Qısa cavab
Xeyr. Göz yaşları və kədər imanın məğlubiyyəti deyil. Peyğəmbərin (ﷺ) körpə oğlu İbrahim ölərkən Peyğəmbər (ﷺ) ağlayıb. Səhabələrindən biri təəccüblənib və Peyğəmbər (ﷺ) dedi ki, bu, mərhəmətdir. O dedi ki, gözlər yaş tökür və ürək kədərlənir, lakin biz yalnız Rəbbimizi razı salanı deyirik. Yaqub peyğəmbər oğlu Yusif üçün illərlə kədərlənib, hətta gözləri kədərdən ağarıb. Lakin o, kədərini yalnız Allaha (﷾) gətirib və oğullarına Allahın (﷾) mərhəmətindən heç vaxt ümid kəsməməyi deyib. İslamın qadağan etdiyi kədər deyil. O, fəryad etmək, üzə vurmaq, paltar cırmaq və Allaha (﷾) qarşı qəzəb sözləridir. Mömin ağlaya və ağrısını Allaha (﷾) gətirə bilər. O, Ondan üz döndərmir.
Tam izah
Peyğəmbər (ﷺ) oğlu üçün ağlayıb
Peyğəmbər (ﷺ) körpə oğlu İbrahimi ölərkən qucağında saxlayıb və gözləri yaşla dolub. Səhabələrindən biri Əbdürrəhman ibn Əvf soruşub ki, hətta o da ağlayırmı. Peyğəmbər (ﷺ) bunu mərhəmət adlandırıb. Sonra o, İslamda kədər yolunu yekunlaşdıran sözləri deyib. Göz ağlayır və ürək kədərlənir, lakin dil yalnız Allahı (﷾) razı salanı deyir. O, nəvəsi ölərkən də ağlayıb və deyib ki, bu, Allahın (﷾) qullarının qəlbinə qoyduğu mərhəmətdir.
Ənəs rəvayət edir ki, Peyğəmbərin (ﷺ) körpə oğlu İbrahim son nəfəslərini alırdı və Peyğəmbərin gözləri yaşla doldu. Əbdürrəhman ibn Övf təəccüblə ondan onun da ağlayıb-ağlamadığını soruşdu. O cavab verdi ki, bu, mərhəmətdir. Sonra daha çox ağladı və dedi ki, gözlər yaş tökür, ürək kədərlənir, amma biz yalnız Rəbbimizin razı qaldığını deyirik və İbrahimin ayrılığından kədərləndiklərini dedi.
Üsamə ibn Zeyd rəvayət edir ki, Peyğəmbərin (ﷺ) qızı uşağı ölərkən onun dalınca adam göndərdi. O, əvvəlcə xəbər göndərdi ki, Allahın aldığı və verdiyi Onundur, hər şeyin müəyyən vaxtı var və qızı səbr edib savab ummalıdır. Uşaq nəfəs almaqda çətinlik çəkərək ona gətiriləndə gözlərindən yaş axdı. Bunun nə olduğu soruşulanda dedi ki, bu, Allahın qullarının qəlbinə qoyduğu mərhəmətdir və Allah qullarından mərhəmətli olanlara mərhəmət edir.
Yaqubun Yusif üçün kədəri
Quran oğlu Yusifi uzun illər itirmiş Yaqub peyğəmbərdən danışır. O, o qədər dərin kədərlənib ki, gözləri kədərdən ağarıb. Lakin o dedi ki, dərdini və kədərini yalnız Allaha (﷾) şikayət edir. O, oğullarına dedi ki, Allahın (﷾) mərhəmətindən heç vaxt ümid kəsməyin, çünki ondan yalnız imansızlar ümid kəsir. Peyğəmbərin kədəri müqəddəs yazıda imandan sapma kimi yox, imanın hissəsi kimi qeyd olunub.
“(Yəqub) onlardan üz döndərdi və: “Heyif Yusifdən!”– dedi. Kədərdən onun gözlərinə ağ gəldi. O, dərdini öz içində saxlayırdı.”
“(Yəqub) dedi: Mən dərd-qəmimi yalnız Allaha ərz edirəm və Allahdan (nazil olan vəhy sayəsində) sizin bilmədiklərinizi (Yusifin yuxusunun doğru çıxacağını) bilirəm.”
“Ey Oğullarım! Gedin, Yusifdən və qardaşından bir xəbər bilin. Allahın mərhəmətindən ümidinizi üzməyin. Allahın mərhəmətindən yalnız kafirlər ümidlərini üzərlər.”
Xətt harada çəkilir
Peyğəmbər (ﷺ) xəstə səhabəsinin yanında ağlayıb. O izah edib ki, Allah (﷾) gözün yaşına və ürəyin kədərinə görə cəzalandırmır. Mühakimə olunan dilin dediyidir. O, həmçinin dedi ki, üzünə vuran, paltarını cıran və İslamdan əvvəlki insanlar kimi fəryad edən bizdən deyil. Deməli, kədərə icazə var, ümidsizliyə və Allaha (﷾) etiraza isə yox.
Abdullah ibn Ömər rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) xəstə Səd ibn Ubadəni ziyarət etdi və ağladı, yanındakılar da ağladı. Peyğəmbər dedi ki, Allah gözün yaşına və ya qəlbin kədərinə görə cəzalandırmır, lakin bunun üzündən cəzalandırır və ya mərhəmət edir və dilini göstərdi.
Abdullah ibn Məsud rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) demişdir: yanaqlarına vuran, paltarını cıran və İslamdan əvvəlki dövrün fəryadları ilə qışqıran bizdən deyil.
Gözün yaşı
Qəlbin kədəri
Şikayəti yalnız Allaha (﷾) aparmaq
Yanaqlara vurmaq
Paltarı cırmaq
İslamdan əvvəlki insanlar kimi fəryad etmək
Allahın (﷾) mərhəmətindən ümid kəsmək
İtki gələndə nə demək lazımdır
Quran möminlərə deyir ki, onlar qorxu, aclıq, mal, can və məhsul itkisi ilə sınanacaq. O, “Biz, Allaha məxsusuq və biz yalnız Ona qayıdacağıq!” deyən səbirlilərə müjdə verir. Peyğəmbər (ﷺ) əlavə etmək üçün qısa dua öyrədib: ‘Ey Allah, müsibətimdə mənə savab ver və onun əvəzinə daha yaxşısını ver’. Ümmü Sələmə əri öləndə bunu deyib və ona cavab verildiyini görüb. O, sonra Peyğəmbərin (ﷺ) arvadı olub.
“Biz sizi bir az qorxu, bir az aclıq, bir az da mal-dövlət, insan və məhsul itkisi ilə sınayarıq. Səbir edənləri müjdələ. O kəslər ki, onlara bir müsibət üz verdikdə: “Biz, Allaha məxsusuq və biz yalnız Ona qayıdacağıq!”– deyirlər. Onlara öz Rəbbi tərəfindən məğfirət və rəhmət vardır. Məhz onlar doğru yolda olanlardır.”
Ümmü Sələmə rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) öyrətmişdir: bəlaya düçar olan müsəlman Allahın əmr etdiyi sözləri, ‘Biz Allahınıq və Ona qayıdacağıq; Ey Allah, müsibətimdə mənə savab ver və onun əvəzinə daha yaxşısını ver’ desə, Allah ona daha yaxşısını verir. Əri Əbu Sələmə öləndə o, ondan kimin yaxşı ola biləcəyini düşündü, lakin bu sözləri dedi və Allah ona Allahın Rəsulunu ər verdi.
Heç bir ağrı boşa getmir
Peyğəmbər (ﷺ) dedi ki, möminə çatan hər kədər, qüssə və ya ağrı üçün Allah (﷾) onun bəzi günahlarını silir. Hətta tikan batması da sayılır. O dedi ki, möminin işi tamamilə xeyirdir. Ona nəsə verilsə, Allaha (﷾) şükür edir. Ona çətinlik üz versə, səbr edir. Hər ikisi onun üçün xeyirdir. Quran vəd edir ki, hər çətinliklə rahatlıq var.
Əbu Səid əl-Xudri və Əbu Hureyrə rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) demişdir: müsəlmana heç bir yorğunluq, xəstəlik, kədər, qüssə, əziyyət və ya sıxıntı, hətta tikanın batması belə toxunmaz ki, Allah bunun sayəsində onun bəzi günahlarını silməsin.
Süheyb rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) demişdir: möminin işi heyrətamizdir, çünki hamısında onun üçün xeyir var və bu, mömindən başqa heç kim üçün belə deyil: xoş bir şey baş verəndə şükür edir və bu, onun üçün xeyirdir; çətinlik gələndə səbr edir və bu, onun üçün xeyirdir.
“Şübhəsiz ki, çətinliklə bərabər bir asanlıq vardır. Əlbəttə ki, çətinliklə bərabər bir asanlıq vardır.”
Baxışlar
İslam baxışı
Kədər Allahın (﷾) qəlbə qoyduğu mərhəmətdir və Peyğəmbərin (ﷺ) özü ağlayıb. Səbr heç nə hiss etməmək demək deyil. O, yalnız Allahı (﷾) razı salanı demək, şikayəti Ona gətirmək və Onun mərhəmətindən heç vaxt ümid kəsməmək deməkdir.
Peyğəmbər (ﷺ) oğlu İbrahim ölərkən ağlayıb. O dedi ki, göz ağlayır və ürək kədərlənir, lakin biz yalnız Rəbbimizi razı salanı deyirik.
Peyğəmbər (ﷺ) ölən uşağın yanında ağlayıb. O, göz yaşlarını Allahın (﷾) qullarının qəlbinə qoyduğu mərhəmət adlandırıb.
Quran qeyd edir ki, Yaqub gözləri ağarana qədər kədərlənib. O, dərdini yalnız Allaha (﷾) şikayət edib.
Peyğəmbər (ﷺ) öyrədib ki, Allah (﷾) göz yaşlarına və ya kədərli ürəyə görə yox, yalnız dilin dediyinə görə cəzalandırır.
Üzə vurmaq, paltar cırmaq və İslamdan əvvəlki yas fəryadları qadağandır.
Müsəlmana çatan hər çətinlik onun bəzi günahlarını silir. Səbr edən mömin bundan heç nə itirmir.