Краток одговор
Да. Во исламот, само Аллах (﷾) управува со светот, во секој миг, и Тој никогаш не се заморува ниту спие. Куранот вели: „Тој управува со сè, од небото до Земјата“ (32:5). Ангелите вршат вистинска работа, но тие „постапуваат така како што Тој ќе им нареди“ (21:27). Џибрил (Гаврил) ја донесува објавата. Многу научници велат дека Микаил (Михаил) е задолжен за дождот. Научниците нашироко се согласуваат дека Исрафил ќе дувне во рогот на Последниот ден. Ангелот на смртта ги зема душите. Ниеден од нив не управува со светот наместо Аллах (﷾), и ниеден не дејствува без Негова дозвола.
Целосно објаснување
Само Аллах (﷾) управува со светот
Куранот вели за Аллах (﷾): „Тој управува со сè, од небото до Земјата“ (32:5). Вели дека Тој е Оној „Кој управува“ (10:3). Тој ги држи небесата и Земјата на своето место: „Аллах (﷾) чува да не се наруши рамнотежата на небесата и на Земјата“ (35:41). Ако би се нарушила, никој друг не би можел да ги задржи. Нему никогаш не Му треба одмор: „Не Го обзема ни дремка ни сон“ (2:255). И „Нему не Му е тешко да ги одржува“ (2:255). Значи ништо во светот не се одвива само од себе, и ништо не се одвива наместо Него.
“Тој управува со сè, од небото до Земјата, а потоа сето тоа Нему Му се враќа во Денот кој, според вашето сметање на времето, трае илјада години.”
“Вашиот Господар е Аллах, Кој небесата и Земјата за шест временски периоди ги создаде, а потоа над Аршот се возвиши и Кој управува. Никој нема да може да се зазема за некого, без Негово одобрение. Ете тоа е Аллах, Господарот ваш, па само Него обожувајте Го! Зошто не размислите?”
“Аллах чува да не се наруши рамнотежата на небесата и на Земјата. А да се наруши, никој друг освен Него не би ги задржал; Тој навистина е Благ и ги простува гревовите.”
“Аллах е, нема друг бог освен Него, Живиот и Самоопстојувачкиот Одржувател! Не Го обзема ни дремка ни сон! Негово е тоа што е на небесата и на Земјата! Кој може кај Него да се зазема освен со Негова дозвола?! Тој знае што било пред и што ќе биде по нив, и тие не можат да опфатат од Неговото знаење, освен колку што Тој сака! Неговиот Курсиј ги опфаќа и небесата и Земјата, и Нему не Му е тешко да ги одржува! Тој е Севишниот, Величествениот!”
Ангелите ги извршуваат Неговите заповеди
Аллах (﷾) е Оној „Кој мелеците со по две, три и четири крила ги прави пратеници“ (35:1). Тие вршат вистинска работа во светот. Куранот вели дека тие „ги средуваат работите (со Аллахова (﷾) дозвола)“ (79:5). „Тие не зборуваат сè додека Тој не им одобри и постапуваат така како што Тој ќе им нареди“ (21:27). „На тоа што Аллах (﷾) ќе им го заповеда нема да бидат непослушни“ (66:6). Значи ангелите се слуги, а не владетели. Тие ништо не одлучуваат сами.
“Сета благодарност Му припаѓа на Аллах, Создателот на небесата и на Земјата, Кој мелеците со по две, три и четири крила ги прави пратеници; Тој на тоа што го создава му додава што сака, Тој, навистина, може сè.”
“и ги средуваат работите (со Аллахова дозвола)!”
“Тие велат: „Семилосниот си зел дете!“ Возвишен нека е Тој! А мелеците се само робови почитувани. Тие не зборуваат сè додека Тој не им одобри и постапуваат така како што Тој ќе им нареди. Тој знае што правеле и што ќе прават, и тие ќе се заземаат само за тој од кого Тој ќе биде задоволен, а и тие самите, од страв кон Него, се плашат.”
“О, вие кои верувате, себеси и семејствата свои вардете ги од Огнот чиешто гориво луѓето и камењата ќе бидат, и за кој строги и силни мелеци ќе се грижат, коишто на тоа што Аллах ќе им го заповеда нема да бидат непослушни, и кои тоа што ќе им се нареди ќе го извршат.”
Архангелите и нивната работа
Четири големи ангели често се нарекуваат архангели. Ноќе Веровесникот (ﷺ) го почнувал својот намаз нарекувајќи Го Аллах (﷾) Господар на Џибрил, Микаил и Исрафил (Муслим 770). Дури и најголемите ангели Го имаат Аллах (﷾) за свој Господар. Џибрил (Гаврил) ја донесува објавата. Куранот вели: „тој, со Аллахова (﷾) волја, тебе Куранот на срцето ти го става“ (2:97). Микаил (Михаил) е именуван покрај него (2:98). Ибн ел-Кајјим и многу други научници велат дека Микаил е задолжен за дождот, кој ѝ донесува живот на земјата. Еден ангел ќе дувне во рогот на Последниот ден (39:68). Куранот не го именува, ниту некој автентичен хадис, но ел-Куртуби известува дека научниците се согласуваат оти тоа е Исрафил, а Ибн Хаџер го нарекува тоа познатото гледиште. Ангелот на смртта ги зема душите (32:11). Името ‘Азраил’, што често му се дава, нема цврст доказ.
Абдуррахман ибн Авф ја прашал Аиша како Веровесникот (ﷺ) го почнувал својот намаз кога ќе станел ноќе. Таа рекла дека почнувал со повикување на Аллах како Господар на Џибрил, Микаил и Исрафил, Создател на небесата и земјата, Знаен на невидливото и видливото, Кој им суди на Своите робови за она за што се разидуваат. Потоа Го молел Аллах да го упати кон вистината таму каде што луѓето не се согласувале, зашто Аллах го упатува кого сака на правиот пат.
“Кажи: „Кој му е непријател на Џибрил?“, а тој, со Аллахова волја, тебе Куранот на срцето ти го става, потврдувајќи ја вистинитоста на тоа претходно, како патоказ и радосна вест за верниците.”
“Кој Му е непријател на Аллах и на мелеците Негови и на Пратениците Негови и на Џибрил и на Микаил – па, Аллах навистина им е непријател на тие што не веруваат.”
“И Куранот сигурно е објава од Господарот на световите; поверливиот Џибрил го донесува на срцето твое, за да опоменуваш, на јасен арапски јазик.”
Една енциклопедија на исламското верување ги набројува задачите на ангелите со нивните докази. Џибрил ја донесува објавата (2:97; 26:192-195). Многу исламски научници велат дека Микаил е задолжен за дождот и го насочува каде и да нареди Аллах; хадисот што го наведуваат има научни резерви. Ибн ел-Кајјим напишал дека Џибрил бил назначен да ја донесува објавата, животот на срцата и душите, а Микаил дождот, животот на земјата, растенијата и животните. Ел-Куртуби и Ибн Хаџер наведуваат консензус на исламските научници дека Исрафил ќе дувне во Рогот (39:68), иако ниеден сахих хадис не го вели тоа. Ангелот што ги зема душите е Ангелот на смртта (32:11); нема исправен доказ дека неговото име е Азраил. Еш-Шинкити објаснува дека земањето на душите му се припишува на Аллах (39:42), на Ангелот на смртта (32:11) и на ангелите (16:32) без противречност: никој не умира освен со Аллахова дозвола, на Ангелот на смртта му е наредено да ги зема душите, а другите ангели му помагаат.
“И во рогот ќе се дувне, и ќе умрат тие на небесата и тие на Земјата, ќе останат само тие кои Аллах ќе ги одбере; потоа во рогот по вторпат ќе се дувне и тие, одеднаш, ќе станат и ќе чекаат.”
“Кажи: „Мелекот на смртта, кој за тоа ви е одреден, душите ќе ви ги земе, а потоа кај Господарот свој ќе се вратите.“”
| Ангел | Неговата работа | Каде се учи тоа |
|---|---|---|
| Џибрил (Гаврил) | Ја донесува објавата до веровесниците | Куранот го именува (2:97) |
| Микаил (Михаил) | Задолжен за дождот, кој ѝ донесува живот на земјата | Куранот го именува (2:98); неговата работа е од научниците |
| Исрафил | Научниците се согласуваат дека ќе дувне во рогот на Последниот ден | Веровесникот (ﷺ) го именува (Муслим 770); рогот е во Куранот (39:68) |
| Ангелот на смртта | Ја зема секоја душа во нејзиното одредено време | Куранот (32:11) |
Секој дејствува само по Аллахова (﷾) наредба (21:27), а Веровесникот (ﷺ) Го нарекувал Аллах (﷾) нивни Господар (Муслим 770).
Едно дело, раскажано на три начини
Куранот вели: „Аллах (﷾) ги зема душите во часот на нивната смрт“ (39:42). Вели и: „Нашите мелеци, без колебање, душата му ја земаат“ (6:61). И вели дека Ангелот на смртта ќе ни ги земе душите (32:11). Овие не се судираат. Аллах (﷾) ја одредува секоја смрт, и никој не умира „без Аллаховото (﷾) одредение“ (3:145). Ангелот на смртта е оној на кого му е наредено да ја изврши, а другите ангели му помагаат. Научници како еш-Шинкити ги објасниле ајетите на овој начин. Истото важи за сета работа на ангелите: наредбата е Аллахова (﷾), а работата е нивна.
“Аллах ги зема душите во часот на нивната смрт, а и на тие што спијат, па ги задржува тие на кои им одредил да умрат, а другите ги остава до одредениот рок. Тоа се, навистина, докази за тие што размислуваат.”
“Тој е Владетел над робовите Свои и ви праќа чувари; а кога на некој од вас смртта ќе му дојде, Нашите мелеци, без колебање, душата му ја земаат. Тие потоа ќе бидат вратени кај Аллах, кај својот вистински Господар. Само Тој ќе се прашува и Тој најбрзо сметката ќе ја сведе.”
“Кажи: „Мелекот на смртта, кој за тоа ви е одреден, душите ќе ви ги земе, а потоа кај Господарот свој ќе се вратите.“”
“Никој нема да умре без Аллаховото одредение во часот суден. Кој ја сака наградата на овој свет, ќе му ја дадеме, а кој ја сака наградата на оној свет, ќе му ја дадеме. И благодарните ќе ги наградиме!”
Една енциклопедија на исламското верување ги набројува задачите на ангелите со нивните докази. Џибрил ја донесува објавата (2:97; 26:192-195). Многу исламски научници велат дека Микаил е задолжен за дождот и го насочува каде и да нареди Аллах; хадисот што го наведуваат има научни резерви. Ибн ел-Кајјим напишал дека Џибрил бил назначен да ја донесува објавата, животот на срцата и душите, а Микаил дождот, животот на земјата, растенијата и животните. Ел-Куртуби и Ибн Хаџер наведуваат консензус на исламските научници дека Исрафил ќе дувне во Рогот (39:68), иако ниеден сахих хадис не го вели тоа. Ангелот што ги зема душите е Ангелот на смртта (32:11); нема исправен доказ дека неговото име е Азраил. Еш-Шинкити објаснува дека земањето на душите му се припишува на Аллах (39:42), на Ангелот на смртта (32:11) и на ангелите (16:32) без противречност: никој не умира освен со Аллахова дозвола, на Ангелот на смртта му е наредено да ги зема душите, а другите ангели му помагаат.
Други ангели, други задачи
Куранот и автентичните хадиси зборуваат за ангели со други задачи. Ангели го чуваат секој човек „по Аллаховата (﷾) наредба“ (13:11). Ангели го запишуваат секое дело (82:10-12). Еден ангел е поставен над секоја утроба, и прашува што одредил Аллах (﷾) за детето (Бухари 318). На Последниот ден, „Аршот на Господарот твој, тој ден, над нив осуммина ќе го држат“ (69:17). Секоја задача им е дадена од Аллах (﷾). Ниеден од нив не ја избрал.
“Со секој од вас се мелеците, пред него и зад него, по Аллаховата наредба над него бдеат. Аллах нема да измени еден народ додека тој самиот не се измени. А кога Аллах сака еден народ да казни, никој не може тоа да го спречи, освен Него му нема заштитник.”
“а над вас бдеат чувари, кај Нас благородни писари, кои знаат што правите.”
Енес ибн Малик пренесува дека Веровесникот (ﷺ) рекол оти Аллах назначува ангел над секоја утроба. Ангелот вели: Господару, капка; Господару, згрутчена крв; Господару, парче месо. Кога Аллах ќе посака да го доврши неговото создавање, ангелот прашува дали е машко или женско, несреќно или благословено, и каква ќе биде неговата опскрба и неговиот животен век. Сето ова се запишува додека детето е уште во утробата на својата мајка.
“И мелеците на неговите краеви ќе стојат, а Аршот на Господарот твој, тој ден, над нив осуммина ќе го држат.”
Ангелот што прашал што да прави
Откако луѓето од Таиф го одбиле Веровесникот (ﷺ), Џибрил дошол кај него со ангелот на планините. Ангелот рекол дека Аллах (﷾) го испратил. Понудил да сруши две планини врз оние што го отфрлиле Веровесникот (ﷺ). Веровесникот (ﷺ) одбил, и се надевал дека нивните деца ќе Го обожуваат само Аллах (Бухари 3231). Дури и овој моќен ангел дошол само кога бил испратен, и го чекал зборот.
Аиша го прашала Веровесникот (ﷺ) дали познавал ден потежок од Ухуд. Тој го спомнал денот кога му го изложил својот повик на Ибн Абд Јалил, поглавар од Таиф, и бил одбиен. Додека заминувал тажен, Џибрил дошол со ангелот на планините, кој понудил да ги сруши двете големи планини врз оние што го отфрлиле. Веровесникот одбил и рекол дека се надева оти нивните потомци ќе Го обожуваат само Аллах.
Ако Аллах (﷾) управува со сè, зошто користи ангели?
Не затоа што Му треба помош. Куранот вели: „Аллах (﷾) е Независен“ (35:15). На царот му се потребни министри затоа што не може да биде насекаде ниту да прави сè. Аллах (﷾) нема таква граница, и „Нему не Му е тешко да ги одржува“ (2:255). Тој избрал да им даде работа на ангелите, како што избрал да создаде сè друго. Ангелите ги покажуваат Неговиот ред и Неговата моќ. Тие не се празнина во нив.
“О, луѓе, вие сте зависни, вам ви треба Аллах, а Аллах е Независен и за благодарност Достоен.”
“Аллах е, нема друг бог освен Него, Живиот и Самоопстојувачкиот Одржувател! Не Го обзема ни дремка ни сон! Негово е тоа што е на небесата и на Земјата! Кој може кај Него да се зазема освен со Негова дозвола?! Тој знае што било пред и што ќе биде по нив, и тие не можат да опфатат од Неговото знаење, освен колку што Тој сака! Неговиот Курсиј ги опфаќа и небесата и Земјата, и Нему не Му е тешко да ги одржува! Тој е Севишниот, Величествениот!”
Библијата го вели истото
Псалмите велат: „Господ го подготви својот престол на небесата; и неговото царство владее над сè“ (Псалм 103:19). Следниот стих ги повикува Неговите ангели, „што ги вршите неговите заповеди“ (Псалм 103:20). Тука Библијата и Куранот се согласуваат. Бог владее над сè, а ангелите Му се покоруваат.
“Господ го подготви својот престол на небесата; и неговото царство владее над сè. Благословувајте го Господ, вие негови ангели, што сте моќни во сила, што ги вршите неговите заповеди, слушајќи го гласот на неговото слово.”
“Тие велат: „Семилосниот си зел дете!“ Возвишен нека е Тој! А мелеците се само робови почитувани. Тие не зборуваат сè додека Тој не им одобри и постапуваат така како што Тој ќе им нареди. Тој знае што правеле и што ќе прават, и тие ќе се заземаат само за тој од кого Тој ќе биде задоволен, а и тие самите, од страв кон Него, се плашат.”
Зошто е важно: молете Му се само на Аллах (﷾)
Ниеден ангел не управува со светот, па муслиманите не им се молат на ангелите ниту бараат помош од нив. Куранот вели дека дури и посредувањето на ангелите „никому нема да му биде од корист, сè додека Аллах (﷾) тоа не го дозволи“ (53:26). Затоа муслиманот бара директно од Аллах (﷾), без посредник. Самиот Веровесник (ﷺ) го почнувал својот ноќен намаз нарекувајќи Го Аллах (﷾) Господар на најголемите ангели (Муслим 770).
“А колку мелеци има на небесaтa чиешто посредување никому нема да му биде од корист, сè додека Аллах тоа не го дозволи на оној кому Тој сака и во корист на оној од кого е задоволен.”
Абдуррахман ибн Авф ја прашал Аиша како Веровесникот (ﷺ) го почнувал својот намаз кога ќе станел ноќе. Таа рекла дека почнувал со повикување на Аллах како Господар на Џибрил, Микаил и Исрафил, Создател на небесата и земјата, Знаен на невидливото и видливото, Кој им суди на Своите робови за она за што се разидуваат. Потоа Го молел Аллах да го упати кон вистината таму каде што луѓето не се согласувале, зашто Аллах го упатува кого сака на правиот пат.
Гледишта
Бог го создал светот, а потоа го оставил
Некои велат дека Бог го создал светот, а потоа го оставил да се одвива според своите закони. Продолжува да оди како часовник. Други велат дека природата едноставно се одвива сама, без никој да управува.
Бог ги поставил законите на природата на почетокот. Оттогаш светот се одвива сам, како навиен часовник.
Побивање
На часовникот му е потребно нешто што го одржува во постоење, а не само некој да го навие. Законите на природата опишуваат што се случува; тие не прават ништо да постои. Куранот вели: „Аллах (﷾) чува да не се наруши рамнотежата на небесата и на Земјата“ (35:41). Светот зависи од Него во секој миг, а не само на почетокот. И Тој никогаш не се заморува од него (2:255).
Сатаната владее со овој свет
Некои христијани велат дека сатаната засега владее со овој свет. Укажуваат на Исус, кој го нарекол „кнезот на овој свет“ (Јован 12:31). Павле го нарекол „богот на овој свет“ (2 Коринќаните 4:4).
Исус го нарекол сатаната „кнезот на овој свет“, па сатаната владее со светот до крајот.
Побивање
Во истиот стих Исус вели дека „кнезот на овој свет ќе биде исфрлен“ (Јован 12:31). Псалмите велат за Бог: „неговото царство владее над сè“ (Псалм 103:19). Куранот ги дава сопствените зборови на Шејтанот на Последниот ден: „јас никаква власт над вас немав, само ве повикував“ (14:22). Шејтанот може да шепоти и да искушува, но не владее со ништо.
Павле го нарекува сатаната „богот на овој свет“ (2 Коринтјаните 4:4).
Побивање
Павле вели дека сатаната ги заслепил „умовите на оние што не веруваат“ (2 Коринќаните 4:4). Тоа е моќ да заведува, а не моќ да управува со светот. Куранот го вели истото: Шејтанот нема власт над верниците, туку само над оние што го земаат за свој заштитник (16:99-100).
Три бога ја делат работата
Многу хиндуси зборуваат за три улоги: Брахма создава, Вишну чува, а Шива уништува. Вишну Пурана вели дека еден бог ги презема овие три имиња додека создава, чува или уништува.
Вишну Пурана вели дека единствениот бог Џанардана ги презема имињата Брахма, Вишну и Шива додека создава, чува или уништува.
Побивање
Нејзиниот преведувач, Х. Х. Вилсон, забележал дека секоја Пурана именува различен бог како тој еден. Во Вишну Пурана тоа е Вишну; во Линга Пурана тоа е Шива. Значи писмата не се согласуваат кој управува со светот. Куранот вели дека да управувале други богови со Земјата и небесата, „ќе се побркаа“ (21:22). Еден ред укажува на еден Господар.
Исламското гледиште
Само Аллах (﷾) управува со светот, во секој миг. Ангелите, меѓу нив и архангелите, ги извршуваат Неговите заповеди и никогаш не дејствуваат сами.
Куранот вели дека Аллах (﷾) управува со сè, од небото до Земјата.
Куранот вели дека Аллах (﷾) ги одржува небесата и Земјата во постоење, и никогаш не се заморува ниту спие.
Куранот вели дека ангелите дејствуваат само по Негова заповед.
Веровесникот (ﷺ) Го нарекувал Аллах (﷾) Господар на Џибрил, Микаил и Исрафил.
Куранот ги именува Џибрил и Микаил, и вели дека Џибрил ја донесува објавата.
Ибн ел-Кајјим и други велат дека Микаил е задолжен за дождот, а ел-Куртуби известува дека научниците се согласуваат оти Исрафил ќе дувне во рогот.
Куранот вели дека и Аллах (﷾), и Ангелот на смртта, и ангелите ги земаат душите. Аллах (﷾) одредува, а ангелите го извршуваат.