disebut ajlaf. Mualaf daripada kasta yang dahulu dilayan sebagai tidak boleh disentuh disebut arzal. Tingkatan-tingkatan itu mengikut kasta asal para mualaf. Ambedkar ialah pemimpin Dalit yang paling terkenal pada abad ke-20. Dalam sebuah buku tahun 1940-an dia memetik banci Bengal tahun 1901. Di sana sesetengah orang Islam menghalang golongan arzal dari masjid dan tanah perkuburan awam. Kumpulan-kumpulan pekerjaan sering sama ketat endogami seperti kasta Hindu, iaitu mereka berkahwin hanya dalam kumpulan. Ia bukan sejarah sahaja. Satu tinjauan tahun 2016 di empat belas daerah Uttar Pradesh bertanya sama ada orang Islam Dalit menghadapi diskriminasi tidak boleh disentuh daripada orang Islam bukan Dalit dan orang Hindu. Sesetengah orang Islam Dalit melaporkannya dalam hal makan, tempat tinggal, interaksi sosial dan akses ke tempat-tempat ibadat. Peratusan yang lebih tinggi daripada orang Islam bukan Dalit mengesahkan laporan-laporan ini.
Melaporkan bahawa kajian-kajian tentang orang Muslim India mendapati tingkatan berdasarkan keturunan, dengan hierarki, perkahwinan dalam kumpulan dan pekerjaan warisan. Ia menggambarkan golongan ashraf (keluarga yang mendakwa berketurunan dari Arab, Parsi, Turkistan atau Afghanistan, dan mualaf daripada kasta tinggi), ajlaf (mualaf daripada kasta pekerja seperti penenun, tukang jahit dan tukang gunting) dan arzal (mualaf daripada kasta yang dilayan sebagai tidak boleh disentuh), dengan memetik Banci 1901, serta kumpulan bertingkat yang serupa di Kerala dan Andhra Pradesh. Ia mencatat bahawa Suruhanjaya Mandal (1980) tidak menggunakan kasta untuk mengenal pasti golongan mundur dalam kalangan bukan Hindu, kerana agama-agama itu bersifat egalitarian dalam pandangannya, dan menggunakan bekas status tidak boleh disentuh serta pekerjaan warisan sebaliknya, sambil menerima bahawa ciri-ciri seperti kasta didapati dalam kalangan bukan Hindu juga.
Dalam bab ‘Kebekuan Sosial’, Ambedkar menyatakan bahawa Islam bercakap tentang persaudaraan, tetapi berkata kasta kekal dalam kalangan orang Muslim India. Dia memetik Banci 1901 bagi Bengal: orang Muslim di sana membahagikan diri mereka kepada ashraf, ajlaf dan arzal; orang Muslim lain tidak mahu bergaul dengan golongan arzal, yang dilarang memasuki masjid dan tanah perkuburan awam; dan kumpulan-kumpulan pekerjaan sering sama ketat berkahwin sesama sendiri seperti kasta Hindu. Dia menyimpulkan bahawa masyarakat Muslim di India mempunyai keburukan sosial yang sama seperti masyarakat Hindu. Kemudian dalam bab itu dia berhujah bahawa Islam tidak boleh menjadi sebab orang Muslim India tidak melakukan pembaharuan, kerana orang Muslim di tempat lain sedang melakukan pembaharuan, dan menyalahkan kedudukan mereka dalam persekitaran sosial dan politik yang majoritinya Hindu, yang menurutnya membuat mereka berkeras memelihara segala yang bersifat Islam, sama ada membantu atau memudaratkan. Buku yang sama sangat mengkritik Islam: dalam petikan yang sama dia berkata perhambaan, ketika ia wujud, mendapat banyak sokongannya daripada Islam.
Satu tinjauan isi rumah di 14 daerah Uttar Pradesh bertanya sama ada orang Muslim bukan Dalit dan orang Hindu mengamalkan diskriminasi ‘tidak boleh disentuh’ terhadap orang Muslim Dalit. Sesetengah responden Muslim Dalit melaporkannya dalam hal makan, tempat tinggal, interaksi sosial dan akses ke tempat-tempat ibadat, dan peratusan yang lebih tinggi daripada orang Muslim bukan Dalit mengesahkan laporan-laporan ini.
Dari mana datangnya kasta Hindu: kitab-kitab suci itu sendiri
Kasta Hindu tertulis dalam teks-teks suci. Dalam himne Purusha dalam Rig Veda (10.90.12), Brahmin ialah mulut Manusia kosmik. Rajanya dijadikan daripada lengannya, dan pahanya menjadi Vaishya. Shudra dilahirkan daripada kakinya. Chandogya Upanishad, sebahagian daripada shruti, menjadikan kelahiran itu sendiri ganjaran atau hukuman. Kelakuan yang baik membawa kepada kelahiran sebagai Brahmin, Kshatriya atau Vaishya. Kelakuan yang jahat membawa kepada kelahiran sebagai anjing, babi atau Chandala, orang di luar kasta. Gita menjanjikan matlamat tertinggi walaupun kepada mereka yang “lahir dalam keadaan berdosa”, dan menamakan wanita, Vaishya dan Shudra bersama mereka. Nota Telang merekodkan bahawa Shankara mengambil golongan Vaishya dan yang lain sebagai contoh kelahiran yang berdosa, walaupun Sridhara tidak. Sridhara mentafsirkan ungkapan itu sebagai kelahiran yang rendah. Gita juga memberitahu setiap orang bahawa kewajipannya sendiri, walaupun cacat, lebih baik daripada kewajipan orang lain. Manu mengira tiga varna yang lebih tinggi sebagai dilahirkan dua kali dan Shudra sebagai dilahirkan sekali sahaja (10.4). Brahma Sutra dan Shankara, guru Vedanta yang paling terkenal, menghalang Shudra daripada mendengar atau mempelajari Veda, kerana smriti melarangnya.
“Apabila mereka membahagikan Purusha berapa banyak bahagian yang mereka buat? Apakah yang mereka sebut mulutnya, lengannya? Apakah yang mereka sebut pahanya dan kakinya? Brâhman ialah mulutnya, daripada kedua-dua lengannya Râjanya dijadikan. Pahanya menjadi Vaiṣya, daripada kakinya Ṣûdra dihasilkan.”
“Mereka yang kelakuannya baik, akan segera mendapat kelahiran yang baik, kelahiran seorang Brâhmana, atau seorang Kshatriya, atau seorang Vaisya. Tetapi mereka yang kelakuannya jahat, akan segera mendapat kelahiran yang buruk, kelahiran seekor anjing, atau seekor babi, atau seorang Kandâla.”
“Kerana, wahai putera Prithâ! bahkan mereka yang lahir dalam keadaan berdosa, wanita, Vaisya, dan Sûdra juga, dengan berlindung kepadaku, mencapai matlamat yang tertinggi.”
“Sankara mengambil Vaisya &c. sebagai contoh bagi ini; tidak begitu Srîdhara. Bandingkan berkenaan wanita dan Sûdra, Nrisimha-tâpinî, hlm. 14. ‘Yang lahir dalam keadaan berdosa’=yang rendah kelahirannya (Srîdhara)=kelahiran yang terhasil daripada dosa-dosa (Sankara).”
“Dengan menyembah, melalui (pelaksanaan) kewajipannya sendiri, Dia yang daripada-Nya segala sesuatu berasal, dan yang dengan-Nya semua ini diliputi, seseorang memperoleh kesempurnaan. Kewajipan sendiri, walaupun cacat, lebih baik daripada kewajipan orang lain yang dilaksanakan dengan baik. Dengan melaksanakan kewajipan yang ditetapkan oleh tabiat, seseorang tidak menanggung dosa.”
“Kerana keunggulannya, kerana keunggulan asal usulnya, kerana pematuhannya terhadap peraturan-peraturan sekatan (tertentu), dan kerana penyuciannya yang khusus, Brâhmana ialah tuan bagi (semua) kasta (varna). Kasta-kasta (varna) Brâhmana, Kshatriya, dan Vaisya ialah yang dilahirkan dua kali, tetapi yang keempat, Sûdra, hanya mempunyai satu kelahiran; tiada (kasta) kelima.”
“Dan kerana larangan, dalam Smriti, terhadap (golongan Sûdra) mendengar dan mempelajari (Veda) dan (mengetahui dan melaksanakan) perkara-perkara (Veda).”
“Golongan Sûdra tidak layak juga kerana sebab bahawa Smriti melarang mereka mendengar Veda, mempelajari Veda, dan memahami serta melaksanakan perkara-perkara Veda.”
Adat yang sama, kedudukan yang bertentangan
Perbezaannya ialah dari mana setiap amalan datang. Dalam kalangan orang Islam, kasta datang daripada kasta-kasta yang ditinggalkan para mualaf, bersama dakwaan kemuliaan kerana keturunan asing. Kedua-duanya bertentangan dengan kitab suci mereka, maka seorang Muslim yang mengekalkan kasta boleh diperbetulkan daripada teks-teksnya sendiri. Dalam kalangan penganut Hindu, kasta diajarkan oleh teks-teks dan guru-guru klasiknya. Maka seorang penganut Hindu yang menolaknya mesti mengetepikan teks-teks itu. Ini membandingkan teks dengan teks, bukan teks Islam dengan amalan Hindu. Amalan setiap agama diukur dengan kitab sucinya sendiri. Suruhanjaya Mandal India ialah sebuah suruhanjaya kerajaan tentang golongan mundur. Sebagaimana direkodkan laporan Sachar, ia tidak menggunakan kasta untuk mengenal pasti golongan mundur dalam kalangan bukan Hindu. Sebabnya ialah agama-agama itu bersifat egalitarian dalam pandangannya.
Melaporkan bahawa kajian-kajian tentang orang Muslim India mendapati tingkatan berdasarkan keturunan, dengan hierarki, perkahwinan dalam kumpulan dan pekerjaan warisan. Ia menggambarkan golongan ashraf (keluarga yang mendakwa berketurunan dari Arab, Parsi, Turkistan atau Afghanistan, dan mualaf daripada kasta tinggi), ajlaf (mualaf daripada kasta pekerja seperti penenun, tukang jahit dan tukang gunting) dan arzal (mualaf daripada kasta yang dilayan sebagai tidak boleh disentuh), dengan memetik Banci 1901, serta kumpulan bertingkat yang serupa di Kerala dan Andhra Pradesh. Ia mencatat bahawa Suruhanjaya Mandal (1980) tidak menggunakan kasta untuk mengenal pasti golongan mundur dalam kalangan bukan Hindu, kerana agama-agama itu bersifat egalitarian dalam pandangannya, dan menggunakan bekas status tidak boleh disentuh serta pekerjaan warisan sebaliknya, sambil menerima bahawa ciri-ciri seperti kasta didapati dalam kalangan bukan Hindu juga.
“Mereka yang kelakuannya baik, akan segera mendapat kelahiran yang baik, kelahiran seorang Brâhmana, atau seorang Kshatriya, atau seorang Vaisya. Tetapi mereka yang kelakuannya jahat, akan segera mendapat kelahiran yang buruk, kelahiran seekor anjing, atau seekor babi, atau seorang Kandâla.”
“Dan kerana larangan, dalam Smriti, terhadap (golongan Sûdra) mendengar dan mempelajari (Veda) dan (mengetahui dan melaksanakan) perkara-perkara (Veda).”
“Wahai umat manusia! Sesungguhnya Kami telah menciptakan kamu dari lelaki dan perempuan, dan Kami telah menjadikan kamu berbagai bangsa dan bersuku puak, supaya kamu berkenal-kenalan (dan beramah mesra antara satu dengan yang lain). Sesungguhnya semulia-mulia kamu di sisi Allah ialah orang yang lebih taqwanya di antara kamu, (bukan yang lebih keturunan atau bangsanya). Sesungguhnya Allah Maha Mengetahui, lagi Maha Mendalam PengetahuanNya (akan keadaan dan amalan kamu).”
| Sumber | Apa yang dikatakannya |
|---|---|
| Rig Veda 10.90 | Empat varna datang daripada mulut, lengan, paha dan kaki Manusia kosmik |
| Chandogya Upanishad | Kelakuan jahat membawa kepada kelahiran yang rendah |
| Brahma Sutra, bersama Shankara | Shudra tidak boleh mendengar atau mempelajari Veda |
| Al-Quran | Satu asal usul bagi semua; yang paling mulia ialah yang paling bertakwa |
| Nabi (ﷺ) | Allah (﷾) melihat hati dan amalan, bukan rupa atau harta |
| Siapa yang mengimami solat | Orang yang paling mengetahui al-Quran; keturunan tidak termasuk dalam senarai |
Satu asal usul, satu ukuran
Al-Quran memberitahu seluruh manusia bahawa mereka datang daripada seorang lelaki dan seorang perempuan. Bangsa dan suku wujud supaya manusia berkenal-kenalan, dan yang paling mulia di sisi Tuhan ialah yang paling bertakwa. Ia menyebut orang-orang beriman bersaudara. Ia melarang mereka mencemuh satu sama lain atau memanggil dengan gelaran yang buruk. Nabi (ﷺ) bersabda Tuhan melihat kepada hati dan amalan, bukan kepada rupa atau harta. Abu Dzar, seorang sahabat yang rapat, pernah menghina seorang lelaki dan memalukannya dengan menyebut ibunya. Nabi (ﷺ) memberitahunya bahawa dalam dirinya masih ada sifat zaman Jahiliah, iaitu zaman sebelum Islam.
“Wahai umat manusia! Sesungguhnya Kami telah menciptakan kamu dari lelaki dan perempuan, dan Kami telah menjadikan kamu berbagai bangsa dan bersuku puak, supaya kamu berkenal-kenalan (dan beramah mesra antara satu dengan yang lain). Sesungguhnya semulia-mulia kamu di sisi Allah ialah orang yang lebih taqwanya di antara kamu, (bukan yang lebih keturunan atau bangsanya). Sesungguhnya Allah Maha Mengetahui, lagi Maha Mendalam PengetahuanNya (akan keadaan dan amalan kamu).”
“Sebenarnya orang-orang yang beriman itu adalah bersaudara, maka damaikanlah di antara dua saudara kamu (yang bertelingkah) itu; dan bertaqwalah kepada Allah supaya kamu beroleh rahmat.”
“Wahai orang-orang yang beriman! Janganlah sesuatu puak (dari kaum lelaki) mencemuh dan merendah-rendahkan puak lelaki yang lain, (kerana) harus puak yang dicemuhkan itu lebih baik daripada mereka; dan janganlah pula sesuatu puak dari kaum perempuan mencemuh dan merendah-rendahkan puak perempuan yang lain, (kerana) harus puak yang dicemuhkan itu lebih baik daripada mereka; dan janganlah setengah kamu menyatakan keaiban setengahnya yang lain; dan janganlah pula kamu panggil-memanggil antara satu dengan yang lain dengan gelaran yang buruk. (Larangan-larangan yang tersebut menyebabkan orang yang melakukannya menjadi fasik, maka) amatlah buruknya sebutan nama fasik (kepada seseorang) sesudah ia beriman. Dan (ingatlah), sesiapa yang tidak bertaubat (daripada perbuatan fasiknya) maka merekalah orang-orang yang zalim.”
Abu Hurairah meriwayatkan bahawa Nabi (ﷺ) bersabda: Allah tidak melihat kepada rupa kamu atau harta kamu, tetapi Dia melihat kepada hati kamu dan amalan kamu.
Abu Dzar menghina seorang lelaki dan memalukannya dengan menyebut ibunya. Nabi (ﷺ) memberitahunya bahawa dalam dirinya masih ada sifat-sifat zaman Jahiliah. Baginda bersabda bahawa hamba-hamba mereka ialah saudara mereka: mereka mesti memberi mereka makan daripada apa yang mereka makan, memberi mereka pakaian sebagaimana mereka berpakaian, dan tidak membebani mereka melebihi kemampuan mereka, atau jika tidak, membantu mereka.
Seorang hamba sebagai pemerintah, seorang hamba yang dibebaskan sebagai guru
Brahma Sutra menghalang Shudra walaupun daripada mendengar Veda. Nabi (ﷺ) menyuruh orang Islam mentaati seorang hamba Habsyah jika dia dilantik memegang kuasa ke atas mereka. Baginda menamakan Salim, hamba yang dibebaskan oleh Abu Huzaifah, sebagai salah seorang daripada empat orang yang daripadanya bacaan al-Quran patut dipelajari. Umar, khalifah kedua, menyebut Bilal, seorang hamba Afrika yang dibebaskan, ‘tuan kami’. Solat diimamkan oleh orang yang paling mengetahui al-Quran, kemudian Sunnah, kemudian yang paling awal berhijrah atau memeluk Islam. Kelahiran tiada dalam senarai itu. Sesetengah fuqaha, termasuk Ibnu Qudamah, menggunakan keturunan yang mulia sebagai penentu, hanya antara lelaki-lelaki yang setara dalam semua perkara ini. Dia menambah bahawa orang yang lebih bertakwa boleh didahulukan daripada yang lebih mulia, kerana kemuliaan dalam agama lebih baik daripada kemuliaan dunia. Dan al-Quran berkata masjid-masjid itu untuk Allah (﷾) semata-mata. Dalam solat itu sendiri saf-saf berdiri bahu ke bahu. Anas meriwayatkan bahawa setiap orang merapatkan bahu dan kakinya dengan bahu dan kaki sahabatnya. Sesiapa yang memeluk Islam mengambil tempatnya dalam saf itu pada hari yang sama. Manu, sebaliknya, mengira Shudra sebagai dilahirkan sekali sahaja, dan berkata tiada varna kelima. Di bawah hukumnya varna datang melalui kelahiran, maka tiada sesiapa yang boleh memeluknya.
Anas bin Malik meriwayatkan bahawa Nabi (ﷺ) menyuruh orang Muslim mendengar dan mentaati sesiapa yang dilantik memegang kuasa ke atas mereka, walaupun dia seorang hamba Habsyah yang kepalanya seperti kismis.
Abdullah bin Amr meriwayatkan bahawa Nabi (ﷺ) menamakan empat orang yang daripadanya bacaan al-Quran patut dipelajari: Abdullah bin Mas'ud, Salim hamba yang dibebaskan oleh Abu Huzaifah, Ubay bin Ka'ab dan Mu'az bin Jabal. Al-Bukhari meletakkannya dalam bab tentang kelebihan Salim.
Jabir bin Abdullah meriwayatkan bahawa Umar biasa berkata: Abu Bakar ialah tuan kami, dan dia telah memerdekakan tuan kami, iaitu Bilal.
Abu Mas'ud al-Ansari meriwayatkan bahawa Nabi (ﷺ) bersabda: orang yang paling mengetahui Kitab Allah hendaklah mengimami orang ramai dalam solat; jika mereka setara dalam hal itu, orang yang paling mengetahui Sunnah; jika mereka setara dalam hal itu, orang yang paling awal berhijrah; dan jika mereka setara dalam hal itu, orang yang paling awal memeluk Islam (dalam lafaz perawi lain, yang paling tua).
“Dan bahawa sesungguhnya masjid-masjid itu untuk (ibadat kepada) Allah semata-mata; maka janganlah kamu seru dan sembah sesiapapun bersama-sama Allah.”
Anas bin Malik meriwayatkan bahawa Nabi (ﷺ) bersabda: luruskanlah saf-saf kamu, kerana aku melihat kamu dari belakangku. Anas menambah bahawa setiap orang daripada mereka biasa merapatkan bahunya dengan bahu sahabatnya dan kakinya dengan kaki sahabatnya.
“Kerana keunggulannya, kerana keunggulan asal usulnya, kerana pematuhannya terhadap peraturan-peraturan sekatan (tertentu), dan kerana penyuciannya yang khusus, Brâhmana ialah tuan bagi (semua) kasta (varna). Kasta-kasta (varna) Brâhmana, Kshatriya, dan Vaisya ialah yang dilahirkan dua kali, tetapi yang keempat, Sûdra, hanya mempunyai satu kelahiran; tiada (kasta) kelima.”
Ibnu Qudamah menghuraikan siapakah yang paling berhak mengimami solat: yang paling baik bacaan al-Qurannya, kemudian yang paling mengetahui hukum, kemudian yang paling awal berhijrah atau memeluk Islam, kemudian yang paling tua. Jika mereka setara dalam semua ini, yang paling mulia didahulukan, iaitu yang paling tinggi keturunannya, paling utama dirinya dan paling tinggi kedudukannya, yang baginya dia memetik ungkapan ‘dahulukanlah Quraisy’. Dia menambah bahawa orang yang lebih bertakwa dan warak boleh didahulukan daripada yang paling mulia, kerana kemuliaan dalam agama lebih baik daripada kemuliaan dunia, dengan memetik al-Quran 49:13.
Perkahwinan merentasi garis-garis itu
Nabi (ﷺ) menasihati Fatimah binti Qais, seorang wanita Quraisy, supaya berkahwin dengan Usamah bin Zaid, anak hamba yang dibebaskan baginda. Pada mulanya dia membantah, kemudian berkahwin dengannya dan berkata perkahwinan itu diberkati. Baginda meminang Zainab binti Jahsy, sepupu baginda sendiri, bagi Zaid bin Harithah, seorang hamba yang dibebaskan. Al-Quran menyuruh orang-orang beriman jangan menolak apa yang ditetapkan Allah (﷾) dan Rasul-Nya. Abu Huzaifah, daripada kabilah Quraisy yang terkemuka, mengahwinkan anak saudaranya dengan Salim, hamba yang dibebaskan oleh seorang wanita Madinah. Al-Bukhari meletakkan riwayat itu di bawah tajuk ‘Sekufu dalam agama’. Nabi (ﷺ) bersabda seorang wanita dinikahi kerana hartanya, keturunannya, kecantikannya atau agamanya, dan menyuruh lelaki memilih agama. Dalam memilih pasangan, al-Quran berkata seorang hamba perempuan yang beriman lebih baik daripada perempuan kafir musyrik, sekalipun keadaannya menarik hati.
Fatimah binti Qais, yang telah diceraikan oleh suaminya, disuruh oleh Nabi (ﷺ) memberitahu Baginda apabila idahnya tamat. Apabila idahnya tamat dan dua orang lelaki meminangnya, Baginda menasihatinya supaya berkahwin dengan Usamah bin Zaid. Dia berkahwin dengannya dan berkata perkahwinan itu diberkati.
“Dan tidaklah harus bagi orang-orang yang beriman, lelaki dan perempuan - apabila Allah dan RasulNya menetapkan keputusan mengenai sesuatu perkara - (tidaklah harus mereka) mempunyai hak memilih ketetapan sendiri mengenai urusan mereka. Dan sesiapa yang tidak taat kepada hukum Allah dan RasulNya maka sesungguhnya ia telah sesat dengan kesesatan yang jelas nyata.”
Aisyah meriwayatkan bahawa Abu Huzaifah bin Utbah, daripada kabilah Quraisy Abd Syams dan seorang veteran Badar, mengangkat Salim sebagai anak angkat dan mengahwinkannya dengan anak saudaranya, Hind binti al-Walid bin Utbah, walaupun Salim ialah hamba yang dimerdekakan oleh seorang wanita Ansar. Al-Bukhari meletakkan riwayat ini di bawah tajuk bab ‘Sekufu dalam agama’.
Abu Hurairah meriwayatkan bahawa Nabi (ﷺ) bersabda seorang wanita dinikahi kerana empat perkara: hartanya, keturunannya, kecantikannya dan agamanya; maka pilihlah yang beragama, nescaya kamu beruntung. Al-Bukhari meletakkannya dalam bab ‘Sekufu dalam agama’.
“Dan janganlah kamu berkahwin dengan perempuan-perempuan kafir musyrik sebelum mereka beriman (memeluk ugama Islam); dan sesungguhnya seorang hamba perempuan yang beriman itu lebih baik daripada perempuan kafir musyrik sekalipun keadaannya menarik hati kamu. Dan janganlah kamu (kahwinkan perempuan-perempuan Islam) dengan lelaki-lelaki kafir musyrik sebelum mereka beriman (memeluk ugama Islam) dan sesungguhnya seorang hamba lelaki yang beriman lebih baik daripada seorang lelaki musyrik, sekalipun keadaannya menarik hati kamu. (Yang demikian ialah kerana orang-orang kafir itu mengajak ke neraka sedang Allah mengajak ke Syurga dan memberi keampunan dengan izinNya. Dan Allah menjelaskan ayat-ayatNya (keterangan-keterangan hukumNya) kepada umat manusia, supaya mereka dapat mengambil pelajaran (daripadanya).”
Kafa'ah: apa yang sebenarnya dikatakan empat mazhab
Kafa'ah bermaksud kesepadanan seorang suami bagi seorang isteri. Keempat-empat mazhab utama hukum Islam mengambil kiranya, sebagaimana dicatat Dar al-Ifta. Dar al-Ifta ialah badan rasmi Mesir bagi fatwa agama. Mazhab-mazhab itu berbeza tentang apa yang diambil kira. Mazhab Maliki mengira agama, dan bebas daripada kecacatan tertentu. Malik sendiri diriwayatkan mengira agama semata-mata. Mazhab Syafi'i mengira agama dan keadilan, keturunan, kemerdekaan, pekerjaan dan bebas daripada kecacatan. Ahmad bin Hanbal diriwayatkan mengira agama dan keturunan sahaja. Dia juga diriwayatkan menambah kemerdekaan, pekerjaan dan harta. Mazhab Hanafi diikuti kebanyakan orang Islam Asia Selatan. Ia mengira keturunan dalam kalangan orang Arab dan keislaman nenek moyang seseorang lelaki dalam kalangan bukan Arab. Ia juga mengira kemerdekaan, ketakwaan, harta dan pekerjaan. Buku panduannya, Hedaya, menjadikan Quraisy setara dengan Quraisy dan orang Arab setara dengan orang Arab. Maka menurut peraturannya seorang lelaki bukan Arab tidak dikira setara dengan seorang wanita Arab. Itu terdapat dalam kitab-kitab hukum, dan halaman ini tidak menafikannya. Empat perkara menghadkannya. Pertama, ia hak wanita itu dan wali-walinya. Keempat-empat mazhab mengiranya sebagai syarat perkahwinan. Mereka berbeza sama ada ia syarat sahnya perkahwinan atau syarat mengikatnya. Ibnu Qudamah meriwayatkan bahawa kebanyakan ulama, termasuk Malik, al-Syafi'i dan ulama Hanafi, berpegang bahawa ia bukan syarat sah perkahwinan. Jika wanita itu dan semua walinya bersetuju, perkahwinan itu sah. Kedua, perkahwinan merentasi garis-garis ini tidak menjadikan sesiapa terbuang. Siapa pun ibu bapanya, anak-anak mereka orang Islam seperti yang lain, tanpa halangan dalam ibadah atau pembelajaran. Ketiga, dalam kalangan bukan Arab Hedaya tidak menimbang keturunan langsung. Sebagai gantinya ia menimbang berapa lama sesebuah keluarga telah memeluk Islam. Keempat, susunan pekerjaan mengikut adat setempat, sebagaimana dicatat Dar al-Ifta. Tiada hadis dalam al-Bukhari atau Muslim yang memerintahkan berkahwin hanya dengan yang setaraf. Hadis yang dipetik buku panduan Hanafi, ‘kahwinkanlah wanita hanya dengan yang setaraf dengan mereka’, dinilai lemah dan tiada asas oleh Ibnu Abd al-Barr. Kafa'ah tidak menyentuh apa-apa yang lain: bukan ibadah, pembelajaran, makanan, masjid atau akhirat.
“hendaklah diambil kira kesetaraan berkenaan suami; iaitu, suami hendaklah setara dengan isterinya; tetapi tidak perlu isteri setara dengan suami”
“Kesetaraan diambil kira berkenaan keturunan, kerana ini sumber perbezaan dalam kalangan manusia; maka dikatakan, ‘seorang Quraisy setara dengan seorang Quraisy di seluruh kabilah mereka;’”
“Orang Ajam, yang bukan Quraisy dan bukan Arab, setara antara satu sama lain sepenuhnya, kerana dalam kalangan mereka yang diambil kira bukan keturunan, tetapi Islam.”
Ibnu Qudamah, seorang fuqaha Hanbali, meriwayatkan dua pandangan daripada Ahmad tentang sama ada kesepadanan (kafa'ah) ialah syarat sah perkahwinan. Dia menyebut betul pandangan bahawa ia bukan syarat, yang katanya dipegang oleh kebanyakan ulama, termasuk Malik, al-Syafi'i dan ulama Hanafi: ia hak wanita itu dan setiap wali, dan jika mereka semua bersetuju perkahwinan itu sah. Dia memetik al-Quran 49:13, Abu Huzaifah mengahwinkan anak saudaranya dengan Salim, seorang hamba yang dibebaskan, nasihat Nabi (ﷺ) kepada Fatimah binti Qais daripada Quraisy supaya berkahwin dengan Usamah bin Zaid, dan perkahwinan Zaid dengan Zainab binti Jahsy, dan dia mencatat penilaian Ibnu Abd al-Barr bahawa kata-kata ‘kahwinkanlah wanita hanya dengan yang setaraf dengan mereka’ lemah dan tiada asas. Dia meriwayatkan bahawa Malik mengira agama sahaja; bahawa Ahmad mengira agama dan keturunan (dalam riwayat lain juga kemerdekaan, pekerjaan dan harta); bahawa satu riwayat daripada Ahmad meletakkan Quraisy dan Bani Hasyim di atas orang Arab yang lain, dengan memetik kata-kata bahawa Allah memilih Kinanah, Quraisy dan Bani Hasyim, dan satu lagi menjadikan semua orang Arab setaraf, yang disokong oleh perkahwinan-perkahwinan para Sahabat; dan bahawa keluarga hamba yang dibebaskan dan orang bukan Arab semuanya setaraf antara satu sama lain.
Meringkaskan pendapat empat mazhab tentang kesepadanan (kafa'ah) dalam perkahwinan, dengan memetik karya-karya rujukan setiap mazhab: mazhab Hanafi mengira agama, keturunan, kemerdekaan, ketakwaan, pekerjaan dan harta; mazhab Syafi'i keturunan, bebas daripada kecacatan, agama dan keadilan, pekerjaan dan kemerdekaan; mazhab Hanbali mempunyai dua riwayat daripada Ahmad, satu seperti mazhab Syafi'i tanpa kecacatan, yang lain agama dan keturunan; mazhab Maliki mengira persamaan dalam agama dan bebas daripada kecacatan. Ia berkata perselisihan antara dan dalam mazhab-mazhab menunjukkan bahawa ciri-ciri ini relatif dan ditentukan oleh adat, dengan memetik al-Kasani bahawa Abu Hanifah dan Abu Yusuf menilai pekerjaan mengikut adat kaum mereka sendiri. Ia menjelaskan bahawa di mana kesepadanan ialah syarat bagi perkahwinan yang mengikat dan bukan bagi perkahwinan yang sah, perkahwinan itu sah dan para wali boleh membantah melainkan mereka melepaskan hak itu. Ia memihak kepada majoriti, termasuk empat mazhab, bahawa kesepadanan ialah syarat perkahwinan yang diiktiraf, sama ada bagi sahnya atau bagi mengikatnya, berbeza dengan Sufyan al-Thauri, al-Hasan al-Basri, Hammad dan Ibnu Hazm, yang tidak mengiranya.
Keluarga Nabi (ﷺ): kemuliaan, bukan kedudukan
Orang Islam mencintai dan memuliakan keluarga Nabi (ﷺ), dan ramai Syed Asia Selatan menjejaki salasilah mereka kepada baginda. Tetapi apabila baginda disuruh memberi peringatan kepada kaum kerabatnya yang terdekat, baginda memberitahu anak perempuan baginda sendiri Fatimah bahawa baginda tidak dapat menolongnya sedikit pun terhadap Allah (﷾). Dalam satu sabda yang panjang dalam Sahih Muslim, baginda bersabda bahawa “sesiapa yang diperlambat oleh amalannya tidak akan dipercepat oleh keturunannya”. Satu hukum memang membezakan keluarga baginda. Mereka tidak boleh mengambil sedekah orang lain, yang disebut baginda kotoran manusia. Al-Nawawi menerangkan ungkapan itu. Sedekah menyucikan harta dan jiwa para pemberi, sebagaimana kata al-Quran, maka ia seperti air yang tinggal selepas membasuh. Perkataan itu menggambarkan wang itu, bukan mana-mana orang. Hukum itu menjauhkan wang seperti itu daripada keluarga baginda demi kemuliaan mereka. Ia hukum tentang wang. Ia tidak memberikan mereka keimaman pendeta dan tiada kedudukan dalam ibadah atau pembelajaran. Dan solat diimamkan oleh sesiapa yang paling mengetahui al-Quran, bukan oleh lelaki daripada keluarga tertentu.
Abu Hurairah meriwayatkan bahawa apabila ayat ‘berilah peringatan kepada kaum kerabatmu yang terdekat’ (al-Quran 26:214) turun, Nabi (ﷺ) menyeru kaum Quraisy, bapa saudaranya al-Abbas, ibu saudaranya Safiyyah dan anak perempuannya Fatimah, sambil memberitahu setiap seorang bahawa baginda langsung tidak dapat menolong mereka di hadapan Allah; Fatimah boleh meminta daripada baginda apa sahaja yang dia mahu, tetapi baginda langsung tidak dapat menolongnya di hadapan Allah.
Abu Hurairah meriwayatkan satu sabda Nabi (ﷺ) yang lebih panjang tentang amalan baik dan ganjarannya. Antaranya: sesiapa yang menempuh satu jalan untuk mencari ilmu, Allah memudahkan baginya jalan ke syurga; dan apabila orang ramai berkumpul di sebuah masjid untuk membaca al-Quran dan mempelajarinya bersama, ketenangan turun ke atas mereka, rahmat meliputi mereka dan para malaikat mengelilingi mereka. Ia berakhir: sesiapa yang diperlambat oleh amalannya tidak akan dipercepat oleh keturunannya.
Abu Hurairah meriwayatkan bahawa al-Hasan bin Ali, cucu Nabi (ﷺ), memasukkan sebiji kurma daripada sedekah ke dalam mulutnya, lalu Nabi menyuruhnya membuangnya, sambil bertanya tidakkah dia tahu bahawa mereka tidak memakan sedekah. Dalam Sahih Muslim ia terletak di bawah tajuk tentang zakat diharamkan kepada Nabi dan keluarganya.
Abd al-Muttalib bin Rabi'ah meriwayatkan bahawa bapanya dan al-Abbas mengutus dia dan al-Fadl bin Abbas, daripada keluarga Nabi (ﷺ), untuk meminta dijadikan pemungut sedekah supaya mereka mendapat bahagian dan mampu berkahwin. Nabi bersabda bahawa sedekah tidak layak bagi keluarga Muhammad, kerana ia kotoran manusia. Baginda mengahwinkan kedua-dua pemuda itu, dan mahar mereka dibayar daripada khumus (seperlima) sebagai gantinya.
Abu Mas'ud al-Ansari meriwayatkan bahawa Nabi (ﷺ) bersabda: orang yang paling mengetahui Kitab Allah hendaklah mengimami orang ramai dalam solat; jika mereka setara dalam hal itu, orang yang paling mengetahui Sunnah; jika mereka setara dalam hal itu, orang yang paling awal berhijrah; dan jika mereka setara dalam hal itu, orang yang paling awal memeluk Islam (dalam lafaz perawi lain, yang paling tua).
Tentang kata-kata ‘ia hanyalah kotoran manusia’, al-Nawawi berkata ia memberikan sebab sedekah diharamkan kepada Bani Hasyim dan Bani al-Muttalib: ia demi kemuliaan mereka, untuk menjauhkan mereka daripada kotoran. Ungkapan itu bermaksud bahawa sedekah menyucikan harta dan jiwa para pemberi, sebagaimana kata al-Quran 9:103, maka ia seperti air yang tinggal selepas membasuh kotoran. Dia menambah bahawa hadis itu menolak mereka bekerja sebagai pemungut sedekah untuk mendapat bahagian pemungut.
“Ambilah (sebahagian) dari harta mereka menjadi sedekah (zakat), supaya dengannya engkau membersihkan mereka (dari dosa) dan mensucikan mereka (dari akhlak yang buruk); dan doakanlah untuk mereka, kerana sesungguhnya doamu itu menjadi ketenteraman bagi mereka. Dan (ingatlah) Allah Maha Mendengar, lagi Maha Mengetahui.”
Jawapan-jawapan itu, dijawab
Laporan Jawatankuasa Sachar (2006), bab 10
Melaporkan bahawa kajian-kajian tentang orang Muslim India mendapati tingkatan berdasarkan keturunan, dengan hierarki, perkahwinan dalam kumpulan dan pekerjaan warisan. Ia menggambarkan golongan ashraf (keluarga yang mendakwa berketurunan dari Arab, Parsi, Turkistan atau Afghanistan, dan mualaf daripada kasta tinggi), ajlaf (mualaf daripada kasta pekerja seperti penenun, tukang jahit dan tukang gunting) dan arzal (mualaf daripada kasta yang dilayan sebagai tidak boleh disentuh), dengan memetik Banci 1901, serta kumpulan bertingkat yang serupa di Kerala dan Andhra Pradesh. Ia mencatat bahawa Suruhanjaya Mandal (1980) tidak menggunakan kasta untuk mengenal pasti golongan mundur dalam kalangan bukan Hindu, kerana agama-agama itu bersifat egalitarian dalam pandangannya, dan menggunakan bekas status tidak boleh disentuh serta pekerjaan warisan sebaliknya, sambil menerima bahawa ciri-ciri seperti kasta didapati dalam kalangan bukan Hindu juga.
Dipetik untuk
Kasta ialah adat India, bukan doktrin Hindu. Orang Islam India mempunyai ashraf, ajlaf dan arzal mereka, berkahwin hanya dalam biradari mereka, dan sesetengahnya menghalang orang Islam yang rendah kedudukannya dari masjid. Islam tidak membebaskan mereka, maka ia tidak menawarkan apa-apa yang tiada dalam agama Hindu.
Jawapan
Fakta-fakta itu tidak dipertikaikan; sumbernya yang dipertikaikan. Gambaran Jawatankuasa Sachar sendiri menunjukkan tingkatan-tingkatan itu mengikut kasta asal para mualaf, dan dakwaan keluarga-keluarga tentang keturunan asing. Tiada apa dalam al-Quran atau ajaran Nabi (ﷺ) yang menetapkannya. Al-Quran mengukur kemuliaan dengan takwa semata-mata dan berkata masjid-masjid itu untuk Allah (﷾) semata-mata. Nabi (ﷺ) memberikan pengimaman solat kepada orang yang paling mengetahui al-Quran. Baginda menegur seorang sahabat yang rapat kerana memalukan seorang lelaki dengan menyebut ibunya. Maka seorang Muslim yang mengekalkan kasta boleh diperbetulkan daripada kitab sucinya sendiri. Teks-teks Hindu menyusun kelahiran itu sendiri. Suruhanjaya Mandal India, sebagaimana direkodkan laporan yang sama, enggan menggunakan kasta untuk mengenal pasti golongan mundur dalam kalangan bukan Hindu. Sebabnya ialah agama-agama itu bersifat egalitarian dalam pandangannya.
Kesimpulannya — Kasta dalam kalangan orang Islam ialah dosa terhadap kitab suci mereka; kasta dalam kalangan penganut Hindu diajarkan oleh kitab suci mereka. Adat yang sama mempunyai kedudukan yang bertentangan dalam kedua-dua agama.
Dar al-Ifta al-Misriyya, fatwa kajian tentang kafa'ah (2015)
Meringkaskan pendapat empat mazhab tentang kesepadanan (kafa'ah) dalam perkahwinan, dengan memetik karya-karya rujukan setiap mazhab: mazhab Hanafi mengira agama, keturunan, kemerdekaan, ketakwaan, pekerjaan dan harta; mazhab Syafi'i keturunan, bebas daripada kecacatan, agama dan keadilan, pekerjaan dan kemerdekaan; mazhab Hanbali mempunyai dua riwayat daripada Ahmad, satu seperti mazhab Syafi'i tanpa kecacatan, yang lain agama dan keturunan; mazhab Maliki mengira persamaan dalam agama dan bebas daripada kecacatan. Ia berkata perselisihan antara dan dalam mazhab-mazhab menunjukkan bahawa ciri-ciri ini relatif dan ditentukan oleh adat, dengan memetik al-Kasani bahawa Abu Hanifah dan Abu Yusuf menilai pekerjaan mengikut adat kaum mereka sendiri. Ia menjelaskan bahawa di mana kesepadanan ialah syarat bagi perkahwinan yang mengikat dan bukan bagi perkahwinan yang sah, perkahwinan itu sah dan para wali boleh membantah melainkan mereka melepaskan hak itu. Ia memihak kepada majoriti, termasuk empat mazhab, bahawa kesepadanan ialah syarat perkahwinan yang diiktiraf, sama ada bagi sahnya atau bagi mengikatnya, berbeza dengan Sufyan al-Thauri, al-Hasan al-Basri, Hammad dan Ibnu Hazm, yang tidak mengiranya.
Dipetik untuk
Hukum Islam sendiri menyusun kedudukan manusia mengikut kelahiran. Mazhab-mazhab menimbang keturunan dan pekerjaan dalam perkahwinan. Dalam kitab-kitab Hanafi seorang penenun tidak setara dengan anak perempuan tukang emas atau pengurup wang. Seorang lelaki yang datuknya bukan Muslim tidak setara dengan seorang wanita yang datuknya Muslim. Itulah jati dalam pakaian Arab.
Jawapan
Kafa'ah itu nyata, dan mazhab-mazhab berbeza tentangnya, sebagaimana dibentangkan halaman ini di atas. Tetapi ia bukan jati. Pertama, ia hak, bukan tembok. Kebanyakan ulama berpegang bahawa jika wanita itu dan wali-walinya bersetuju, perkahwinan itu sah. Nabi (ﷺ) sendiri menjodohkan seorang wanita Quraisy dengan anak seorang hamba yang dibebaskan. Baginda juga meminang sepupu baginda sendiri bagi seorang hamba yang dibebaskan. Kedua, ia tidak menjadikan sesiapa terbuang. Siapa pun ibu bapanya, anak-anak mereka orang Islam seperti yang lain. Manu, sebaliknya, menjadikan anak lelaki seorang bapa Shudra dan seorang ibu Brahmin Chandala, “manusia yang paling rendah” (10.12). Ketiga, mazhab Maliki mengira agama, dan Malik diriwayatkan tidak mengira apa-apa yang lain. Al-Bukhari menamakan babnya ‘Sekufu dalam agama’. Tiada hadis dalam al-Bukhari atau Muslim yang memerintahkan berkahwin hanya dengan yang setaraf. Hadis yang dipetik buku panduan Hanafi baginya dinilai lemah dan tiada asas oleh Ibnu Abd al-Barr. Keempat, dalam kalangan bukan Arab Hedaya tidak menimbang keturunan langsung. Sebagai gantinya ia menimbang sama ada bapa dan datuk seseorang lelaki itu Muslim. Ia memang meletakkan keturunan Arab di atas bukan Arab, dan keluarga-keluarga Asia Selatan yang mendakwa keturunan Arab boleh menunjuk kepadanya. Tetapi peraturan itu mengatur satu pilihan dalam perkahwinan, dan wanita itu serta wali-walinya boleh melepaskannya. Susunan pekerjaan mengikut adat setempat. Bagi seorang mualaf, peraturan Hanafi membenarkan seorang wali membantahnya sebagai suami bagi wanita yang bapanya sudah Muslim. Ia tidak pernah menghalangnya dari masjid, saf hadapan atau al-Quran, dan sahabat-sahabat pertama Nabi (ﷺ) semuanya mualaf. Tiada apa dalam kafa'ah yang menyentuh ibadah, pembelajaran al-Quran, makanan, sentuhan atau akhirat. Varna, sebaliknya, menetapkan kewajipan, pembelajaran dan ibadah mengikut kelahiran.
Kesimpulannya — Kafa'ah ialah hak yang boleh dilepaskan oleh wanita itu dan wali-walinya berkenaan kesepadanan seorang suami, yang dipertikaikan dalam kalangan mazhab-mazhab sendiri. Ia bukan kedudukan di sisi Tuhan, dan ia tidak menghalang sesiapa daripada ibadah, pembelajaran atau hidangan bersama.
Sahih Muslim 1069a — Kitab al-Zakat (Kitab Zakat), hadis 1069a
Abu Hurairah meriwayatkan bahawa al-Hasan bin Ali, cucu Nabi (ﷺ), memasukkan sebiji kurma daripada sedekah ke dalam mulutnya, lalu Nabi menyuruhnya membuangnya, sambil bertanya tidakkah dia tahu bahawa mereka tidak memakan sedekah. Dalam Sahih Muslim ia terletak di bawah tajuk tentang zakat diharamkan kepada Nabi dan keluarganya.
Dipetik untuk
Keturunan Nabi (ﷺ) sendiri membentuk golongan bangsawan warisan. Hukum membezakan keluarga baginda, dan di Asia Selatan golongan Syed mengetuai ashraf dan berkahwin sesama mereka sahaja. Itulah golongan Brahmin dengan nama lain.
Jawapan
Orang Islam memuliakan keluarga Nabi (ﷺ) kerana cinta kepada baginda, tetapi baginda tidak memberikan mereka kedudukan di sisi Tuhan. Apabila baginda disuruh memberi peringatan kepada kaum kerabatnya yang terdekat, baginda memberitahu anak perempuan baginda sendiri Fatimah bahawa baginda tidak dapat menolongnya sedikit pun terhadap Allah (﷾). Baginda bersabda bahawa sesiapa yang diperlambat oleh amalannya tidak akan dipercepat oleh keturunannya. Al-Quran mengutuk dengan namanya bapa saudara baginda sendiri, Abu Lahab, daripada kabilah yang sama. Satu hukum memang membezakan keluarga baginda. Mereka tidak boleh mengambil sedekah orang lain, yang disebut baginda kotoran manusia. Al-Nawawi menerangkan ungkapan itu. Sedekah menyucikan harta dan jiwa para pemberi, sebagaimana kata al-Quran, maka ia seperti air yang tinggal selepas membasuh. Perkataan itu menggambarkan wang itu, bukan mana-mana orang. Hukum itu menjauhkan wang seperti itu daripada keluarga baginda demi kemuliaan mereka. Ia hukum tentang wang. Ia tidak memberikan mereka keimaman pendeta dan tiada kedudukan dalam ibadah atau pembelajaran. Solat diimamkan oleh sesiapa yang paling mengetahui al-Quran, dan sesiapa sahaja boleh mempelajari dan mengajarkan al-Quran. Di mana sebuah keluarga Syed menolak seorang peminang kerana keturunannya, mazhab-mazhab menyerahkannya kepada wanita itu dan wali-walinya. Nabi (ﷺ) sendiri meminang sepupu baginda Zainab bagi seorang hamba yang dibebaskan. Kedudukan Brahmin, sebaliknya, miliknya melalui kelahiran, dan Shudra dihalang walaupun daripada mendengar Veda.
Kesimpulannya — Keturunan daripada Nabi (ﷺ) membawa cinta dan hormat, tetapi tiada kedudukan di sisi Tuhan dan tiada keimaman pendeta.
Ibnu Qudamah, al-Mughni: kesepadanan (kafa'ah) dalam perkahwinan
Ibnu Qudamah, seorang fuqaha Hanbali, meriwayatkan dua pandangan daripada Ahmad tentang sama ada kesepadanan (kafa'ah) ialah syarat sah perkahwinan. Dia menyebut betul pandangan bahawa ia bukan syarat, yang katanya dipegang oleh kebanyakan ulama, termasuk Malik, al-Syafi'i dan ulama Hanafi: ia hak wanita itu dan setiap wali, dan jika mereka semua bersetuju perkahwinan itu sah. Dia memetik al-Quran 49:13, Abu Huzaifah mengahwinkan anak saudaranya dengan Salim, seorang hamba yang dibebaskan, nasihat Nabi (ﷺ) kepada Fatimah binti Qais daripada Quraisy supaya berkahwin dengan Usamah bin Zaid, dan perkahwinan Zaid dengan Zainab binti Jahsy, dan dia mencatat penilaian Ibnu Abd al-Barr bahawa kata-kata ‘kahwinkanlah wanita hanya dengan yang setaraf dengan mereka’ lemah dan tiada asas. Dia meriwayatkan bahawa Malik mengira agama sahaja; bahawa Ahmad mengira agama dan keturunan (dalam riwayat lain juga kemerdekaan, pekerjaan dan harta); bahawa satu riwayat daripada Ahmad meletakkan Quraisy dan Bani Hasyim di atas orang Arab yang lain, dengan memetik kata-kata bahawa Allah memilih Kinanah, Quraisy dan Bani Hasyim, dan satu lagi menjadikan semua orang Arab setaraf, yang disokong oleh perkahwinan-perkahwinan para Sahabat; dan bahawa keluarga hamba yang dibebaskan dan orang bukan Arab semuanya setaraf antara satu sama lain.
Dipetik untuk
Islam meletakkan orang Arab di atas. Kitab-kitab hukum meletakkan Quraisy di atas orang Arab yang lain dan orang Arab di atas bukan Arab dalam perkahwinan. Orang Islam India yang mendakwa keturunan Arab atau Parsi menyebut diri mereka ashraf, golongan mulia.
Jawapan
Tentang kemuliaan di sisi Tuhan, al-Quran dan Nabi (ﷺ) berkata sebaliknya. Bangsa dan suku wujud supaya manusia berkenal-kenalan, dan yang paling mulia di sisi Tuhan ialah yang paling bertakwa. Tuhan tidak melihat kepada rupa atau harta. Nabi (ﷺ) menyuruh orang Islam mentaati seorang hamba Habsyah yang dilantik ke atas mereka, dan menamakan seorang hamba yang dibebaskan sebagai guru al-Quran. Baginda menegur seorang sahabat kerana mencela ibu seorang lelaki, yang bukan orang Arab. Umar, daripada Quraisy, menyebut Bilal, seorang hamba Afrika yang dibebaskan, ‘tuan kami’. Susunan orang Arab dalam peraturan sesetengah fuqaha tentang kesepadanan ialah peraturan yang dipertikaikan tentang satu pilihan, yang boleh dilepaskan oleh wanita itu dan wali-walinya. Ibnu Qudamah sendiri merekodkan riwayat kedua bahawa semua orang Arab setara. Dia memetik perkahwinan-perkahwinan para Sahabat merentasi garis-garis ini. Dua hadis dipetik bagi Quraisy. Dalam yang pertama, Nabi (ﷺ) bersabda Tuhan memilih Kinanah daripada keturunan Ismail. Dia memilih Quraisy daripada Kinanah, Bani Hasyim daripada Quraisy, dan baginda daripada Bani Hasyim. Ibnu Qudamah memetiknya bagi menyokong satu riwayat daripada Ahmad, yang meletakkan Quraisy dan Bani Hasyim di atas orang Arab yang lain dalam perkahwinan. Tajuk babnya dalam Sahih Muslim ialah kelebihan keturunan Nabi (ﷺ). Ia tentang salasilah yang dipilih Tuhan bagi Nabi-Nya (ﷺ), bukan nilai setiap anggotanya. Al-Quran mengutuk dengan namanya bapa saudara Nabi (ﷺ) sendiri Abu Lahab, daripada Bani Hasyim. Dalam yang kedua, Nabi (ﷺ) bersabda bahawa pemerintahan berada pada Quraisy, dan Allah (﷾) akan menyungkurkan sesiapa yang menentang mereka. Itu berlaku selama mereka menegakkan agama. Itu tentang satu jawatan negara. Ia tidak memberikan sesiapa daripada Quraisy tuntutan ke atas al-Quran atau kedudukan di akhirat. Dan Nabi (ﷺ) sendiri melantik Usamah, anak hamba yang dibebaskan baginda Zaid, sebagai panglima sebuah tentera, dan mempertahankannya apabila orang ramai membantah.
Kesimpulannya — Kelahiran Arab tidak membawa kemuliaan di sisi Tuhan. Ukuran al-Quran ialah takwa, dan pelantikan-pelantikan Nabi (ﷺ) sendiri menunjukkannya. Satu-satunya jawatan yang dikhaskan hadis-hadis itu kepada Quraisy ialah ketua negara, dan hadis itu mengaitkan walaupun itu dengan mereka menegakkan agama.
Ambedkar, Pakistan or the Partition of India (1945), bab X
Dalam bab ‘Kebekuan Sosial’, Ambedkar menyatakan bahawa Islam bercakap tentang persaudaraan, tetapi berkata kasta kekal dalam kalangan orang Muslim India. Dia memetik Banci 1901 bagi Bengal: orang Muslim di sana membahagikan diri mereka kepada ashraf, ajlaf dan arzal; orang Muslim lain tidak mahu bergaul dengan golongan arzal, yang dilarang memasuki masjid dan tanah perkuburan awam; dan kumpulan-kumpulan pekerjaan sering sama ketat berkahwin sesama sendiri seperti kasta Hindu. Dia menyimpulkan bahawa masyarakat Muslim di India mempunyai keburukan sosial yang sama seperti masyarakat Hindu. Kemudian dalam bab itu dia berhujah bahawa Islam tidak boleh menjadi sebab orang Muslim India tidak melakukan pembaharuan, kerana orang Muslim di tempat lain sedang melakukan pembaharuan, dan menyalahkan kedudukan mereka dalam persekitaran sosial dan politik yang majoritinya Hindu, yang menurutnya membuat mereka berkeras memelihara segala yang bersifat Islam, sama ada membantu atau memudaratkan. Buku yang sama sangat mengkritik Islam: dalam petikan yang sama dia berkata perhambaan, ketika ia wujud, mendapat banyak sokongannya daripada Islam.
Dipetik untuk
Ambedkar, pemimpin Dalit, mendapati bahawa orang Islam India mengekalkan kasta dan juga amalan tidak boleh disentuh. Dia berkata masyarakat Islam di India mempunyai semua keburukan sosial masyarakat Hindu.
Jawapan
Ambedkar memang melaporkan ini, dengan memetik banci Bengal tahun 1901, dan halaman ini menerima bahawa adat-adat seperti itu pernah wujud. Tetapi buktinya ialah banci tentang adat, bukan ayat atau hadis. Dia membuka petikan itu dengan mencatat bahawa Islam bercakap tentang persaudaraan. Dia kemudian menunjukkan bahawa kasta tetap kekal dalam kalangan orang Islam India. Dia pengkritik Islam yang keras: dalam petikan yang sama dia berkata perhambaan mendapat banyak sokongannya daripada Islam. Namun apabila dia bertanya mengapa orang Islam India tidak melakukan pembaharuan, dia menolak jawapan bahawa Islam yang patut disalahkan, kerana orang Islam di tempat lain sedang melakukan pembaharuan. Dia menyalahkan kedudukan mereka dalam persekitaran yang majoritinya Hindu, yang menurutnya membuat mereka berkeras memelihara segala yang bersifat Islam, sama ada membantu atau memudaratkan. Kasta Hindu dijejakinya kepada shastra-shastra. Orang Hindu mengekalkan kasta, tulisnya, kerana mereka sangat beragama. Penawar sebenar, katanya, ialah memusnahkan kepercayaan terhadap kesucian shastra-shastra itu. Ujian halaman ini tidak bersandar pada Ambedkar sama sekali: ia bertanya apa yang diajarkan kitab suci setiap agama.
Kesimpulannya — Ambedkar melaporkan kasta dalam kalangan orang Islam daripada banci tentang adat, dan dia mengkritik Islam dan Hindu kedua-duanya. Keputusan-keputusannya tidak menyelesaikan apa-apa; kitab suci setiap agama yang menyelesaikannya.
Bhagavad Gita 18:46-47 — bab 18, ayat 46-47
“Dengan menyembah, melalui (pelaksanaan) kewajipannya sendiri, Dia yang daripada-Nya segala sesuatu berasal, dan yang dengan-Nya semua ini diliputi, seseorang memperoleh kesempurnaan. Kewajipan sendiri, walaupun cacat, lebih baik daripada kewajipan orang lain yang dilaksanakan dengan baik. Dengan melaksanakan kewajipan yang ditetapkan oleh tabiat, seseorang tidak menanggung dosa.”
Dipetik untuk
Varna mengikut sifat-sifat dan kerja seseorang (guna dan karma), bukan kelahiran. Gita mengaitkan kewajipan dengan tabiat, dan para pembaharu yang menentang kasta kelahiran setia kepadanya. Maka kitab suci Hindu juga tidak mengajarkan kasta mengikut kelahiran.
Jawapan
Kitab-kitab suci itu sendiri mengaitkan varna dengan kelahiran. Chandogya Upanishad, dalam shruti, menjadikan kelahiran sebagai Brahmin atau sebagai Chandala ganjaran atau hukuman bagi kelakuan dalam kehidupan yang lalu. Gita menyebut mereka yang “lahir dalam keadaan berdosa”. Nota Telang merekodkan bahawa Shankara mengambil golongan Vaishya dan Shudra yang dinamakan di situ sebagai contoh. Sridhara tidak, dan dia membaca ungkapan itu sebagai kelahiran yang rendah. Brahma Sutra dan Shankara menghalang Shudra daripada mendengar atau mempelajari Veda, maka tiada Shudra yang dapat menunjukkan sifat-sifat Brahmin dengan mempelajarinya. Mereka yang membaca varna mengikut sifat-sifat, dahulu dan sekarang, terpaksa membaca bertentangan dengan teks-teks ini dan guru-guru klasiknya.
Kesimpulannya — Shruti, Gita sebagaimana dibaca Shankara, dan Brahma Sutra menyusun kedudukan manusia mengikut kelahiran. Sesetengah petikan dalam epik menunjuk kepada kelakuan, tetapi guru-guru klasik dan kitab-kitab hukum memutuskan mengikut kelahiran.
Bhagavad Gita 5:18 — bab 5, ayat 18
“Orang-orang bijak memandang seorang Brâhmana yang berilmu dan rendah hati, seekor lembu, seekor gajah, seekor anjing, dan seorang Svapâka, sebagai sama.”
Dipetik untuk
Kitab-kitab suci kami juga memandang melampaui kelahiran. Gita berkata orang bijak memandang seorang Brahmin yang berilmu, seekor lembu, seekor gajah, seekor anjing dan seorang yang di luar kasta sebagai sama. Chandogya Upanishad menerima Satyakama, yang bapanya tidak diketahui, sebagai murid kerana dia bercakap benar. Upanishad mengajarkan satu Diri dalam semua.
Jawapan
Ayat Gita itu tentang melihat Brahman yang satu dalam setiap makhluk. Nota Telang menerangkan bahawa mereka sama ‘sebagai penzahiran Brahman, walaupun berlainan sifat dan golongan’. Shankara, yang mengajarkan Diri yang satu, ialah guru yang sama yang menghalang Shudra daripada mendengar Veda. Tentang Satyakama, Brahma Sutra dan Shankara membaca kisah itu dengan cara yang bertentangan. Guru itu menerima budak itu selepas menyimpulkan daripada kejujurannya bahawa dia bukan Shudra. Shankara memetik kata-kata guru itu: “Tiada sesiapa yang bukan Brâhmana akan bercakap terus terang begini.” Maka kisah itu menjadi teks bukti bagi menghalang Shudra. Melihat satu Diri dalam semua tidak membuka Veda kepada Shudra. Kesamarataan al-Quran ialah peraturan bagi kehidupan ini juga: saf yang sama, Kitab yang sama, dan tiada kelahiran yang menghalang sesiapa daripada kedua-duanya.
Kesimpulannya — Teks-teks yang melihat satu Diri dalam semua membiarkan tingkatan kelahiran di tempatnya. Guru-guru klasik membaca kisah Satyakama sebagai menghalang Shudra. Kesamarataan Islam mengatur ibadah dan pembelajaran, dan tiada kelahiran yang menghalang sesiapa daripada kedua-duanya.
Perspektif
Kasta ialah adat India, yang terdapat dalam kalangan orang Islam juga
Kasta sebagaimana diamalkan hari ini, jati dan perkahwinan dalam masyarakat sendiri, ialah adat masyarakat India dan bukan ajaran Veda. Dalam Gita kewajipan seseorang mengikut tabiatnya sendiri. Ia juga berkata orang bijak memandang seorang Brahmin yang berilmu dan seorang yang di luar kasta sebagai sama. Orang Islam India mengekalkan adat yang sama. Mereka meletakkan ashraf di atas ajlaf dan arzal, dan berkahwin dalam biradari mereka. Hukum mereka sendiri menimbang keturunan dan pekerjaan dalam perkahwinan. Maka kasta ialah masalah India, bukan masalah Hindu, dan memeluk Islam tidak menamatkannya.
Jawapan Hindu yang biasa, sebagaimana diungkapkan pengkritik-pengkritik Hindu terhadap pengislaman
Orang Islam India mengekalkan tingkatan berdasarkan keturunan, berkahwin dalam tingkatan itu dan mengikut pekerjaan warisan. Laporan-laporan kerajaan India, banci 1901 dan satu tinjauan tahun 2016 merekodkan perkara ini.
Sanggahan
Fakta-fakta itu benar, dan halaman ini tidak menafikannya. Tingkatan-tingkatan itu mengikut kasta asal para mualaf. Tiada apa dalam al-Quran atau ajaran Nabi (ﷺ) yang menetapkannya. Kemuliaan kerana keturunan asing juga bertentangan dengannya: Tuhan melihat kepada hati dan amalan, bukan kepada rupa (Muslim 2564).
Beberapa mazhab hukum Islam menimbang keturunan, dan sesetengahnya pekerjaan, dalam kesepadanan seorang suami bagi perkahwinan.
Sanggahan
Itu benar, dan mazhab-mazhab berbeza tentangnya. Tetapi ia hak wanita itu dan wali-walinya, dan mereka boleh melepaskannya. Kebanyakan ulama berpegang bahawa ia bukan syarat sah perkahwinan. Susunan pekerjaan mengikut adat setempat, sebagaimana dicatat Dar al-Ifta. Ia tidak menghalang sesiapa daripada ibadah atau pembelajaran.
Gita mengaitkan kewajipan setiap orang dengan tabiatnya sendiri, yang dibaca ramai penganut Hindu sebagai sifat-sifat dan bukan kelahiran.
Sanggahan
Ramai yang membacanya begitu. Tetapi Chandogya Upanishad menjadikan kelahiran itu sendiri ganjaran atau hukuman. Shankara mengambil golongan Vaishya dan Shudra yang dinamakan dalam ayat Gita tentang “lahir dalam keadaan berdosa” sebagai contohnya. Dia tetap menghalang Shudra daripada Veda.
Gita berkata orang bijak memandang seorang Brahmin yang berilmu, seekor lembu, seekor gajah, seekor anjing dan seorang yang di luar kasta sebagai sama. Ramai penganut Hindu membaca ini sebagai menolak kedudukan mengikut kelahiran.
Sanggahan
Anggaplah orang bijak memandang semua makhluk sebagai sama. Shankara, guru Diri yang satu, tetap menghalang Shudra daripada mendengar Veda. Melihat satu Diri dalam semua tidak membuka Veda kepada Shudra.
Sikh: semuanya daripada Cahaya yang satu
Para Guru menolak kasta. Bhagat Kabir, yang himne-himnenya terdapat dalam Guru Granth Sahib, bertanya: daripada satu Cahaya seluruh alam semesta melimpah, maka siapakah yang baik dan siapakah yang jahat? Orang Sikh makan bersama di langar, apa pun kelahiran mereka.
Daripada satu Cahaya seluruh alam semesta melimpah, maka siapakah yang baik dan siapakah yang jahat kerana kelahiran?
Sanggahan
Islam bersetuju sepenuhnya: manusia datang daripada satu pasangan, dan yang paling mulia di sisi Allah (﷾) ialah yang paling bertakwa. Setiap Muslim berdiri dalam saf solat yang sama, bahu ke bahu. Maka kasta bukan tempat kedua-dua ajaran itu berpisah. Ia berpisah tentang firman siapakah kitab suci itu, dan al-Quran menawarkan ujiannya.
Perspektif Islam
Kasta dalam kalangan orang Islam ialah adat yang dibawa daripada masyarakat di sekeliling mereka, bersama dakwaan kemuliaan kerana keturunan asing. Kedua-duanya melanggar teks-teks Islam sendiri. Al-Quran mengukur kemuliaan dengan takwa semata-mata, dan Nabi (ﷺ) memberikan pemerintahan, pengajaran dan perkahwinan kepada hamba-hamba yang dibebaskan dan anak-anak mereka. Kesepadanan dalam perkahwinan (kafa'ah) ialah hak yang dipertikaikan dan boleh dilepaskan berkenaan seorang suami, bukan kedudukan di sisi Tuhan. Kasta Hindu, sebaliknya, diajarkan oleh kitab-kitab suci Hindu dan guru-guru klasiknya.
Al-Quran berkata manusia datang daripada satu pasangan dan bahawa yang paling mulia di sisi Tuhan ialah yang paling bertakwa.
Nabi (ﷺ) bersabda Tuhan melihat kepada hati dan amalan, bukan kepada rupa atau harta.
Nabi (ﷺ) menyuruh orang Islam mentaati walaupun seorang hamba Habsyah yang memegang kuasa, dan menamakan seorang hamba yang dibebaskan sebagai guru al-Quran. Baginda memberikan kepimpinan solat mengikut ilmu, bukan kelahiran.
Nabi (ﷺ) menjodohkan seorang wanita Quraisy dengan anak seorang hamba yang dibebaskan. Sebuah keluarga Quraisy mengahwinkan anak perempuannya dengan seorang hamba yang dibebaskan, satu riwayat yang diletakkan al-Bukhari di bawah ‘Sekufu dalam agama’.
Kebanyakan ulama berpegang bahawa kesepadanan dalam perkahwinan ialah hak yang boleh dilepaskan oleh wanita itu dan wali-walinya, bukan syarat sah perkahwinan. Mazhab Maliki mengira agama di atas segala-galanya.
Keturunan daripada Nabi (ﷺ) tidak membawa kedudukan di sisi Tuhan. Baginda memberitahu anak perempuan baginda sendiri bahawa baginda tidak dapat menolongnya terhadap Allah (﷾), dan bersabda bahawa keturunan tidak mempercepat sesiapa yang diperlambat oleh amalannya.
Sesiapa yang memeluk Islam berdiri bahu ke bahu dalam saf solat yang sama dengan setiap Muslim yang lain.
Seorang Muslim yang mengekalkan kasta menderhakai kitab sucinya, sedangkan kasta Hindu bersandar pada kitab-kitab suci Hindu dan guru-guru klasiknya.