Како изгледа добрата иднина за муслиманите? Куранот и примерот на веровесникот Мухамед (ﷺ) даваат јасен одговор. Бидете обединети. Бидете мирољубиви. Учете ја својата вера и учете за светот. Служете им на луѓето околу вас, помагајте си еден на друг, држете го својот збор и законот и покажувајте го исламот со начинот на кој живеете. Овој водич ги зема сите овие едно по едно, со ајетите од Куранот, хадисите (изреките на Веровесникот (ﷺ)) и историјата зад нив. Во исламот верата и секојдневниот живот не се две нешта: верувањето, обожувањето, работата, семејството и општеството се еден начин на живот.
На прв поглед
- Обединети: една заедница, без етикети. Нарекувајте се едноставно муслиман.
- Мирољубиви: благи со збор и дело, и добар сосед на секого.
- Писмени, секој од нас, и учени во верата: разберете ги своите намази и Куранот.
- Учени за светот: наука, учење и корисни вештини.
- Корисни за сите: лекари, судии, наставници, државни службеници и политичари што им служат на сите луѓе со правда.
- Активни во своето општество: соседите, училиштата, волонтирањето и животот на својот град и својата земја, чувајќи ги својата вера и својот карактер.
- Чесни во работата: помагајте им на своите браќа и сестри и постапувајте чесно со секого.
- Законопослушни: држете ги своите договори и законот на земјата.
- Пример: добриот карактер, најдобрата покана кон исламот.
Прво единството
Првата потреба на муслиманите е единството. Аллах (﷾) им вели на верниците заедно да се држат за Неговото јаже и да не се разделуваат. Во истиот ајет ги потсетува дека некогаш биле непријатели, а Тој ги соединил нивните срца додека не станале браќа.
Сите цврсто за Аллаховото јаже држете се и никако не разделувајте се!
(Куран 3:103)
Куранот ги нарекува верниците едно братство и им вели да склучуваат мир меѓусебно кога ќе се скараат. Предупредува против делењето на верата на секти и против паѓањето во расправии откако ќе дојдат јасните знаци. Куран 21:92Куран 6:159Куран 3:105
Верниците се само браќа, затоа смирете ги вашите двајца браќа
(Куран 49:10)
Веровесникот (ﷺ) рекол дека верниците, во својата љубов, милост и добрина еден кон друг, се како едно тело. Кога еден дел од телото боли, целото тело ја дели неговата несоница и треска. Sahih al-Bukhari 6011Sahih Muslim 2586
Па, како треба муслиманот да се нарекува себеси? Куранот веќе одговорил: Аллах (﷾) нè нарекол муслимани. Без имиња на секти, без етикети: нарекувајте се едноставно муслиман.
Аллах одамна муслимани ве нарекол, и во овој Куран
(Куран 22:78)
Единството не значи согласување за секој мал детаљ. Значи заедно да клањаме, заедно да работиме и да се грижиме еден за друг, и никогаш да не дозволиме разликата во мислењето да ги претвори браќата и сестрите во странци.
Мир, а не насилство
Зборот ислам доаѓа од истиот арапски корен како селам, што значи мир, а муслиманите се поздравуваат со ‘мир над вас’. Куранот ги учи муслиманите на злото да одговараат со добро:
На злото возврати му со добро, па непријателот твој одеднаш близок пријател ќе ти стане.
(Куран 41:34)
А робовите на Семилосниот ги опишува вака:
робови на Семилосниот се тие кои по Земјата мирно одат, а кога незналците ќе им се обратат, одговараат: ‘Мир!’
(Куран 25:63)
Верата не може никому да се наметне. Куранот вели дека нема присила во верата и им вели на муслиманите да ги повикуваат другите со мудрост и убави зборови. Куран 2:256Куран 16:125
Веровесникот (ﷺ) рекол дека Аллах (﷾) е благ и ја сака благоста и дека за благоста дава она што не го дава за грубоста. Рекол и дека вистински муслиман е оној од чии зборови и раце луѓето се безбедни, а вистински верник е оној кај кого животите и имотот на луѓето се безбедни. Sahih Muslim 2593Sunan an-Nasa'i 4995
Историја: договорот од Худејбија
Во 628 година Веровесникот (ﷺ) тргнал со своите асхаби да направи умра, малиот аџилак, во Мека. Курејшиите, племето што владеело со Мека, им го препречиле патот. Тој им испратил порака: не сме дошле да се бориме со никого, туку само да направиме умра. Потоа се согласил на тешки услови заради мирот. Неговата титула, ‘Аллаховиот Пратеник’, била изоставена од договорот, а тој се вратил без да го направи аџилакот таа година. Многу од неговите асхаби биле вознемирени. Sahih al-Bukhari 2731, 2732
Наскоро потоа Аллах (﷾) објавил сура од Куранот што почнува со „Ние ќе ти дадеме да победиш со јасна победа“. Кога Омер прашал дали договорот навистина е победа, Веровесникот (ﷺ) рекол да. Мирот траел додека сојузниците на Курејшиите не ги нападнале сојузниците на муслиманите. Во 630 година Веровесникот (ﷺ) влегол во Мека со малку борба и прогласил амнестија: помилување за жителите на градот. Куран 48:1Sahih al-Bukhari 3182Encyclopaedia Britannica
Знаење: читајте и разберете ја својата вера
Исламот почнал со еден збор. Првиот објавен збор од Куранот бил наредба: ‘Читај!’ Првите ајети продолжуваат со фалба на Аллах (﷾), Кој поучува со перо. Затоа нека не остане ниту еден муслиман што не знае да чита. Денес незнаењето да се чита ги задржува луѓето: од тоа сами да го читаат Куранот, од добра работа, од служење на другите. Тоа мора да се искорени. Секој муслиман, маж или жена, млад или стар, треба да научи да чита и пишува и да им помогне на другите да научат. Куран 96:1Sahih al-Bukhari 3
Кој поучува со перо, Кој го подучува човекот за она што тој не го знае.
(Куран 96:4–5)
Аллах (﷾) му рекол на Веровесникот (ﷺ) да се моли за повеќе знаење и прашува: зарем се исти тие што знаат и тие што не знаат? Куран 39:9
„Господару мој, Ти знаењето мое зголеми го!“
(Куран 20:114)
Почнете со својот намаз. Истите зборови ги кажувате многу пати секој ден, па научете што значи секој од нив, и вашиот намаз ќе се промени. Потоа читајте го Куранот со неговото значење, малку секој ден, и размислувајте за она што го читате. Аллах (﷾) прашува:
Како тие не размислат за Куранот, или на срцата имаат катанци?!
(Куран 47:24)
Веровесникот (ﷺ) рекол дека најдобри меѓу вас се оние што го учат Куранот и го поучуваат. Рекол и дека кој ќе тргне по пат барајќи знаење, Аллах (﷾) му олеснува пат до Џенетот. Sahih al-Bukhari 5027Sahih Muslim 2699
Знаење: наука и учење
Куранот постојано ги повикува луѓето да го гледаат светот и да размислуваат. Ги фали оние што размислуваат за создавањето на небесата и земјата. Вели дека Аллах (﷾) по степени ги издигнува оние што веруваат и на кои им е дадено знаење, и дека меѓу Неговите робови навистина стравопочит кон Него имаат оние што знаат. Куран 3:191Куран 58:11Куран 35:28
Во создавањето на небесата и на Земјата и во промената на денот и ноќта, навистина има знаци за обдарените со разум
(Куран 3:190)
Муслиманите го примиле ова к срцу. Со векови муслиманските научници биле меѓу водечките во светот во математиката, науката и медицината, а Европа учела од нивните книги.
- 800-тите
Куќата на мудроста во Багдад: кралска библиотека и преведувачки центар каде халифите (муслиманските владетели од тоа време) ги поддржувале научниците да преведуваат и проучуваат книги од науката и филозофијата. Encyclopaedia Britannica
- околу 780 – околу 850
Ел-Хорезми, математичар поврзан со Куќата на мудроста. Зборот алгебра доаѓа од насловот на неговата книга, а зборот алгоритам од неговото име. Encyclopaedia Britannica
- 859
Фатима ел-Фихри, муслиманка, ја основа џамијата Каравијин во Фес, Мароко. Таа прерасна во место на учење што поучува и денес, и често се нарекува најстариот постоечки универзитет во светот. Encyclopaedia BritannicaGuinness World Records
- околу 936 – околу 1013
Ез-Захрави (во Европа познат како Албукасис), хирург во Кордоба, Шпанија, пишува голема медицинска енциклопедија со дел за хирургијата и нејзините инструменти. Таа ја обликувала хирургијата во Европа околу петстотини години. Encyclopaedia Britannica
- околу 965 – околу 1040
Ибн ел-Хејсем во својата Книга за оптиката објаснува како гледаме: светлината што се одбива од предметите влегува во окото. Идеите ги проверувал со експерименти. Encyclopaedia Britannica
- 980–1037
Ибн Сина (во Европа познат како Авицена) го пишува Канонот на медицината. Европа го користела како медицински учебник со векови, сè до 1600-тите. Encyclopaedia Britannica
‘околу’ значи приближно: точните години не се познати.
Истиот повик е за вас денес. Учете вредно, во која било област. Станете научници, инженери, лекари и истражувачи. Куранот ги фали оние што размислуваат за Аллаховото (﷾) создание, а корисното знаење им користи на сите. Куран 3:191
Бидете корисни за своето општество
Исламот бара од муслиманите да прават добро на сите околу нив, муслимани или не. Аллах (﷾) им наредува на муслиманите да го враќаат она што им е доверено и праведно да судат меѓу луѓето.
Аллах ви наредува доверените работи да им ги дадете на тие што се способни, а кога на луѓето им судите – праведно да судите.
(Куран 4:58)
Правдата во исламот е за сите. Муслиманите мора цврсто да стојат за правдата, дури и против самите себе или своите семејства, богати или сиромашни. И никогаш не смеат да дозволат одбивноста кон некои луѓе да ги оттргне од праведноста. Куран 4:135
Омразата која кон некои луѓе ја имате нека не ве натера неправедни да бидете! Праведни бидете, тоа е најблиску до богобојазливоста
(Куран 5:8)
Затоа станете лекари што секој пациент го лекуваат со иста грижа, судии и адвокати што законот го применуваат праведно на сите, наставници што го извлекуваат најдоброто од секое дете и научници чија работа помага на сите. Станете државни службеници и политичари што ѝ служат на целата заедница, муслимани и немуслимани подеднакво, под законот на земјата. Во исламот влијанието значи да се биде корисен за луѓето. Тоа е одговорност што треба праведно да се извршува за сите, а не награда.
Веровесникот (ﷺ) рекол дека никој од вас навистина не верува додека не му го посака на својот брат она што го сака за себе. Sahih al-Bukhari 13
Историја: Јусуф во Египет
Куранот раскажува како веровесникот Јусуф (Јосиф) служел во управата на царот на Египет. Тој го протолкувал сонот на царот: седум години изобилство ќе бидат проследени со седум тешки години. Затоа побарал да биде поставен над стовариштата на земјата, за да ја чува храната за сите низ тешките години. Кога дошла гладта, луѓе доаѓале кај него и од други земји, а тој им давал полна мерка. Куран 12:47–49Куран 12:54Куран 12:58–59
да водам грижа за стовариштата во земјата, јас навистина ќе ги чувам со знаење.
(Куран 12:55)
Учествувајте во своето општество
Станете активни членови на своето општество. Учествувајте во животот на своето соседство и својата земја: волонтирајте, приклучете се на локални групи, помагајте во училиштата на своите деца, запознајте ги своите соседи и гласајте. Интегрирајте се, а притоа чувајте ги својата вера и својот добар карактер. Аллах (﷾) ги направил луѓето народи и племиња за да се запознаваат.
О, луѓе, Ние од еден маж и од една жена ве создадовме и на народи и племиња ве поделивме за да се запознавате.
(Куран 49:13)
Почнете со луѓето од соседната врата. Куранот бара од муслиманите да прават добро на соседите што им се блиски и на соседите што им се туѓи. Веровесникот (ﷺ) рекол дека ангелот Џибрил (Гаврил) толку често го поттикнувал да се однесува добро кон соседите што помислил дека соседите ќе станат наследници. Рекол и дека кој верува во Аллах (﷾) и во Последниот ден не треба да му наштети на својот сосед. Куран 4:36Sahih al-Bukhari 6014Sahih al-Bukhari 6015Sahih al-Bukhari 6018
Историја: првите муслимани во Абисинија
Од околу 615 година, групи од првите муслимани, вкупно околу осумдесет, малтретирани во Мека, се преселиле во Абисинија (денешна Етиопија). Со неа владеел праведен христијански цар, Негусот, кој им дозволил да живеат таму во мир. Веровесникот (ﷺ) ги испратил таму, а некои од нив останале повеќе од десет години, до 628. Самиот Негус подоцна го прифатил исламот. Кога умрел, Веровесникот (ﷺ) го нарекол праведен човек и ‘вашиот брат’ и им рекол на муслиманите да му клањаат џеназе-намаз. Encyclopaedia BritannicaSahih al-Bukhari 3136Sahih al-Bukhari 3877
Помагајте си еден на друг во работата
Веровесникот (ﷺ) бил трговец пред да биде веровесник, и тоа чесен. Хатиџе, почитувана трговка од Мека, го ангажирала да го води нејзиниот трговски караван во Сирија, а подоцна му понудила брак. Раните биографии бележат дека жителите на Мека го нарекувале ел-Емин, ‘доверливиот’. Дури и луѓето што подоцна му се спротивставиле велеле дека никогаш не го знаеле да лаже. Encyclopaedia Britannica Ibn Ishaq, The Life of Muhammad Sahih al-Bukhari 4770 Sahih al-Bukhari 7
Затоа следете го неговиот пример: помагајте им на своите браќа и сестри во работата и постапувајте со иста чесност со секого, од која и да е вера. Споделувајте ги своите вештини, давајте добри совети и препорачувајте чесна работа. Куранот вели: помагајте си еден на друг во доброто, никогаш во злото.
Едни на други помагајте си во добродетелството и во богобојазливоста, а не соучествувајте во гревот и непријателството
(Куран 5:2)
Помагањето еден на друг никогаш не значи исклучување на некого. Куранот бара трговијата да биде со слободен и праведен договор и го осудува мамењето на луѓето во тежината и мерката. Куран 4:29Куран 83:1–3
И наполнете ја вистинската мерка кога мерите со литар и точно мерете на кантарот!
(Куран 17:35)
Веровесникот (ﷺ) рекол дека кога купувачот и продавачот ја зборуваат вистината и јасно ја кажуваат секоја мана на стоката, нивната продажба е благословена; кога лажат или кријат нешто, благословот се губи. И се молел за Аллахова (﷾) милост за оној што е попустлив кога купува, кога продава и кога го бара она што му се должи. Sahih al-Bukhari 2079Sahih al-Bukhari 2076
Почитувајте го законот таму каде што живеете
Муслиманот го држи својот збор. Куранот го кажува тоа јасно: исполнувајте ги своите договори и ветувања, затоа што за секое ветување ќе се прашува на Судниот ден. Куран 5:1Куран 16:91
исполнете ја обврската, затоа што за обврската навистина ќе се одговара.
(Куран 17:34)
Животот во една земја е исто така договор: живеете таму под нејзините закони. Затоа почитувајте го законот на земјата. Плаќајте ги даноците, возете внимателно, зборувајте ја вистината во работата и на суд и бидете чесниот, доверлив сосед што секој е среќен да го има.
Бидете пример за исламот
Најдобриот начин да им се покаже исламот на луѓето е да се живее. Вашиот карактер може да биде најдобриот облик на давет, најдобрата покана кон исламот: луѓето често го судат исламот според муслиманите што ги среќаваат. Аллах (﷾) го направил Веровесникот (ﷺ) најубавиот пример за следење и го пофалил неговиот карактер. Куран 68:4
Вие во Аллаховиот Пратеник имате прекрасен пример
(Куран 33:21)
Аллах (﷾) ги направил муслиманите праведно урамнотежена заедница, што се држи настрана од крајностите. И ги опишува како подигнати за доброто на човештвото: ги повикуваат луѓето кон доброто, ги одвраќаат од злото и веруваат во Аллах (﷾). Ова не е фалење. Тоа е должност, а честа трае само додека трае доброто дело. Куран 2:143Куран 3:110
Аллах бара да се почитува сечие право, да се прави добро, и на блиските да им се дава, а развратот и сè што е лошо и одвратно и насилството го забранува
(Куран 16:90)
Веровесникот (ﷺ) велел дека најдобри меѓу вас се оние со најдобар карактер. Sahih al-Bukhari 3559
Историја: исламот во Индонезија и Малезија
Индонезија, земјата со најмногу муслимани на светот, и Малезија никогаш не биле освоени од странска муслиманска војска. Од околу 1200-тите исламот стигнал до нив главно преку муслимански трговци и учители што живееле меѓу народот. Луѓето го запознале исламот преку муслиманите со кои тргувале и живееле, преку тоа како постапувале со другите и како живееле, а локалните владетели и народи избрале да станат муслимани. На почетокот на 1400-тите владетелот на Малака, големото трговско пристаниште на малајските земји, станал муслиман. Дали исламот бил ширен со меч? M. C. Ricklefs, A History of Modern Indonesia (2008) Encyclopaedia Britannica Encyclopaedia Britannica
Иднина полна со надеж
Светла иднина е отворена за секој муслиман што е обединет, мирољубив, учен и корисен за луѓето околу себе, и тоа е иднина што е добра за сите. Ништо од тоа не мора да чека. Почнува со вас: стојте заедно со своите браќа и сестри, научете го значењето на своите намази, читајте го Куранот, учете вредно, работете ја својата работа добро, држете го својот збор и однесувајте се кон секого со добрина и правда.
Пред сè, правете го ова заедно, како една заедница на муслимани, и луѓето ќе го видат исламот во начинот на кој живеете.