İngiliscə Zechariah kimi tanınan Zəkəriyyə (ona salam olsun) Allahın (﷾) peyğəmbəri idi. Onu Məryəm bələdçisindən xatırlaya bilərsiniz: Məryəm ibadət içində böyüyərkən ona baxan o idi. Bu bələdçi onun öz hekayəsini danışır: heç vaxt diləməkdən əl çəkməyən qoca adamın duasını. Məryəm
Bu bələdçi Quranın dediyinə tabe olur. Zəkəriyyənin oğlu Yəhyanın öz bələdçisi var. Bu, İslamın danışdığı hekayədir. Yəhya
Qısaca
- O, Allahın (﷾) peyğəmbəri və Məryəmin himayədarı idi.
- O, çox qoca idi, saçları ağarmışdı və arvadı uşaq doğa bilmirdi.
- O, Rəbbinə gizlicə dua edib varis istədi. Quran onun hekayəsini Allahın (﷾) mərhəmətinin yada salınması adlandırır.
- O, namazda duranda mələklər ona Yəhya adlı oğul müjdəsi gətirdi.
- Əlamət olaraq o, üç gün insanlarla işarədən başqa danışa bilmədi. O, bu vaxtı Allahı (﷾) tərifləməyə sərf etdi.
- Allah (﷾) ona Yəhyanı bəxş etdi və arvadını uşaq doğa bilən etdi.
- Himayədar
Zəkəriyyə Məryəmə baxır və Allahın (﷾) onu necə ruziləndirdiyini görür. Quran 3:37
- Duası
Qoca və taqətsiz halda o, sakitcə dua edib varis istəyir. Quran 19:3–6Quran 21:89
- Müjdə
Mələklər ona Yəhya adlı oğuldan xəbər verir. Quran 3:39Quran 19:7
- Əlamət
O, əlamət istəyir: üç gün işarədən başqa heç kimlə danışmamaq. Quran 3:41Quran 19:10
- Yəhya
Allah (﷾) ona Yəhyanı bəxş edir və arvadını uşaq doğa bilən edir. Quran 21:90
Quran Zəkəriyyənin həyatı üçün tarix vermir, ona görə bunlar onun hekayəsinin mərhələləridir.
Gizli dua
Zəkəriyyə çox qoca idi. Sümükləri zəifləmiş, saçları ağarmışdı və arvadı uşaq doğa bilmirdi. Quran onun hekayəsinə on doqquzuncu surə olan Məryəm surəsində bu sözlərlə başlayır:
(Bu) Rəbbinin, qulu Zəkəriyyaya (göstərdiyi) mərhəmətinin yada salınmasıdır.
(Quran 19:2)
Bu, mərhəmət hekayəsi kimi danışılır. Zəkəriyyə ehtiyacını ucadan demədi. O, başqa heç kimin eşitmədiyi yerdə Rəbbini gizlicə çağırdı. Quran 19:3
demişdi: “Ey Rəbbim! Artıq sümüklərim zəifləmiş, başım da ağappaq ağarmışdır. Ey Rəbbim! Sənə etdiyim dua sayəsində (heç vaxt) bədbəxt olmamışam.
(Quran 19:4)
Sonra Rəbbinə onu nəyin narahat etdiyini dedi. O, özündən sonra qohumlarının nə edəcəyindən qorxurdu və arvadı uşaq doğa bilmirdi. Ona görə varis istədi. O, onu və Yaqubun ailəsini təmsil edəcək, Allahın (﷾) razı qaldığı oğul istəyirdi. Quran 19:5–6
O, Allahın (﷾) Məryəmi hesabsız necə ruziləndirdiyini görmüşdü. Ona görə orada, Məryəmin ibadət yerində yeni ümidlə Rəbbinə üz tutdu. Hekayənin bu hissəsi Məryəm bələdçisində danışılır. Quran 3:37–38Məryəm
Başqa yerdə Quran onun duasının özəyini bizə verir: Quran 21:89
Ey Rəbbim! Məni tənha buraxma. Sən varislərin ən xeyirlisisən!
(Quran 21:89)
Onun necə dua etdiyinə baxın. O, zəifliyindən başlayır. O, nəyə ehtiyacı olduğunu deyir. Sonda isə xatırlayır ki, hər şey varislərin ən xeyirlisi olan Allaha (﷾) aiddir.
Müjdə və əlamət
Cavab o, namazda duranda gəldi. Mələklər Allahdan (﷾) müjdə ilə onu çağırdı. Məryəm surəsində Allahın (﷾) sözləri belədir: Quran 3:39
Ey Zəkəriyya! Səni Yəhya adlı bir oğulla müjdələyirik. Biz bu adı (ondan) öncə kimsəyə qoymamışıq!
(Quran 19:7)
Mələklər ona bu oğulun necə olacağını da dedi. O, Allahdan (﷾) bir Kəlmənin, yəni İsanın həqiqətinə şahidlik edəcəkdi. O, nəcib və iffətli, peyğəmbər və salehlərdən olacaqdı. Quran 3:39Quran 3:45İslama görə İsa
Zəkəriyyə heyrətləndi və bunun necə ola biləcəyini soruşdu:
O dedi: “Ey Rəbbim! Zövcəm sonsuz bir qadın ikən, özüm də qocalığın son həddində olduğum halda mənim necə övladım ola bilər?”
(Quran 19:8)
Allah (﷾) cavab verdi ki, O, istədiyini belə edir və ona xatırlatdı: Quran 3:40Quran 19:9
Bu Mənim üçün asandır. Axı əvvəlcə sənin özünü də sən heç bir şey deyilkən xəlq etmişdim!
(Quran 19:9)
Sonra Zəkəriyyə əlamət istədi. Onun əlaməti bu idi:
Sənin əlamətin, üç gün, – işarə ilə danışmaq istisna olmaqla, – insanlarla danışmamağındır. (Həmin vaxt) Rəbbini çox yad et və səhər-axşam Onun şəninə təriflər de!
(Quran 3:41)
Məryəm surəsində eyni əlamət üç gecədir və Allah (﷾) əlavə edir: “sən sağlam ikən”. O, xəstə deyildi, amma üç gün və gecə insanlarla danışmayacaqdı. Bunun əvəzinə Rəbbini tərifləməli idi. Quran 19:10
Zəkəriyyə ibadət otağından xalqının yanına çıxdı. O, işarə ilə onlara səhər və axşam Allaha (﷾) təsbih etməyi dedi. Hətta onun susqunluğu da ibadət idi. Quran 19:11
Qəbul olunan dua
Sonra Allah (﷾) sözünü yerinə yetirdi:
Biz onun duasını qəbul etdik, ona Yəhyanı bəxş etdik və zövcəsini onun üçün islah etdik.
(Quran 21:90)
Qoca adam oğul aldı və arvadı onu doğa bilən edildi. Quran hekayənin bu hissəsindəkilər üçün tərif sözü əlavə edir:
Həqiqətən, onlar yaxşı işlər görməyə tələsər, ümid və qorxu ilə Bizə yalvarardılar. Onlar Bizə müti (qullar) idilər.
(Quran 21:90)
Allah (﷾) Zəkəriyyəni Yəhya, İsa və İlyasla birlikdə salehlər arasında sayır. Quran 6:85Quranda hansı peyğəmbərlərin adı çəkilir?
Yəhya da böyüyüb peyğəmbər oldu. Onun hekayəsi öz bələdçisindədir. Yəhya
Bibliya bunu necə fərqli danışır
Luka İncili birinci fəslində Zəkəriyyədən danışır, Kral Ceyms tərcüməsi onun adını Zacharias kimi yazır. Çoxu eynidir. Qoca adam və uşaq doğa bilməyən arvad var. Mələk Yəhya adlı oğul müjdəsi gətirir və susqunluq dövrü olur. Lakin bəzi məqamlar fərqlidir. Müsəlmanlar inanır ki, Allah (﷾) Tövratı Musaya, İncili İsaya nazil edib: İsanın öz sağlığında təbliğ etdiyi Müjdəni. İncil Əhdi-Cədid deyil. Əhdi-Cədidin dörd İncilini, Matta, Mark, Luka və Yəhyanı, İsa qaldırıldıqdan onilliklər sonra başqaları yazıb. Heç biri müəllifini adlandırmır: adlar sonradan əlavə olunub. Bugünkü Tövrat da nazil olduğu kimi deyil. Ona görə Bibliya hekayəni Quran kimi danışanda inanırıq. Qurandan fərqlənəndə və ya ona zidd olanda inanmırıq. Quran heç nə deməyəndə, Peyğəmbərin (ﷺ) öyrətdiyi kimi, nə inanırıq, nə inkar edirik. Əsas fərqlər ayələri ilə budur. Luke 1:5–7 (KJV)Luke 1:13 (KJV)Quran 5:48Quran 5:46İsa dörd İncilin hansından təbliğ edib?İncilləri kim yazıb?Sahih al-Bukhari 4485Müsəlman Bibliyanı necə oxumalıdır?
Səhnə. Lukada mələk Zəkəriyyə Rəbbin məbədində buxur yandırarkən, xalq isə çöldə dua edərkən görünür. Mələk özünün Cəbrayıl olduğunu deyir. Quranda o, ibadət otağında namazda duranda ‘mələklər’ onu çağırıb. Luke 1:8–11 (KJV)Luke 1:19 (KJV)Quran 3:39
Niyə danışa bilməyib. Lukada Zəkəriyyə soruşur: “Bunu nə ilə biləcəyəm?”, mələk isə cavab verir ki, o, “sözlərimə inanmadığın üçün” danışa bilməyəcək. Quranda Zəkəriyyə əlamət istəyir və susqunluq həmin əlamətdir. Bu, lal olmadan insanlarla üç gün danışmamaqdır. Quran bunu cəza adlandırmır. Luke 1:18–20 (KJV)Quran 3:41Quran 19:10
Nə qədər. Lukada o, bu işlər baş verənə qədər danışa bilmir və uşağa Yəhya adı qoyulanda ağzı açılır. Quranda əlamət üç gün və gecə davam edir. Luke 1:20 (KJV)Luke 1:59–64 (KJV)Quran 3:41Quran 19:10
Nə öyrənə bilərik
Zəkəriyyənin hekayəsi cavabı uzun müddət gözləmiş hər kəsə danışır.
- Diləməkdən heç vaxt əl çəkməyin. O, qoca və zəif idi, arvadı uşaq doğa bilmirdi. Buna baxmayaraq Rəbbinə dedi: “Sənə etdiyim dua sayəsində (heç vaxt) bədbəxt olmamışam”. Quran 19:4
- Səmimi və sakit dua edin. O, Rəbbini gizlicə çağırdı və Ona zəifliyini və ehtiyacını dedi. Quran 19:3
- Başqalarının imanı sizi ucaltsın. Allahın (﷾) Məryəmi necə ruziləndirdiyini görmək Zəkəriyyəyə yeni ümid verdi. Quran 3:37–38
- Allah (﷾) üçün heç nə çətin deyil. O dedi: “Bu Mənim üçün asandır”. Zəkəriyyəni yoxdan yaradan qoca adama oğul verə bilər. Quran 19:9
- Hər anı ibadətə çevirin. Susqunluq günlərində belə Zəkəriyyə səhər və axşam Allahı (﷾) təriflədi. Quran 3:41Quran 19:11
- Sizdən sonra da qalacaq xeyir üçün dua edin. O, Allahın (﷾) razı qalacağı varis istədi. Quran 19:6
Allah (﷾) qoca adamın gizli duasını qəbul etdi və Quran bunu mərhəmət adlandırır. O, ucadan edilən və ya səssiz hər duanı eşidir: “Şübhəsiz ki, Sən duaları eşidənsən”. Quran 3:38