پنج پایهٔ اسلام چیست؟

ابن عمر روایت کرده است که پیامبر (ﷺ) فرمود اسلام بر پنج پایه بنا شده است: گواهی دادن به اینکه معبودی جز الله نیست و محمد رسول الله است، برپا داشتن نماز، پرداخت زکات، گزاردن حج، و روزه گرفتن ماه رمضان.

طلحة بن عبیدالله روایت کرده است که مردی از نجد از پیامبر (ﷺ) دربارهٔ اسلام پرسید. به او گفته شد: پنج نماز در شبانه‌روز، روزهٔ رمضان، و زکات، و هر چه بیش از آن داوطلبانه است. آن مرد رفت و گفت نه بیشتر انجام خواهد داد و نه کمتر، و پیامبر فرمود اگر راست بگوید رستگار خواهد شد.

“[ای پیامبر،] بدان که معبودی [به‌حق] جز الله نیست؛ و برای گناه خویش و [گناهِ] مردان و زنان مؤمن آمرزش بخواه؛ و [به یاد داشته باش که] الله، محل رفت‌وآمدِ [روزانه] و آرمیدن [شبانۀ] شما را می‌داند.”

“محمد رسول الله”

“نماز را از زوال خورشید [= هنگام ظهر] تا نهایت تاریکی شب [= نیمه شب‌] برپا دار و [به ویژه] نماز صبح‌ را. به راستی که نماز صبح [و تلاوت قرآن در این وقت،] مورد مشاهده [و در حضورِ فرشتگانِ روز و شب‌] است.”

“و در دو طرف روز [= آغاز و پایان روز] و ساعاتی از شب، نماز بگزار. بی‌تردید، نیکی‌ها بدی‌ها را از بین می‌برد. این [سخن،] پندی است برای پندپذیران.”

“[ای پیامبر،] آنچه را از این کتاب بر تو وحی شده است تلاوت کن و نماز برپا دار. به راستی که نماز، انسان را از گناه و زشتکاری بازمی‌دارد؛ و البته یاد الله [از هر کاری] بالا‌تر است؛ و الله می‌داند که چه می‌کنید.”

طلحة بن عبیدالله روایت کرده است که مردی از نجد از پیامبر (ﷺ) دربارهٔ اسلام پرسید. به او گفته شد: پنج نماز در شبانه‌روز، روزهٔ رمضان، و زکات، و هر چه بیش از آن داوطلبانه است. آن مرد رفت و گفت نه بیشتر انجام خواهد داد و نه کمتر، و پیامبر فرمود اگر راست بگوید رستگار خواهد شد.

“زکات‌ اختصاص دارد به فقیران و مستمندان و کارگزاران [جمع‌آوری و توزیعِ] آن و دلجویی‌شدگان [تازه مسلمان] و برای [آزاد کردن] بردگان و [پرداختِ وام] بدهکاران و [جهادگران] در راهِ الله و [کمک به] درراه‌ماندگان. [این] فریضه‌ای [مقررشده] از جانب الله است؛ و الله دانای حکیم است.”

انس قواعد نوشته‌شدهٔ زکات را روایت می‌کند که ابوبکر همراه او به بحرین فرستاد، همان‌گونه که پیامبر (ﷺ) آن‌ها را مقرر کرده بود. این قواعد مقدار واجب را دربارهٔ شتر و گوسفند، و برای نقره یک‌چهلم (2.5%) تعیین می‌کنند، و اگر کسی تنها صد و نود درهم داشته باشد چیزی بر او واجب نیست.

“ماه رمضان، [ماهی] است که قرآن در آن نازل شده است؛ [کتابی] که راهنمای مردم است و دلایل آشکاری از هدایت [با خود دارد] و جداکننده [حق از باطل] است. پس هر یک از شما [که مُقیم و سالم است و] این ماه را دریابد، باید آن را روزه بدارد و هر‌ کس که بیمار یا در سفر باشد، [باید به تعداد روزهایی که روزه نگرفته است] روزهای دیگری [را روزه بگیرد]. الله [با بیان این احکام،] برایتان آسانی می‌خواهد و دشواری نمی‌خواهد تا [بتوانید روزه ماه رمضان] را کامل کنید و الله را برای آنکه شما را هدایت کرده است، به بزرگی یاد کنید؛ باشد که شکر گزارید.”

“بخورید و بیاشامید تا رشتۀ سپیدِ صبح [= فجرِ صادق] از رشتۀ سیاه [شب] برایتان آشکار گردد؛ آنگاه روزه را تا شب به پایان برسانید؛”

“ای کسانی که ایمان آورده‌اید، روزه بر شما واجب شده است همان‌گونه که بر کسانی‌ که پیش از شما بودند [نیز] واجب شده بود؛ باشد که پرهیزگار شوید.”

ابوهریره روایت کرده است که پیامبر (ﷺ) فرمود: هر کس سخن دروغ و عمل به آن را رها نکند، الله نیازی ندارد که او خوردن و نوشیدنش را رها کند.

“در آن [خانه،] نشانه‌های روشن، [از جمله] مقام ابراهیم است و [دیگر اینکه] هر ‌کس وارد آن [حرم] شود، در امان خواهد بود؛ و بر مردم [واجب] است که برای [عبادتِ] الله قصد آن خانه کنند [البته برای] کسی که توانایی [مالی و جسمی] رفتن به سوی آن را دارد؛ و هر ‌کس [به فریضۀ حج] کفر ورزد، بی‌تردید، الله از جهانیان بی‌نیاز است.”

ابوهریره روایت کرده است که پیامبر (ﷺ) به مردم فرمود الله حج را بر آنان واجب کرده است. مردی سه بار پرسید آیا هر سال است. پیامبر فرمود اگر بگوید آری، هر سال واجب می‌شود و از عهدهٔ آن برنمی‌آیند، و به آنان فرمود آنچه را فرمان می‌دهد تا آنجا که می‌توانند انجام دهند.

“و بین مردم برای [ادای] حج ندا بده تا پیاده و [سوار] بر هر [وسیلۀ سفر یا] شتر لاغری، از هر راه دوری به سویت بیایند.”

“ای مردم، ما شما را از [آمیزش] مرد و زنی آفریدیم و به تیره‌ها و قبیله‌های مختلف تقسیم کردیم تا یکدیگر را بازشناسید. بی‌تردید، بزرگوارترین شما نزد الله پرهیزگار‌ترینِ شماست؛ و الله [به آنچه می‌کنید] دانا و آگاه است.”