Краток одговор
Да, и разумот може да го покаже тоа. Сè што гледаме зависи од нешто друго: вие од вашите родители, земјата од сонцето, сонцето од своето гориво. Нештата што зависат од други не можат да се објаснат самите себеси, колку и да ги има. Значи на крајот мора да постои Еден што не зависи од ништо. Вселената исто така имала почеток, а сè што почнува има причина. Таа причина е надвор од времето и материјата, и го избрала мигот за создавање. Нејзините закони се точни и запишани во математика. А неколку нејзини броеви се поставени толку фино што мала промена не би оставила ни ѕвезди ни живот. Во нас се уште три знаци: ум што е свесен, чувство за добро и зло, и природна привлечност кон Создател. Куранот прашува: дали тие без Создател се создадени, или тие самите се создатели? Одговорот на исламот е Бог, Едниот, на Кого ништо не Му треба, додека на сè Му треба Тој.
Шест знаци што упатуваат на Бога
- Сè зависи од нешто друго, па мора да постои Еден Кој не зависи од ништо.
- Вселената имала почеток, а сè што почнува има причина.
- Некои нејзини бројки се толку фино наместени што мала промена би оставила без ѕвезди и без живот.
- Имаме свесен ум, што ниедно физичко објаснување не го објаснило.
- Знаеме дека некои работи се исправни, а други погрешни.
- Истражување во дваесет земји покажало дека луѓето се природно склони да веруваат во богови и во живот по смртта.
Целосно објаснување
Сè зависи од нешто
Погледнете што и да е околу вас и прашајте што го одржува во постоење. На дрвото му требаат почва, вода и светлина. Вам ви требаат воздух и храна, а вашите родители дошле пред вас. Секое нешто своето постоење го позајмува од нешто друго. Синџир од позајмувачи, колку и да е долг, никогаш не објаснува од каде дошол заемот. Значи мора да постои битие што постоењето го има само по себе и не зависи од ништо. Муслиманскиот филозоф Ибн Сина го изложил овој аргумент пред илјада години. Куранот го кажува во еден ред: на луѓето им треба Аллах (﷾), а Аллах (﷾) е слободен од секоја потреба.
Сè што постои го дели на она што е само можно само по себе (мумкин ал-вуџуд), на кое му треба причина, и она што е нужно само по себе (ваџиб ал-вуџуд), на кое не му треба. Тврди дека на синџир од можни нешта, колку и да е долг, му треба нужно битие надвор од него, и дека тоа битие е едно и нема делови.
“О, луѓе, вие сте зависни, вам ви треба Аллах, а Аллах е Независен и за благодарност Достоен.”
Вселената имала почеток
Во 1929 Едвин Хабл открил дека далечните галаксии се оддалечуваат од нас. Колку се подалеку, толку побрзо одат. Ако тоа се врати наназад, вселената почнала во жешка, густа состојба. Водечки научници не ја сакале идејата. Едингтон, астрономот од Кембриџ, почетокот го нарекол одбивен. Фред Хојл сметал дека вселената отсекогаш постоела. Тој спротивната теорија ја нарекол ‘Голема експлозија’ во 1949. Денес стандардната слика ја следи вселената наназад околу 13,8 милијарди години. Во 2003 тројца физичари покажале дека вселена што, во просек, се ширела не можела да се шири засекогаш. Нејзиното минато има граница. Сè што почнува да постои има причина, како што тврдел ел-Газали во единаесеттиот век. Значи вселената има причина надвор од неа.
Известува дека колку е подалеку една галаксија, толку побрзо се оддалечува од нас: набљудувањето што стана доказ за вселена што се шири.
Едингтон пишува дека, зборувајќи како филозоф, идејата за почеток на сегашниот поредок на природата ја наоѓа за одбивна.
Покажува дека името ‘Голема експлозија’ (Big Bang) прв го употребил Фред Хојл во едно радио предавање на BBC во март 1949. Хојл бил водечки бранител на стационарната вселена, која немала почеток.
Покажува дека вселена која, во просек, се ширела, не можела да се шири засекогаш: нејзината историја на ширење мора да има граница во минатото.
Го изложува доказот во кратки чекори: сè што настанува има причина за своето настанување; светот настанал; значи, светот има причина.
Каква мора да биде причината
Каква тогаш мора да биде оваа причина? Не може да биде во времето ниту да биде од материја, затоа што и двете почнале со вселената. Не може да има сопствен почеток, инаку пак би прашале што ја предизвикало. Мора да има огромна моќ. И мора да има волја. Замислете причина што засекогаш стоела со сè на место. Таа би го произведувала својот ефект засекогаш, како што водата замрзнува во мигот кога ќе се исполнат условите. А сепак вселената има датум на почеток. Значи мигот бил избран, а избира само некој. Куранот целиот аргумент го кажува во три прашања. Дали луѓето се создадени од ништо? Дали тие самите се создале? Дали тие ги создале небесата и Земјата? Сите три се невозможни. Единствениот преостанат одговор е дека Некој друг ги создал.
“Дали тие без Создател се создадени или тие самите себеси се создадоа?! Дали тие небесата и Земјата ги создадоа?! Не, туку тие не се убедени!”
Сè што почнува да постои има причина. Никој не прифаќа дека коњ или куќа се појавиле од ништо.
Дали вселената имала почеток?
Да. Минато без почеток никогаш не би можело да се помине за да се стигне до денес. А откако Хабл во 1929 година открил дека галаксиите се оддалечуваат, доказите упатуваат назад кон почеток.
Што следува од тоа?
Вселената има причина.
Каква мора да биде причината?
Надвор од времето и не од материја, бидејќи и двете почнале со вселената. Без свој почеток, инаку истото прашање се враќа. И неизмерно моќна.
Може ли да е слепа сила?
Не. Вечна причина создала свет со датум на почеток, значи мигот бил избран. Силата не избира. Само некој избира.
Куранот прашува: дали тие се создадени од ништо, дали самите се создале, или тие ги создале небесата и земјата? Ништо од ова не може да е вистина, значи Некој ги создал.
Броеви поставени на острица на нож
Мартин Рис, кралскиот астроном, не тврди дека постои Бог. А сепак покажал дека неколку броја, утврдени во раната вселена, одлучуваат дали може да има ѕвезди, хемија или живот. Мали промени би оставиле мртва вселена. Физичарот Јуџин Вигнер прашал зошто математиката, изработена во човечкиот ум, толку точно одговара на природата. Не нашол објаснување. Точниот поредок, и умот што може да го чита, се она што би го дал мудар Создател.
Тврди дека шест броја утврдени во раната вселена, меѓу нив јачината на силата што ги сврзува атомските јадра, односот на електричната сила спрема гравитацијата и енергијата на празниот простор, го одредуваат целиот облик на физичкиот свет; ако неколку од нив беа макар малку поинакви, не би можело да има ѕвезди, сложена хемија ниту живот. Рис ги одмерува случајноста, провидението и мултиверзумот, а самиот го претпочита мултиверзумот.
Тврди дека моќта на математиката да ги искаже законите на физиката се граничи со мистериозното и нема рационално објаснување, и ја нарекува прекрасен дар што ниту го разбираме ниту го заслужуваме.
Знаци во нас
Уште три знаци се во секој човек. Прво, секој одвнатре знае какво е да се биде тој самиот. Ниедно објаснување со материја не објаснило зошто активноста на мозокот доаѓа со искуство. Второ, речиси секој суровоста ја смета за навистина погрешна, а не за прашање на вкус. Трето, голем истражувачки проект од Оксфорд во дваесет земји открил дека луѓето се природно склони да веруваат во богови и во живот по смртта. Куранот вели дека знаците се на Земјата и во вас самите. И вели дека на душата ѝ е покажано што е зло за неа, а што е добро.
Тврди дека еден организам е свесен ако постои нешто како што е да се биде тој организам, и дека овој субјективен карактер на искуството е изоставен од секое физичко објаснување на умот понудено досега. Нагел не заклучува дека физикализмот е погрешен, туку дека засега немаме претстава како би можел да биде вистинит.
Ги одделува ‘лесните проблеми’ на свеста (како мозокот разликува, известува и го контролира однесувањето) од ‘тешкиот проблем’: зошто сета таа обработка воопшто е придружена со искуство. Тврди дека објаснувањето на функциите не го објаснува искуството, па вообичаените методи на редуктивно објаснување не успеваат кај него.
Проект на Универзитетот во Оксфорд вреден 1,9 милиони фунти, со повеќе од 40 студии во 20 земји, што опфаќа и религиозни и нерелигиозни општества. Заклучил дека човечките суштества се природно предиспонирани да веруваат во богови и во живот по смртта.
“На Земјата има докази за тие што цврсто веруваат, а и во вас самите – зарем не гледате?”
“и во душата и во Тој што ја создаде, па патот на доброто и патот на злото сфатливи ѝ ги стори.”
Кој е овој Бог
Овие причини укажуваат на Создател што е еден, што не зависи од ништо, и што знае и сака. Куранот Го именува: Аллах (﷾), Едниот, Кој не родил и не е роден, и никој не Му е рамен. Не бара слепо верување. Бара луѓето да ги погледнат небесата и Земјата и да размислат. Оние што го прават тоа, вели тој, завршуваат велејќи: Господару наш, сето ова не си го создал залудно.
“Кажи: „Тој е Аллах, Еден е! Аллах е прибежиште секому! Не родил и не е роден, и никој не Му е рамен!“”
“Во создавањето на небесата и на Земјата и во промената на денот и ноќта, навистина има знаци за обдарените со разум, кои и стоејќи и седејќи и лежејќи Го спомнуваат Аллах и за создавањето на небесата и на Земјата размислуваат. Господару наш, ти ова не го создаде залудно! Возвишен си Ти и сочувај нè од казната во Огнот!”
“Дали тие без Создател се создадени или тие самите себеси се создадоа?! Дали тие небесата и Земјата ги создадоа?! Не, туку тие не се убедени!”
Гледишта
Нема добар доказ за Бог
Многу атеисти и агностици сметаат дека нема добар доказ за Бог. Некои велат дека физиката може да објасни како вселена може да настане од ништо. Други, како Бертранд Расел, велат дека вселената едноставно е тука и не ѝ треба објаснување.
Физиката може да опише како вселена би можела да настане од ништо, без творец.
Побивање
‘Ништото’ во тоа објаснување е квантен вакуум, со полиња и закони. Тоа е нешто. Еден филозоф на физиката истакнал дека книгата објаснува како вселена би можела да дојде од тие полиња. Не објаснува зошто воопшто има полиња и закони.
Вселената едноставно е тука и не ѝ треба објаснување.
Побивање
За ниедно поединечно нешто во вселената не прифаќаме дека едноставно е тука, без објаснување. Целина составена од зависни делови не е ништо помалку зависна, па застанувањето кај вселената го остава прашањето без одговор.
Вселената можеби отсекогаш постоела, па никогаш не ѝ требала причина.
Побивање
Вселена што, во просек, се ширела има граница во своето минато. А бесконечен низ од минати денови никогаш не би можел да стигне до денес. Страницата за тоа дали вселената можела отсекогаш да постои го објаснува ова.
Не можеме да знаеме
Многу агностици го следат Т. Х. Хаксли: не тврдете сигурност што не е покажана, па за Бог чесниот пат е да се воздржите од суд.
Правилото на Хаксли забранува да се тврди сигурност за Бог, па искрениот став е да се воздржиш од суд.
Побивање
Правилото на Хаксли има две половини. Следете го разумот колку што може да ве однесе, и не тврдете сигурност што не е покажана. Првата половина дозволува заклучок надвор од разумно сомнение. А причините од зависноста, од почетокот и од поредокот стигнуваат дотаму.
Будистички: не е потребен Создател
Будизмот не учи за Создател. Во будистичките текстови богот што мисли дека го создал светот е само првото битие што се преродило откако космосот се раширил.
Богот што тврди дека го создал светот само се родил прв. Битијата што дошле подоцна го сметале за свој создател.
Побивање
Таа приказна е за бог што и самиот е роден, а исламот се согласува дека такво битие не е Бог. Богот на Куранот никогаш не се родил и нема почеток, и никој не Му е рамен. Буда исто така учел дека постои нешто неусловено, што никогаш не настанува и никогаш не се менува. Значи самиот будизам прифаќа дека не е сè создадено.
Буда прашањата како тоа дали вселената е вечна ги оставил без одговор, затоа што не помагаат да се заврши страдањето.
Побивање
Оставањето на едно прашање настрана не му одговара. Дали светот има Создател одлучува на кого му должиме благодарност и обожување, па тоа директно влијае на тоа како да живееме. Куранот го прашува јасно: дали тие без Создател се создадени, или тие самите се создатели?
Џаинистички: светот никогаш не бил создаден
Џаинизмот учи дека светот никогаш не бил создаден и никогаш нема да заврши. Значи нема Создател што треба да се бара.
Оние што велат дека светот е создаден не ја знаат вистината, и светот никогаш нема да пропадне.
Побивање
Свет без почеток би значел бесконечно минато што веќе е поминато за да се стигне до денес. Тоа никогаш не може да се направи. А современата наука открива дека вселена што, во просек, се ширела има граница во своето минато.
Шинто: ками настанале
Шинто ги почитува ками, силите што се чувствуваат во природата, местата и предците. Неговата најстара книга почнува со Небото и Земјата веќе таму, а докажувањето на еден Создател не е дел од верата.
Во Коџики првите ками настанале кога почнале Небото и Земјата; ниеден единствен Создател не ги создал.
Побивање
Тогаш и самите ками имале почеток. А на сè што настанува му треба причина. Куранот за сите такви нешта прашува: дали тие без Создател се создадени, или тие самите се создатели?
Сè што има необична моќ што буди страхопочит може да се нарече ками, меѓу нив планини, реки и луѓе.
Побивање
Страхопочитта е вистинското чувство пред планина или море. Но планината не се создала самата. Куранот таа страхопочит ја свртува кон Оној Кој ги создал Сонцето и Месечината. Им вели на луѓето да паѓаат на лице пред Него, а не пред она што Тој го создал.
Таоистички: Таото, а не Создател
Тао Те Чинг зборува за Таото, кое дошло пред Небото и Земјата и од кое доаѓаат сите нешта. Многу таоисти не гледаат потреба од личен Создател.
Пред Небото и Земјата постоело Таото, стоејќи само и без да се менува, и од него дошле сите нешта.
Побивање
Исламот се согласува дека еден извор дошол пред небото и земјата, стои сам и не се менува. Исламот додава дека тој извор не е слеп пат, туку Создателот, Кој знае и сака. Куранот Го нарекува Едниот, Кој не е роден, и никој не Му е рамен.
Таото ги создава сите нешта, но не тврди дека ги поседува и не ги контролира. Значи тоа не е владетел што дава заповеди.
Побивање
Извор што создава нешта, ги води низ нивните фази и ги доведува до зрелост дејствува, и дејствува кон цел. Исламот се согласува дека Бог е надвор од нашиот досег: Куранот вели дека погледите до Него не можат да допрат. Но додава дека Тој знае сè, и дека Самиот се дал да се знае преку Своите најубави имиња.
Конфучијански: исправното однесување е на прво место
Конфучие зборувал за Небото, но не зборувал за духовни суштества. Многу конфучијанци исправното однесување во овој живот го ставаат на прво место, а прашањето за Бог го оставаат настрана.
Конфучие не зборувал за духовни суштества; важно е исправното однесување во овој живот.
Побивање
Конфучие навистина зборувал за Небото. Рекол дека Небото ја создало доблеста во него, и дека оној што го навредува Небото нема кому да се моли. Доблест што ја дава Небото и зло што го навредува Небото укажуваат на Еден што знае и суди.
Небото не зборува; се покажува само во годишните времиња и во растењето на сите нешта.
Побивање
Тоа е местото каде што почнува и Куранот. Ноќта и денот, Сонцето и Месечината, се меѓу Неговите знаци. Потоа Куранот кажува на што укажуваат знаците: не паѓајте на лице пред Сонцето и Месечината, туку пред Аллах (﷾), Кој ги создал.
Кинеската традиција: чувај ги обичаите, остави го прашањето
Многу кинески семејства ги чуваат обичаите без да прашуваат дали постои Бог. Ги посетуваат гробовите на своите предци и се молат во храмовите за среќа.
Важно е да се чуваат обичаите и да се почитуваат предците, а не да се реши дали постои Бог.
Побивање
Луѓето што се молат во храм за среќа се надеваат дека некој може да ги чуе и да даде. Таа надеж веќе го поставува прашањето за Бог. Исламот одговара на него: местата за обожување се само за Аллах (﷾), па не повикувајте никого покрај Него.
Небото има двор. Жадниот цар владее над многу богови, а Богот на кујната секоја година му известува на Небото за однесувањето на секое семејство.
Побивање
Двор од богови што известуваат еден владетел веќе укажува на Еден над сите нив. Куранот вели дека ако покрај Аллах (﷾) имало други богови, небото и Земјата би се побркале. А на Бог не Му треба никој да Му известува. Погледите до Него не можат да допрат, а сепак Тој знае сè.
Исламското гледиште
Постои Бог. Зависноста на сите нешта, почетокот на вселената, нејзиниот точен поредок, и умот, совеста и вроденото чувство во нас, сите укажуваат на еден Создател. Куранот Го именува Аллах (﷾) и ги повикува луѓето да размислуваат.
На сè што зависи од нешто друго му треба, на крајот, битие што не зависи од ништо.
Вселената почнала, а сè што почнува да постои има причина.
Утврдените броеви и математичките закони на вселената укажуваат на мудар Создател.
Свесното искуство, моралното чувство и вроденото чувство за Создател се знаци во луѓето.
Куранот прашува дали луѓето се создадени без Создател или тие самите се создатели, со што останува само Создател.
Бог е Еден, не родил и не е роден, и никој не Му е рамен.
Минато без почеток никогаш не би можело да се помине за да се стигне до денес. Значи вселената имала прв миг.
Причината на вселената мора да биде надвор од времето, да не е од материја, да има огромна моќ и да може да избира. Причина што отсекогаш постоела произвела ефект со датум на почеток.