Краток одговор
Може да има само еден Бог, затоа што двајца богови не би можеле двајцата да бидат Бог. Две семоќни битија би се ограничувале едно со друго, а бог што може да биде ограничен не е Бог. Да претпоставиме дека нивните волји некогаш би можеле да се судрат. Тогаш едниот би морал да попушти, а оној што попуштил никогаш не бил Бог. Да претпоставиме, пак, дека никогаш не би можеле да се разминат за ништо. Тогаш секој е врзан со другиот, па ниеден не е семоќен. Тие се всушност едно битие со две имиња. Самиот Куран го изнесува овој аргумент. Вели дека кога би имало други богови покрај Аллах (﷾), небесата и Земјата би се побркале. Вселената го покажува спротивното. Истите закони важат во најдалечните галаксии што можат да ги видат нашите телескопи како и во оваа соба. Еден ред покажува кон една волја. Одговорот на исламот е едноставен: Аллах (﷾) е Еден, и ништо не Му е слично.
Целосно објаснување
Две семоќни битија не можат да постојат
Следете го размислувањето чекор по чекор. Две битија не можат двете да бидат семоќни. Секое би било ограничено со она што може да го направи другото, а бог што може да биде ограничен не е Бог. Да претпоставиме дека две божествени волји некогаш би можеле да се разминат. Тогаш едната би морала да попушти, а онаа што попуштила никогаш не била Бог. Да претпоставиме дека никогаш не би можеле да се разминат за ништо. Тогаш ниедна не е слободна да сака поинаку. Секоја е врзана со другата, па ниедна не е семоќна. Две битија што никогаш не можат да се разликуваат на крајот се едно битие со две имиња. Секој пат завршува кај едно.
“Аллах не си зел Себеси син, и со Него нема друг бог! Инаку, секој бог, со тоа што го создал ќе правел што сака, и еден со друг ќе се победувале. – Возвишен нека е Аллах Кој е далеку од тоа што тие го изнесуваат;”
“Кажи: „Тој е Аллах, Еден е! Аллах е прибежиште секому! Не родил и не е роден, и никој не Му е рамен!“”
Да претпоставиме дека постојат два бога.
Можат ли двајцата да бидат семоќни?
Не. Секој би бил ограничен од она што може да го прави другиот, а бог што може да биде ограничен не е Бог.
Може ли нивните волји некогаш да се судрат?
Ако можат, едниот би морал да попушти, а оној што попуштил никогаш не бил Бог.
Што ако никогаш не можат да не се согласат?
Тогаш ниту еден не е слободен да сака поинаку. Тие не се два бога, туку едно суштество со две имиња.
Што покажува вселената?
Еден поредок: истите закони важат докај што можат да видат нашите телескопи. Куранот вели дека ако покрај Аллах (﷾) имаше други богови, небесата и Земјата би пропаднале во неред.
Еден поредок укажува на една волја, и на еден Бог.
Две битија што немаат потреба од ништо не можат да постојат
Аргументот од зависноста стигнува до истото место по друг пат. Почнува од фактот дека сè што гледаме зависи од нешто друго. Завршува кај битие што не зависи од ништо и нема делови. Муслиманските филозофи ова битие го нарекувале ваџиб ал-вуџуд (битието чие постоење е нужно). Сега да претпоставиме дека има две такви битија. Би морале да се разликуваат во нешто, инаку не би биле две. Она што би ги правело различни би било дел или граница. Битие што не зависи од ништо не може да има ниту едното ниту другото. Ибн Сина, муслимански филозоф, го изложил ова размислување во единаесеттиот век.
Сè што постои го дели на она што е само можно само по себе (мумкин ал-вуџуд), на кое му треба причина, и она што е нужно само по себе (ваџиб ал-вуџуд), на кое не му треба. Тврди дека на синџир од можни нешта, колку и да е долг, му треба нужно битие надвор од него, и дека тоа битие е едно и нема делови.
“Кажи: „Тој е Аллах, Еден е! Аллах е прибежиште секому! Не родил и не е роден, и никој не Му е рамен!“”
Куранот дава причини, а не само тврдење
Куранот не вели едноставно дека Аллах (﷾) е еден. Дава причини. Кога би имало други богови, небото и Земјата би се побркале. Секој бог би го однел она што го создал, а некои би се обидувале да владеат над другите. Секој друг бог би го барал патот до Господарот на Аршот, Кој единствено го држи. Поделената моќ значи соперништво, а соперништвото значи пропаст.
“Да управуваа други богови со Земјата и небесата, а не Аллах, ќе се побркаа. Па нека е возвишен Аллах, Господарот на Аршот, од тоа што Му го припишуваат!”
“Аллах не си зел Себеси син, и со Него нема друг бог! Инаку, секој бог, со тоа што го создал ќе правел што сака, и еден со друг ќе се победувале. – Возвишен нека е Аллах Кој е далеку од тоа што тие го изнесуваат;”
“Кажи: „Ако покрај Него постојат други богови, како што велат тие, тогаш тие би го побарале патот до Сопственикот на Аршот.“”
Многу богови, многу кавги
Старите религии со многу богови често ја раскажуваат токму приказната што ја опишува Куранот. Во грчките митови боговите се караат, заземаат страни, се мамат меѓу себе и бидуваат соборени. Зевс ја грабнува власта од својот сопствен татко, Кронос. Секаде каде што има повеќе од еден бог, власта е поделена. Нашата вселена не покажува таква поделеност. Истите неколку закони важат на најдалечниот дострел на нашите инструменти како и на Земјата. Важеле толку назад во времето колку што можеме да набљудуваме. Куранот го повикува читателот да бара недостаток во создавањето и да не најде ниеден.
“Тој што седумте неба едни врз други ги создаде како слоеви – ти во тоа што Семилосниот го создава не гледаш никаков несклад, па повторно погледни да не видиш некаков недостаток,”
“Аллах не си зел Себеси син, и со Него нема друг бог! Инаку, секој бог, со тоа што го создал ќе правел што сака, и еден со друг ќе се победувале. – Возвишен нека е Аллах Кој е далеку од тоа што тие го изнесуваат;”
Две волји во молитвата на Исус
Сега применете го истиот тест на евангелијата на Новиот завет. Кај Лука, Исус се моли на Маслиновата Гора чашата (страдањето од кое се плашел) да биде отстранета од него. Потоа попушта пред волјата на Отецот. Матеј и Марко местото го именуваат Гетсиманија. Во таа молитва има две волји. Тие не го сакаат истото, и едната попушта. Според размислувањето погоре, онаа што попуштила никогаш не била Бог. Самиот Исус „Господ, нашиот Бог, е еден Господ“ го нарекол првата од сите заповеди.
“Велејќи: Оче, ако сакаш, отстрани ја оваа чаша од Мене; сепак, не Мојата волја, туку Твојата нека биде.”
“А Исус му одговори: Првата од сите заповеди е: Слушај, Израилу; Господ, нашиот Бог, е еден Господ:”
Христијанскиот одговор
Лука 22:42 — глава 22, стих 42
“Велејќи: Оче, ако сакаш, отстрани ја оваа чаша од Мене; сепак, не Мојата волја, туку Твојата нека биде.”
Наведено за
Едното лице на Христос има две волји, божествена и човечка. Во Гетсиманија тој се потчинил според својата човечка волја.
Одговорот
Христијаните велат дека волјата ѝ припаѓа на природата, а не на лицето. Третиот собор во Цариград, средба на епископи во 681 година, го направил ова официјално учење. Но зборовите „не Мојата волја“ сепак имаат говорник. Халкидонскиот собор (451) вели дека тој говорник е едно лице, Бог Синот. Значи едното лице што символите на верата го нарекуваат Бог барало нешто што Отецот не го дал, и попуштило: „не Мојата волја, туку Твојата нека биде“. Христијаните велат и дека неговата божествена волја е волјата на Отецот. Тогаш едно лице и ја сакало чашата и барало да биде поштедено од неа. Двете природи го преместуваат проблемот на едното лице; не го отстрануваат. Оној што мора да попушти пред Бог не е Бог.
Каде завршува — Молитвата покажува слуга што му се потчинува на својот Господар, а тоа е она што Куранот вели дека бил Исус.
Гледишта
Главниот христијански поглед
И христијаните исповедаат еден Бог. Сметаат дека едниот Бог е три лица што делат една божествена волја. Во молитвата во Гетсиманија, велат тие, Христовата човечка волја му се потчинила на Отецот.
Исус поучувал дека првата заповед е дека Господ, нашиот Бог, е еден Господ.
Побивање
Прифатено: христијаните и муслиманите се согласуваат дека Бог е еден. Прашањето е што значи ‘еден’. Исус заповедта ја дал како ‘еден Господ’ и никогаш не додал дека едниот Бог е три лица. Во Јован 17:3 тој Отецот го нарекува „единиот вистински Бог“.
Христијаните Лука 22:42 го читаат како Христовата човечка волја што ѝ се потчинува на божествената волја. Велат дека едното лице на Христос има две природи и две волји.
Побивање
Прифатено: христијаните велат дека волјата ѝ припаѓа на природата, и дека неговата божествена волја е волјата на Отецот. Но „не Мојата волја“ има еден говорник, кого символите на верата го нарекуваат Бог Синот. Значи едно лице и ја избрало чашата и барало да биде поштедено од неа. А оној што мора да попушти пред Бог не е Бог.
Будистички: многу богови, ниеден од нив вечен
Будизмот не расправа ни за еден Бог ни за многу. Неговите текстови зборуваат за многу богови, сите родени и сите минливи, и ниеден од нив творец на светот.
Боговите се суштества во кругот на повторното раѓање. Бог што мисли дека е вечен греши, затоа што и тој ќе исчезне.
Побивање
Исламот се согласува дека ниедно суштество што се раѓа и исчезнува не е Бог. Прашањето што останува е што го одржува целиот круг на минливите нешта. Битие што не зависи од ништо нема делови ни граница, а две такви битија не би можеле да се разликуваат во ништо, па може да има само едно. Куранот вели: Тој е Аллах (﷾), Еден е.
Кинеската традиција: бог за секоја потреба
Кинеската народна религија почитува многу богови. Тука е Богот на кујната кај семејниот шпорет, богот на богатството, Мацу божицата на морнарите, и сопствените предци на семејството. Луѓето се обраќаат кон оној што одговара на нивната потреба.
Различни богови се грижат за различни делови од животот, па е природно да се почитуваат многумина.
Побивање
Боговите што секој се грижи за еден дел од животот се секој ограничен, а ограничен бог не е Бог. Куранот вели дека кога би имало многу богови, секој би го однел она што го создал, а некои би владееле над другите. Еден непрекинат ред во светот покажува кон еден Господар над целиот.
Конфучијански: Небото, предците и духовите заедно
Конфучијанските класици зборуваат за Небото, и за Шангди, Врховниот Император. Зборуваат и за многу духови на кои им се принесувале жртви. Конфучијанците ги почитуваат Небото, предците и духовите заедно.
Мудриот крал Шун му принесувал жртви на Шангди, а и на ридовите, реките и на сите духови. Значи почитувањето на многумина покрај Небото е стариот пат.
Побивање
Истиот текст Го именува Шангди прв. А Фунг Ју-лан забележува дека духовите биле рангирани под Врховниот Император. Исламот обожувањето Му го дава само на Единиот. Џамиите се за Аллах (﷾), па покрај Него не повикувајте никого.
Таоистички: многуте доаѓаат од едното
Таоистичките храмови почитуваат многу богови, како Трите чисти и Жадниот цар. А сепак Тао Те Чинг учи дека сите нешта доаѓаат од едното Тао.
Многу божества може да се почитуваат, затоа што многуте сите доаѓаат од едното Тао.
Побивање
Тогаш само едниот извор е прв, а сè што тој произвел зависи од него. Обожувањето Му припаѓа на Оној што дава, а не на она што е дадено. Куранот вели: „Две божества не обожувајте!“ – „само еден е Бог“.
Еден Бог бил подоцнежна идеја
Многу атеисти и научници на религијата велат дека верувањето во еден Бог израснало од верувањето во многу богови. Според овој поглед, верувањето во еден Бог е доцна фаза во човечката религија, а не вистина што ја бара разумот.
Многубоштвото била првата религија на човештвото; верувањето во еден Бог дошло подоцна.
Побивање
Хјум, кој го тврдел ова, самиот ја повлекол границата. Многуте богови ги следел до надежите и стравовите на луѓето за настаните во животот, а не до проучувањето на природата. И напишал дека секој што е доведен до Бог преку делата на природата може да замисли само едно единствено суштество, бидејќи деловите на вселената се вклопуваат во еден план. Значи дури и според неговиот опис, разумот покажува кон едно.
Шинтоизмот: ками се многу
Шинтоизмот зборува за безброј ками, или духови. Првите три ками во Коџики настанале заедно. Шинтоистичките научници велат дека ками е поинаква идеја од едниот Бог на јудаизмот и христијанството.
Ками по природа се многу. Сè што нè исполнува со страхопочит може да биде ками, па нема причина да се бара само еден.
Побивање
Тогаш ками се многу затоа што се нешта што настанале. А страхопочитта што ја будат треба да стигне до Оној што ги создал. Коџики вели дека првите ками се родиле кога почнале Небото и Земјата. Што и да настанало не е Оној што нема почеток. Куранот вели дека кога би имало други богови покрај Аллах (﷾), би имало неред на небото и на Земјата.
Исламското гледиште
Аллах (﷾) е еден, и може да биде само еден. Разумот го покажува тоа, редот на вселената го покажува тоа, а Куранот го расправа со јасни зборови.
Куранот расправа од идејата за други богови. Кога би имало такви, небото и Земјата би се побркале, а боговите би се бореле меѓу себе.
Две семоќни битија би се ограничувале едно со друго, а бог што може да биде ограничен не е Бог.
Ако две божествени волји би можеле да се судрат, онаа што попуштила никогаш не била Бог. Ако никогаш не би можеле да се судрат, секоја е врзана за другата, и тие се едно битие со две имиња.
Две битија што секое не зависи од ништо би морале да се разликуваат во некој дел или граница. Но такво битие не може да има делови ни граници.
Еден непрекинат ред на природата покажува кон една волја зад него.
Аллах (﷾) е Еден, не родил и не е роден, и никој не Му е рамен.
Лука бележи две волји во Гетсиманија што не го сакаат истото, и едната од нив попушта.