Peyğəmbər Muhəmməd (ﷺ) kim idi?

Qeyd edir ki, Muhəmməd (ﷺ) müsəlman ənənəsinin təxminən 570-ci ilə aid etdiyi Fil ilində Məkkədə doğulub; atası Abdullah o doğulmazdan əvvəl, anası Amina isə altı yaşında ikən ölüb; onu babası Əbdülmüttəlib, sonra əmisi Əbu Talib böyüdüb; o, Məkkənin hörmətli tacir qadını Xədicə üçün ticarət edib və iyirmi beş yaşında onunla evlənib.

Bildirir ki, peyğəmbərlikdən əvvəl Muhəmməd (ﷺ) Qüreyş arasında əl-Əmin, yəni etibarlı kimi tanınırdı. Kəbənin yenidən tikilməsi zamanı qəbilələr Qara Daşı yerinə kimin qoyacağı üstündə mübahisə edəndə içəri ilk girən adamın hökmünü qəbul etməyə razılaşdılar və o, Muhəmməd oldu. Məkkə əhli qiymətli əşyalarını onun yanında saxlayırdı və hicrət zamanı o, Əlini onları sahiblərinə qaytarmaq üçün geridə qoydu.

“Məgər O, səni yetim ikən tapıb sığınacaq vermədimi?! Səni çaşqın halda tapıb doğru yola yönəltmədimi? Səni yoxsul ikən tapıb zəngin etmədimi?”

Aişə ilk vəhyi təsvir edir. Hira mağarasında mələk Peyğəmbərə (ﷺ) oxumağı əmr etdi və o, üç dəfə oxuya bilmədiyini cavab verdi, sonra əl-Ələq surəsinin ilk ayələri ona verildi. Xədicə onu xristian olmuş və İncilin hissələrini ibrani hərfləri ilə yazan qoca, kor əmisi oğlu Vərəqə ibn Nöfəlin yanına apardı. Vərəqə bunun Allahın Musaya göndərdiyi mələk olduğunu dedi və bir neçə gün sonra öldü.

“(Ey Peyğəmbər!) Yaradan Rəbbinin adı ilə oxu! O, insanı qan laxtasından yaratdı. Oxu! Sənin Rəbbin ən böyük kərəm sahibidir. O, qələmlə (yazmağı) öyrətdi. İnsana bilmədiklərini öyrətdi.”

Müsəlmanların Məkkədə təqibini qeyd edir: Qüreyşin Peyğəmbərin (ﷺ) qəbiləsini boykot etməsi, arvadı Xədicə və əmisi və himayədarı Əbu Talibin bir-birinə yaxın vaxtda ölməsi və Taifə səfəri, orada başçılar onu rədd etdi və o gedərkən şəhərin əclaflarını üstünə saldılar.

Qüreyş Peyğəmbəri (ﷺ) öldürmək üçün sui-qəsd hazırlayandan sonra Mədinəyə hicrəti və onun oradakı ümmətə rəhbərliyini qeyd edir. Həmçinin 630-cu ildə böyük ordunun başında Məkkəyə qayıtmasını, ordunun az döyüşlə girməsini və illərlə ona qarşı döyüşmüş Qüreyşi, yalnız adları çəkilən bir neçə nəfər istisna olmaqla, bağışlamasını qeyd edir.

İbn Abbas rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) Mədinəyə hicrətindən səkkiz il yarım sonra Ramazanda on min adamla Mədinədən Məkkəyə yola düşdü.

Abdullah (ibn Məsud) rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) fəth günü Məkkəyə girəndə Kəbənin ətrafında 360 büt dururdu. O, əlindəki çubuqla onlara vurur, həqiqətin gəldiyini, batilin isə nə yenidən başlayacağını, nə də qayıdacağını deyirdi.

“De: “Haqq gəldi, batil yox oldu. Həqiqətən də, batil puçluğa məhkumdur!””

“Bu gün dininizi sizin üçün kamil etdim, sizə olan nemətimi tamamladım və sizin üçün din olaraq İslamı bəyəndim.”

Bir yəhudi kişi Ömər ibn əl-Xəttaba dedi ki, “Bu gün dininizi sizin üçün kamil etdim” ayəsi yəhudilərə nazil olsaydı, o günü bayram edərdilər. Ömər cavab verdi ki, müsəlmanlar onun nə vaxt və harada endiyini dəqiq bilirlər: cümə günü, Peyğəmbər (ﷺ) Həcc zamanı Ərəfatda dayanarkən.

Əbu Hureyrə rəvayət edir ki, Cəbrayıl Peyğəmbərlə (ﷺ) Quranı hər il bir dəfə, vəfat etdiyi ildə isə iki dəfə nəzərdən keçirirdi.

Aişə rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) altmış üç yaşında vəfat etdi.

Aişə bacısı oğlu Urvəyə demişdir ki, Peyğəmbərin (ﷺ) evlərində yemək bişirmək üçün od yandırılmadan üç təzə ay, iki ay keçə bilərdi. Onlar xurma və su ilə, ənsar qonşularının göndərdiyi bir az südlə dolanırdılar.

Səhl ibn Səd rəvayət edir ki, Allahın Peyğəmbəri (ﷺ) elçi göndərdiyi vaxtdan onu götürənə qədər Peyğəmbər nə incə ağ undan çörək, nə də ələk görüb; onlar qabığını üfürüb arpa yeyirdilər.

Aişə rəvayət edir ki, Muhəmmədin (ﷺ) ailəsi Peyğəmbər vəfat edənə qədər iki gün dalbadal arpa çörəyi ilə doymayıb.

Aişə rəvayət edir ki, Peyğəmbərin (ﷺ) döşəyi xurma lifi ilə doldurulmuş dəri kisə idi.

Əl-Əsvəd Aişədən Peyğəmbərin (ﷺ) evdə nə etdiyini soruşdu. O dedi ki, ailəsinə xidmətlə məşğul olurdu və namaz vaxtı gələndə namaza çıxırdı.

Əl-Bəra rəvayət edir ki, Xəndək günü Peyğəmbərin (ﷺ) xəndək qazılarkən torpaq daşıdığını, tozun qarnını örtdüyünü görmüşdür.

Cabir rəvayət edir ki, xəstə olan Peyğəmbər (ﷺ) oturaraq namaz qıldırdı və arxasındakı insanlar ayaqda dayandı. O, onlara oturmağı işarə etdi və sonra dedi ki, onlar az qala padşahları otururkən onların qarşısında ayaqda dayanan farslar və romalıların etdiyini edirdilər və bunu etməməlidirlər.

Aişə rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) vəfat edəndə onun zirehi otuz ölçü arpa üçün bir yəhudi kişinin yanında girov idi.

Amr ibn əl-Haris rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) vəfat edəndə ağ qatırı, silahları və sədəqə kimi verdiyi bir parça torpaqdan başqa nə pul, nə qul, nə də başqa bir şey qoydu.

Bildirir ki, Qüreyş Utbə ibn Rəbiəni Peyğəmbərin (ﷺ) yanına təkliflə göndərdi: pul istəyirsə, onu ən varlıları edərlər; şərəf istəyirsə, onu başçıları edərlər; hökmdarlıq istəyirsə, onu padşahları edərlər; ruh tərəfindən tutulubsa, müalicəsinin pulunu verərlər. Peyğəmbər onu dinlədi, sonra Füssilət surəsinin əvvəlini oxudu. Utbə qayıdıb Qüreyşə şeirə, sehrə və ya falçılığa bənzəməyən sözlər eşitdiyini dedi və onu rahat buraxmağı məsləhət gördü.

Aişə Peyğəmbərdən (ﷺ) Uhuddan daha ağır gün görüb-görmədiyini soruşdu. O, Taif başçılarından İbn Əbd Yəlilə dəvətini təqdim edib rədd edildiyi günü adlandırdı. O, kədər içində gedərkən Cəbrayıl Dağlar Mələyi ilə gəldi; mələk onu rədd edənlərin üstünə iki böyük dağı salmağı təklif etdi. Peyğəmbər imtina etdi və onların nəslinin yalnız Allaha ibadət edəcəyinə ümid etdiyini dedi.

“Biz səni bütün insanlara müjdə verən və xəbərdarlıq edən (bir peyğəmbər) olaraq göndərdik. Lakin insanların çoxu (bunu) bilməz.”

“Biz səni ancaq aləmlərə rəhmət olaraq göndərdik.”

“Sonra sənə (belə) vəhy etdik: “Hənif (Batildən haqqa tapınan) İbrahimin dininə tabe ol. O, müşriklərdən deyildi”.”

“Həqiqətən də, sən böyük əxlaq sahibisən!”

“Allahın Rəsulunda sizlər, Allaha və Axirət gününə ümidini bağlayanlar və Allahı çox zikr edənlər üçün gözəl örnək vardır.”

“De: “Mən də sizin kimi bir insanam. Mənə, sizin məbudunuzun Tək bir ilah olduğu vəhy olunur. Kim Rəbbi ilə qarşılaşacağına ümid bəsləyirsə, qoy yaxşı işlər görsün və Rəbbinə etdiyi ibadətlərində heç kəsi Ona şərik qoşmasın!””

Ömər rəvayət edir ki, Peyğəmbərin (ﷺ) belə dediyini eşitmişdir: xristianların Məryəm oğlunu həddən artıq tərifləyib şişirtdiyi kimi məni şişirtməyin; mən yalnız bir qulam, ona görə mənə Allahın qulu və Rəsulu deyin.

“Muhamməd aranızdakı kişilərdən heç birinin atası deyildir. Lakin o, Allahın rəsulu və peyğəmbərlərin sonuncusudur. Allah hər şeyi biləndir.”

Erkən müsəlman fəthlərinin təsviri tarixi. Onları qərbdə Şimali Afrikadan keçib 711-ci ildən İspaniyaya, şərqdə Mərkəzi Asiyaya və Sinda izləyir; beləliklə, Peyğəmbərin (ﷺ) vəfatından bir əsr sonra müsəlman hakimiyyəti İspaniyadan Mərkəzi Asiyaya və Hind vadisinə qədər uzanırdı.

Edinburq Universitetinin xristian İslam tarixçisinin bioqrafiyası. Watt iddia edir ki, Muhəmmədin (ﷺ) inancları üçün təqiblərə dözməyə hazır olması, ona iman gətirən insanların yüksək əxlaqi xarakteri və əldə etdiyi şeyin böyüklüyü onun əsaslı dürüstlüyünə dəlalət edir.