Краток одговор
Никој не Го создал Бог. Аргументот за Бог никогаш не вели дека на сè му треба создател. Вели дека на сè што зависи од нешто друго му треба нешто од кое ќе зависи. На битие што не зависи од ништо не му треба причина. Замислете човек што чека заем, каде што секој заемодавач прво мора да позајми од следниот. Ако никој во низата ги нема парите, тој никогаш не е исплатен, колку и да е долга низата. Некој мора да ги има без да позајмува. Да се праша кој му позајмил пари на тој човек значи погрешно да се разбере случајот. Бог што имал создател не би бил Бог, а неговиот создател би се соочил со истото прашање. Веровесникот (ﷺ) го предвидел ова шепотење. Им рекол на верниците да бараат заштита кај Аллах (﷾) од него и да застанат, бидејќи прашањето нема одговор. Одговорот на исламот е Аллах (﷾), на Кого не Му треба ништо, додека на сè друго му треба Тој.
Целосно објаснување
Причина му треба само на она што зависи
Нешто е случајно кога зависи од нешто друго и можеби никогаш немало да постои. Сè што гледаме е такво. Луѓето постојат затоа што нивните родители се сретнале. Остануваат живи благодарение на воздухот, храната и сонцето. Сонцето гори само додека трае неговото гориво. Секое нешто своето постоење го има на заем. Синџир од позајмени нешта не може да се објасни самиот себеси, колку и да е долг. На бескрајна низа вагони сепак ѝ треба локомотива што влече без да биде влечена. Ибн Сина, муслимански филозоф од единаесеттиот век, го извлекол овој заклучок. Мора да постои битие што не зависи од ништо и на кое не му треба ништо.
Сè што постои го дели на она што е само можно само по себе (мумкин ал-вуџуд), на кое му треба причина, и она што е нужно само по себе (ваџиб ал-вуџуд), на кое не му треба. Тврди дека на синџир од можни нешта, колку и да е долг, му треба нужно битие надвор од него, и дека тоа битие е едно и нема делови.
Сè што гледаме зависи од нешто друго: неговото постоење е позајмено.
Може ли доволно долг синџир да се објасни самиот себе?
Не. Низа позајмувачи никогаш не го враќа заемот ако некој не ги има парите без да позајмил.
Што тогаш мора да постои?
Суштество што не зависи од ништо и нема потреба од ништо.
Кој го направил тоа суштество?
Никој. Бог што има творец не би бил Бог, а неговиот творец би се соочил со истото прашање.
Аллах (﷾) нема потреба од ништо, а сè друго има потреба од Него.
Бог што имал создател не би бил Бог
Да претпоставиме дека Бог имал создател. Тогаш тој создател би бил вистинскиот Бог. Истото прашање би се поставило за него, и за неговиот создател по ред. Или низата завршува со битие што никогаш не било создадено, или никогаш не завршува и ништо никогаш не е објаснето. Единствениот одговор што го завршува прашањето е битие што никогаш не било создадено. Тоа е она што значи зборот Бог. Куранот вели дека Тој не родил и не е роден, и никој не Му е рамен.
“Кажи: „Тој е Аллах, Еден е! Аллах е прибежиште секому! Не родил и не е роден, и никој не Му е рамен!“”
Еден Бог, на Кого не Му треба ништо
Ибн Сина тврдел дека битие што не зависи од ништо не е составено од делови. Нешто составено од делови зависи од нив. Значи самата вселена не може да биде тоа битие. Составена е од делови, и секој дел постои на заем. И може да има само едно такво битие. Две битија на кои секое не им треба ништо би морале да се разликуваат по нешто. Што и да ги прави различни би било дел или граница. Куранот вели дека на луѓето им треба Аллах (﷾) и дека на Него не Му треба ништо. Го нарекува Ес-Самед, Оној на Кого сите други им е потребен. Го нарекува Првиот и Последниот.
“О, луѓе, вие сте зависни, вам ви треба Аллах, а Аллах е Независен и за благодарност Достоен.”
“Кажи: „Тој е Аллах, Еден е! Аллах е прибежиште секому! Не родил и не е роден, и никој не Му е рамен!“”
“Тој е Првиот и Последниот, и Видливиот и Невидливиот; Тој знае сè!”
“Сè што е на неа (Земјата) минливо е, останува само Лицето на Господарот твој, Величествено и Благородно –”
Сè што постои го дели на она што е само можно само по себе (мумкин ал-вуџуд), на кое му треба причина, и она што е нужно само по себе (ваџиб ал-вуџуд), на кое не му треба. Тврди дека на синџир од можни нешта, колку и да е долг, му треба нужно битие надвор од него, и дека тоа битие е едно и нема делови.
Шепотењето што го предвидел Веровесникот (ﷺ)
Веровесникот (ﷺ) рекол дека Шејтанот ќе го донесе токму ова прашање. Шејтанот ќе премине од ‘кој го создал ова?’ на ‘кој го создал твојот Господар?’. Веровесникот (ﷺ) му рекол на верникот да побара заштита кај Аллах (﷾) и да застане. Тоа не е одбивање да се размислува. Прашањето нема одговор бидејќи го бара создателот на единственото битие што никогаш не било создадено.
Ебу Хурејре пренесува дека Веровесникот (ﷺ) рекол дека Шејтанот доаѓа кај човекот и прашува кој го создал ова и она, сè додека не праша кој го создал неговиот Господар. Кога ќе му дојде таа мисла, човекот треба да побара заштита кај Аллах и да застане тука.
Истата поента во Библијата
Павле бил христијански мисионер од првиот век. Им рекол на филозофите во Атина дека на Бог не Му се служи со човечки раце, како да Му треба нешто. Бог им дава живот и дишење на сите. Библијата и Куранот се согласуваат во оваа точка.
“Бог, Кој го создаде светот и сè што е во него, бидејќи е Господ на небото и на земјата, не живее во храмови направени со раце; ниту Му се служи со човечки раце, како да Му треба нешто, бидејќи Тој им дава на сите живот, и дишење, и сè;”
Одговорени приговори
Хартл и Хокинг, Физички преглед D (1983)
Предлага состојба на вселената ‘без граница’, модел во кој времето нема прв раб. Тоа е предлог, а не утврден резултат.
Наведено за
Некои физичари предлагаат модели во кои вселената нема прв миг. Еден е предлогот ‘без граница’ на Хартл и Хокинг. Неверниците тврдат дека на вселена без прв миг не ѝ треба причина.
Одговорот
На овој аргумент, од нештата што зависат од други, не му треба прв миг. Да претпоставиме дека минатото нема прв раб или дека оди наназад засекогаш. Секој дел од вселената сепак постои на заем. Прашањето сепак стои: зошто воопшто постои оваа вселена? Самиот Ибн Сина сметал дека светот нема почеток, а ел-Газали тој став го отфрлил. Сепак аргументот на Ибн Сина го довел до едно нужно битие, што значи битие што не зависи од ништо. А ниеден од овие модели без почеток не е докажан.
Каде завршува — Исламот смета дека светот бил создаден и имал почеток. Но дури и бескраен синџир би бил позајмено постоење, и би укажувал на Оној на Кого не Му треба ништо.
Куран 57:3 — сура Ел-Хадид, ајет 3
“Тој е Првиот и Последниот, и Видливиот и Невидливиот; Тој знае сè!”
Наведено за
Ако Бог е надвор од времето и просторот, како може да знае или да дејствува во времето?
Одговорот
Куранот одговара со прашање: „А како и не би знаел Тој што создава“ (67:14). Оној што ги создал сите нешта знае сè што се случува во нив. „ниту еден лист не паѓа, а Тој за него да не знае“ (6:59). Тој е Првиот и Последниот (57:3). Веровесникот (ﷺ) Го фалел како Првиот, пред Кого нема ништо, и Последниот, по Кого нема ништо (Муслим 2713). На создателот не му треба да живее во она што го создал за да го знае или да го обликува. Авторот ја знае секоја страница од својата книга и секој настан го пишува на неговото место, а сепак не е на ниедна од нејзините страници. Како Тој знае и дејствува не е како кај нас, бидејќи ништо Нему не Му е слично (42:11). Незнаењето како Тој го прави тоа не е причина да се сомневаме дека го прави.
Каде завршува — Создателот знае и владее со сè што создал. Како го прави тоа е само Негово, и ништо не Му е слично.
Гледишта
Будистички
На будизмот не му е потребен Создател. Кругот на прераѓањето нема познат почеток, а сите нешта се непостојани и не-себство, па нема вечен, непроменлив Бог.
Кругот на прераѓањето нема познат почеток, па на ништо не му треба прва причина.
Побивање
Синџир без прва алка не објаснува ништо, бидејќи секоја алка своето битие го позајмува од претходната. А самиот Буда зборува за нешто на кое не му треба причина. Тоа е неусловеното, во кое не се гледа никакво настанување, никакво исчезнување и никаква промена.
Сите услови се непостојани и сите нешта се не-себство, па не може да има вечен, непроменлив Бог.
Побивање
Буда вели дека неусловеното нема настанување, исчезнување ниту промена. Значи самиот будизам смета дека она што е неусловено не е непостојано и никогаш не било создадено. Тоа е она што исламот го вели за Бог: Тој е Првиот и Последниот, не е роден, и ништо не Му е слично.
Тогаш ни на вселената не ѝ треба причина
Бертранд Расел го изнел приговорот во 1927 година. Ако нешто може да постои без причина, рекол тој, тоа може исто толку да биде светот колку и Бог.
Ако Бог може да постои без причина, може и вселената, и можеме да застанеме тука.
Побивање
Причина му треба само на она што зависи. Вселената е составена од делови и има почеток, па зависи. Битие што не зависи од ништо нема делови и нема почеток, а тоа не е опис на вселената.
Џаинистичко гледиште: светот никогаш не бил создаден
Џаинизмот учи дека светот никогаш не бил создаден и никогаш нема да пропадне. Џаинистичките учители расправале против Творец: зошто совршено битие би сакало да создава и од каде би дошол материјалот?
Светот нема ни почеток ни крај, а оние што велат дека бил создаден не ја знаат вистината.
Побивање
Свет без почеток би значел бескрајно минато што веќе е поминато за да се стигне до денес, а тоа никогаш не може да се направи. А современата космологија открива дека вселена што во просек се ширела има граница во своето минато.
Совршен Творец не би имал причина да создава, ниту материјал од кој би го направил светот.
Побивање
Исламот не вели дека Бог создал од потреба: на луѓето им треба Тој, а на Него не Му треба ништо. Ниту Му требал материјал покрај Него. Тој е Создателот на небесата и на Земјата, и кога нешто ќе одлучи, само ќе каже: „Биди!“ – и тоа бидува. Создател на кој му требал суров материјал не би бил Бог, па овој аргумент одговара на бог што и исламот го отфрла.
Исламското гледиште
Бог е единственото битие што не зависи од ништо, па нема причина. Сè друго своето постоење го има на заем од Него. Веровесникот (ﷺ) им рекол на верниците дека прашањето ‘кој Го создал Бог?’ е шепотење што треба да се одбие.
Причина му треба само на она што зависи од нешто друго. На битие што не зависи од ништо не му треба ниедна.
На бескраен синџир од зависни нешта сепак му треба битие надвор од него што не зависи од ништо. Бескрајна низа должници никогаш не е заемодавач.
Битие што не зависи од ништо може да биде само едно. Две такви битија би морале да се разликуваат по дел или граница.
Бог што имал создател не би бил Бог, а неговиот создател би се соочил со истото прашање без крај.
Куранот вели дека на луѓето им треба Аллах (﷾), а на Аллах (﷾) не Му треба ништо. Го нарекува Првиот и Последниот.
Веровесникот Мухамед (ﷺ) предупредил дека Шејтанот го поттикнува прашањето ‘кој го создал твојот Господар?’. Им рекол на верниците да бараат заштита кај Аллах (﷾) од него.
Бог е Ес-Самед, Самодоволниот од Кого сите зависат, Кој не родил и не е роден.
И Библијата вели дека на Бог не Му треба ништо и дека Тој им дава живот и дишење на сите.