Përgjigje e shkurtër
Qëndroni të qetë, qëndroni të sjellshëm dhe mos i lini t'ju largojnë nga Islami. Të ashtuquajturit ‘policia e haramit’ janë myslimanë që i korrigjojnë të tjerët ashpër, shpesh në publik, dhe shpesh për gjëra të vogla ose për gjëra për të cilat dijetarët nuk pajtohen. Shumë prej tyre kanë qëllim të mirë, por mënyra e tyre nuk është mënyra e Profetit (ﷺ). Kur një mysliman i ri foli gjatë namazit, njerëzit e ngulën sytë tek ai dhe i rrahën kofshët. Profeti (ﷺ) nuk e qortoi. Ai i shpjegoi butësisht për çfarë është namazi (Sahih Muslim 537). Ai u tha myslimanëve t'i lehtësojnë gjërat dhe të mos i largojnë njerëzit (Sahih el-Buhari 69). Pra nëse këshilla e tyre është e drejtë, merreni, edhe nëse u tha keq. Nëse nuk jeni të sigurt, pyesni një dijetar që i besoni. Nëse janë të ashpër, përgjigjuni me paqe (25:63) dhe vazhdoni rrugën. Islami mësohet hap pas hapi, dhe Allahu (﷾) nuk e ngarkon askënd përtej asaj që mund të mbajë (2:286).
Shpjegimi i plotë
Kush janë ‘policia e haramit’?
Shumica e myslimanëve të rinj i takojnë herët a vonë. Dikush ju qorton para të tjerëve. Dikush e quan haram diçka për të cilën dijetarët në të vërtetë nuk pajtohen. Dikush ju gjykon nga rrobat ose nga theksi. Shumë prej tyre kanë qëllim të mirë dhe duan të ndihmojnë. Por mënyra si e bëjnë nuk është mënyra e Profetit (ﷺ). Allahu (﷾) i tha atij: “Sikur të ishe i ashpër dhe i vrazhdë, ata do të largoheshin prej teje” (3:159). Ashpërsia i largon njerëzit, dhe pikërisht kundër kësaj paralajmëroi Allahu (﷾).
“Në saje të mëshirës së Allahut, u solle butësisht me ta (o Muhamed). Sikur të ishe i ashpër dhe i vrazhdë, ata do të largoheshin prej teje. Prandaj falua atyre gabimin, kërkoi falje Allahut për ata dhe këshillohu me ata për çështje të ndryshme. Kur të vendosësh për diçka, mbështetu tek Allahu. Vërtet, Allahu i do ata që mbështeten tek Ai.”
Si e trajtoi Profeti (ﷺ) një mysliman të ri
Muavije ibn el-Hakemi sapo ishte bërë mysliman. Gjatë namazit një burrë teshtiu, dhe Muavija foli me zë. Njerëzit e ngulën sytë tek ai dhe i rrahën kofshët që të pushonte. Pas namazit, thotë ai, Profeti (ﷺ) nuk e qortoi, nuk e goditi dhe nuk e fyu. Ai thjesht i shpjegoi se të folurit nuk i shkon namazit, i cili është për lavdërimin e Allahut (﷾) dhe leximin e Kuranit. Muavija tha se nuk kishte parë kurrë mësues më të mirë (Sahih Muslim 537). Një herë tjetër, një beduin, një burrë nga shkretëtira, filloi të urinonte në xhami, dhe njerëzit e kapën. Profeti (ﷺ) u tha ta linin dhe të derdhnin ujë mbi vendin. Pastaj u tha se ishin dërguar t'i lehtësonin gjërat, jo t'i vështirësonin (Sahih el-Buhari 220).
Muavije ibn el-Hakemi, i sapokthyer në Islam, foli me zë gjatë namazit kur një burrë teshtiu. Njerëzit e ngulën sytë tek ai dhe i rrahën kofshët për ta heshtur. Pas namazit, thotë ai, Profeti (ﷺ) nuk e qortoi, nuk e rrahu dhe nuk e shau, dhe ai nuk kishte parë kurrë mësues më të mirë. Profeti (ﷺ) i tha se të folurit nuk i shkon namazit, i cili është për lavdërimin e Allahut, shpalljen e madhështisë së Tij dhe leximin e Kuranit.
Ebu Hurejra transmeton se një beduin filloi të urinonte në xhami, dhe njerëzit e kapën. Profeti (ﷺ) u tha ta linin dhe të derdhnin një kovë me ujë mbi vendin, dhe tha: ju jeni dërguar t'i lehtësoni gjërat, jo t'i vështirësoni.
Islami mësohet hap pas hapi
Askush nuk e mëson gjithë Islamin brenda një dite, dhe askush nuk pritet ta bëjë. Aishja shpjegoi se pjesët e para të Kuranit flisnin për Xhenetin dhe Zjarrin. Rregullat për hallallin dhe haramin erdhën vetëm pasi njerëzit kishin besim. Po të ishte urdhri i parë të linin verën, tha ajo, njerëzit do të kishin refuzuar (Sahih el-Buhari 4993). Kur Profeti (ﷺ) e dërgoi Muadhin në Jemen, i tha të mësonte së pari besimin në një Zot të vetëm, pastaj pesë namazet e përditshme, pastaj zekatin, lëmoshën vjetore (Sahih el-Buhari 1458). Ai tha gjithashtu se feja është e lehtë, dhe kushdo që e bën tepër të vështirë për veten do të mundet prej saj (Sahih el-Buhari 39). Detyrat vlejnë edhe për ju, por askush nuk pret që t'i dini të gjitha menjëherë. Filloni me bazat: besimin tuaj, namazin tuaj dhe largimin nga mëkatet e mëdha. “Allahu nuk e ngarkon askënd përtej fuqisë që ka” (2:286).
Aishja shpjegon rendin e shpalljes: pjesët e para flisnin për Xhenetin dhe Zjarrin; vetëm kur njerëzit kishin ardhur te Islami u shpallën dispozitat për të lejuarën dhe të ndaluarën. Po të ishte urdhri i parë të ndalonin pirjen e verës ose kurvërinë, thotë ajo, njerëzit do të kishin refuzuar t'i linin.
Ibn Abbasi transmeton se kur Profeti (ﷺ) e dërgoi Muadhin në Jemen, i tha t'i thërriste njerëzit së pari ta adhuronin vetëm Allahun. Kur ta dinin këtë, t'u tregonte për pesë namazet e përditshme; dhe kur të faleshin, për zekatin, që merret nga të pasurit dhe u jepet të varfërve.
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha: feja është e lehtë, dhe askush nuk e bën atë tepër të vështirë për veten pa u mundur prej saj. Prandaj mos shkoni në ekstreme; afrohuni sa më shumë që mundeni rrugës së drejtë dhe gëzohuni me lajmin e mirë të shpërblimit.
“Allahu nuk e ngarkon askënd përtej fuqisë që ka: në dobi të tij është e mira që bën, kurse në dëm të tij është e keqja që punon. Zoti ynë, mos na ndëshko për atë që harrojmë ose veprojmë pa qëllim! Zoti ynë, mos na ngarko barrë të rëndë, ashtu si i ngarkove ata para nesh! Zoti ynë, mos na ngarko me diçka që nuk mund ta bartim! Na i shlyej gjynahet tona, na i fal ato dhe na mëshiro! Ti je Zoti Ynë! Prandaj na jep fitore kundër atyre që nuk besojnë!”
Besimin në një Zot të vetëm
Pastaj pesë namazet e përditshme
Pastaj zekatin, lëmoshën vjetore
Allahu (﷾) nuk e ngarkon askënd me më shumë se sa mund të mbajë.
Nëse kanë të drejtë, merreni këshillën
Ndonjëherë ‘policia e haramit’ ka të drejtë, edhe nëse e tha keq. Profeti (ﷺ) tha se feja është këshillë e sinqertë (Sahih Muslim 55). Këshilla e mirë është dhuratë, kushdo që ta sjellë dhe sido që të jetë mbështjellë. Prandaj pyesni veten një pyetje: a është e vërtetë ajo që thanë? Nëse është, falënderojini dhe ndryshoni. Nuk keni pse t'ju pëlqejë mënyra si e thanë.
Temim ed-Dariu transmeton se Profeti (ﷺ) tha: feja është këshillë e sinqertë (nasiha). E pyetën: për kë? Ai tha: për Allahun, për Librin e Tij, për të Dërguarin e Tij, dhe për udhëheqësit e myslimanëve dhe për të gjithë njerëzit e tyre.
Nëse nuk jeni të sigurt, verifikoni
Jo çdo gjë që njerëzit e quajnë haram është haram. Në disa çështje, si ku t'i vendosësh duart në namaz, ose nëse gruaja duhet ta mbulojë fytyrën, medhhebet e ligjit islam ndryshojnë. Kurani thotë: “pyetni dijetarët e Librit” (16:43). Dhe kur ju vjen një lajm, “sigurohuni mirë” (49:6). Pra është në rregull të pyesni me mirësjellje: nga vjen kjo? Pastaj verifikojeni me një dijetar të kualifikuar ose me një imam që i besoni. Mos hiqni dorë nga diçka e lejuar sepse një njeri ju qortoi. Dhe mos debatoni për diçka që ende nuk e keni verifikuar.
“Ne edhe para teje kemi dërguar vetëm njerëz, të cilëve u kemi dhënë shpallje, andaj pyetni dijetarët e Librit, nëse nuk e dini (këtë).”
“O ju që keni besuar! Nëse ndonjë njeri i pandershëm ju sjell ndonjë lajm, sigurohuni mirë (në është i vërtetë), për të mos i bërë dëm ndokujt pa dashje, e të pendoheni pastaj për atë që keni bërë.”
Përgjigjuni me paqe
Nuk keni pse ta fitoni debatin. Kurani thotë se kur të paditurit u flasin robërve të të Gjithëmëshirshmit, ata përgjigjen: “Paqe qoftë!” (25:63). Ai thotë gjithashtu: “Të keqen ktheje me të mirë e atëherë armiku yt do të të bëhet menjëherë mik i ngushtë.” (41:34). Një buzëqeshje, një falënderim i qetë dhe një premtim se do ta shqyrtoni zakonisht e mbyllin çështjen. Shumë njerëz të ashpër zbuten kur përballen me mirësi.
“Robërit e të Gjithëmëshirshmit janë ata që ecin thjesht nëpër Tokë dhe, kur të paditurit i sulmojnë me fjalë, ata përgjigjen: “Paqe qoftë!”;”
“Nuk barazohet e mira me të keqen! Të keqen ktheje me të mirë e atëherë armiku yt do të të bëhet menjëherë mik i ngushtë.”
A është e vërtetë? Merreni këshillën
Feja është këshillë e sinqertë, sado keq që të jetë thënë.
Nuk jeni të sigurt? Verifikoni
Pyetni me mirësjellje nga vjen, pastaj pyetni një dijetar që i besoni.
E ashpër? Përgjigjuni me paqe
Largojeni të keqen me atë që është më e mirë.
Mos i lini t'ju largojnë
Mos i lini t'ju largojnë
‘Policia e haramit’ nuk është Islami. Ata janë njerëz, dhe njerëzit gabojnë. Profeti (ﷺ) tha: lehtësojini gjërat dhe mos i vështirësoni; jepni lajme të mira dhe mos i largoni njerëzit (Sahih el-Buhari 69). Madje edhe Muadhi, një Sahab i shquar, u qortua sepse e zgjati namazin tepër për ata që faleshin pas tij. A po i vë njerëzit në sprovë? e pyeti Profeti (ﷺ), tri herë (Sahih el-Buhari 705). Allahu (﷾) nuk shikon fytyrën apo pasurinë tuaj, por zemrën dhe veprat tuaja (Sahih Muslim 2564). Gjeni shoqëri të sjellshme: një xhami me një kurs për myslimanët e rinj, dhe miq që ju ndihmojnë të rriteni.
Enes ibn Maliku transmeton se Profeti (ﷺ) tha: lehtësojuni njerëzve gjërat dhe mos ua vështirësoni; jepuni lajme të mira dhe mos i largoni.
Xhabir ibn Abdullahu transmeton se Muadhi udhëhoqi një namaz nate me një lexim shumë të gjatë, dhe një burrë që i ishte bashkuar u largua. Muadhi foli kundër tij, dhe burri u ankua te Profeti (ﷺ). Profeti (ﷺ) i tha Muadhit tri herë: a po i vë njerëzit në sprovë? I tha të lexonte sure më të shkurtra, sepse pas tij falen të moshuarit, të dobëtit dhe nevojtarët.
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha: Allahu nuk shikon fytyrat tuaja as pasurinë tuaj, por shikon zemrat dhe veprat tuaja.
Dhe një ditë, mos u bëni një prej tyre
Ndërsa mësoni, do të shihni edhe të tjerët të gabojnë. Kur ta bëni këtë, kujtoni si u ndiet. Këshilloni me butësi, privatisht, dhe vetëm për atë për të cilën jeni të sigurt. Kurani thotë: “Mos e spiunoni dhe mos e përgojoni njëri-tjetrin” (49:12), dhe “Asnjë burrë prej jush të mos tallet me burra të tjerë” (49:11). Profeti (ﷺ) tha: mos kërkoni të metat e njerëzve të tjerë (Sahih el-Buhari 6064). Dhe tha se Allahu (﷾) është i butë dhe e do butësinë, dhe për butësinë jep atë që nuk e jep për ashpërsinë (Sahih Muslim 2593).
“O ju që keni besuar! Mënjanoni shumë dyshime, se, vërtet, disa dyshime janë gjynah. Mos e spiunoni dhe mos e përgojoni njëri-tjetrin! Mos vallë dëshiron ndokush prej jush të hajë mishin e vëllait të vet të vdekur?! Sigurisht që ju do ta urrenit këtë!”
“O ju që keni besuar! Asnjë burrë prej jush të mos tallet me burra të tjerë, se këta mund të jenë më të mirë se ai. Gjithashtu, asnjë grua të mos tallet me gra të tjera, se këto mund të jenë më të mira se ajo. Mos e nënçmoni dhe mos e qesëndisni njëri tjetrin me nofka (të këqija)! Sa e shëmtuar është të thirresh me emër të keq pas (pranimit të) besimit! Ata që nuk pendohen, janë vërtet keqbërës.”
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha: ruhuni nga dyshimi, sepse dyshimi është fjala më e rreme. Mos kërkoni të metat e të tjerëve, mos spiunoni, mos e kini zili, mos e urreni dhe mos e braktisni njëri-tjetrin, dhe jini vëllezër, robër të Allahut.
Aishja transmeton se i Dërguari i Allahut (ﷺ) tha: O Aishe, Allahu është i butë dhe e do butësinë, dhe për butësinë jep atë që nuk e jep për ashpërsinë, as për ndonjë gjë tjetër.
Këndvështrime
Disa myslimanë besojnë se çdo e keqe duhet denoncuar menjëherë
Disa myslimanë thonë se duhet ta korrigjosh një të keqe sapo ta shohësh. Ata thonë se nuk ka rëndësi ku je apo si e bën, sepse heshtja është mëkat.
Profeti (ﷺ) na tha ta ndryshojmë një të keqe me dorë ose me gjuhë (Sahih Muslim 49).
Kundërpërgjigje
Po, korrigjimi i një të keqeje është detyrë. Por po ai Profet (ﷺ) tregoi si të bëhet. Ai i ndaloi njerëzit që e kapën beduinin, dhe u tha se ishin dërguar t'i lehtësonin gjërat (Sahih el-Buhari 220). Allahu (﷾) thotë t'i thërrasësh njerëzit “me mençuri dhe këshillë të bukur” (16:125). Një korrigjim që e largon dikë nga Islami nuk ka hequr një të keqe. Ka shtuar një më të madhe.
Të jesh i butë do të thotë ta lësh mëkatin të kalojë.
Kundërpërgjigje
Profeti (ﷺ) vërtet i korrigjonte njerëzit. Ai i tha Muavijes se të folurit nuk i shkon namazit (Sahih Muslim 537). Ai e korrigjoi veprimin pa e shtypur njeriun. Dhe tha se butësia fiton atë që ashpërsia nuk e fiton kurrë (Sahih Muslim 2593).
Pikëpamja islame
Korrigjimi i një të keqeje është pjesë e Islamit. Por duhet bërë në mënyrën e Profetit (ﷺ): me butësi, me mençuri, dhe vetëm për atë që është e qartë. Një mysliman i ri duhet ta marrë këshillën e mirë dhe të verifikojë atë për të cilën nuk është i sigurt. Ai duhet t'i përgjigjet ashpërsisë me paqe dhe të mësojë hap pas hapi.
Profeti (ﷺ) e korrigjoi një mysliman të ri pa asnjë fjalë të ashpër.
Islami u mësua hap pas hapi: së pari besimi, pastaj namazi, pastaj pjesa tjetër.
Këshilla e mirë duhet marrë, sido që të jepet.
Aty ku dijetarët ndryshojnë, ndiqni një dijetar të kualifikuar që i besoni, dhe mos i dënoni ata që ndjekin një tjetër.