Qısa cavab
Onlar böyük günahdan qorunub. İslam öyrədir ki, Allah (﷾) hər peyğəmbəri böyük günahdan və Onun mesajını çatdırmaqda hər hansı səhvdən qoruyub. Quran Peyğəmbərə (ﷺ) özündən əvvəlki peyğəmbərlərin hidayətinə tabe olmağı deyir, deməli, onlar tabe olunmağa layiq olmalı idi. Bibliya başqa hekayə danışır. Orada Harun qızıl buzov düzəldir. Orada Lutun qızları onu sərxoş edib ondan hamilə qalır. Orada Davud zina edir və qadının ərini ölümə göndərir. Orada Süleyman başqa tanrılara üz tutur. Quran bu adamların hər birinə hörmət edir. O, buzov üçün başqa adamı, Samirini günahlandırır. O, açıq deyir ki, Süleyman kafir olmayıb. Hətta Bibliya da Lutu saleh adlandırır və Davudu itaət nümunəsi kimi göstərir. İslamın izahı bir-birinə uyğun gələn izahdır.
Tam izah
İslam peyğəmbərlər barədə nə öyrədir
Müsəlman alimləri bunu ismət (qorunma) adlandırır. Adəmdən Peyğəmbər Muhəmmədə (ﷺ) qədər hər peyğəmbər, peyğəmbər kimi, Allah (﷾) tərəfindən böyük günahdan qorunub. O, mesajı çatdırmaqda hər hansı səhvdən də qorunub. Quran Peyğəmbərə (ﷺ) əvvəlki peyğəmbərlərin aldığı hidayətə tabe olmağı deyir. O, onları seçilmiş və ən yaxşı kimsələr adlandırır. Bir çox alim qəbul edir ki, peyğəmbər kiçik sürüşmə edə bilərdi və dərhal tövbə edərdi.
“Onlar Allahın doğru yola yönəltdiyi kimsələrdir. Sən də onların haqq yoluna tabe ol. De: “Mən bunun əvəzinə sizdən heç bir mükafat istəmirəm. Bu (Quran) aləmlər üçün yalnız bir xatırlatmadır”.”
“(Ey Peyğəmbər!) Qüdrət və bəsirət sahibi olan qullarımız İbrahimi, İshaqı və Yəqubu da yada sal! Biz onları (axirət) yurdunu düşünən ixlaslı qullar etdik. Həqiqətən, onlar Bizim yanımızda, seçilmiş ən yaxşı kimsələrdəndirlər.”
Harun və qızıl buzov
Çıxış kitabında Harun qızılı toplayır, buzovu düzəldir, onun qarşısında qurbangah tikir və bayram elan edir. Quran eyni hadisəni danışır, lakin günahı xalqı yoldan çıxaran adama, Samiriyə qoyur. Harun xalqa sınağa çəkildiklərini xəbərdar edib və ona tabe olmağı deyib. Onlar qəbul etməyib. Musa onu tutanda Harun zalımlara tay tutulmamasını diləyib.
“O, onları onların əlindən aldı, kəsici alətlə düzəldib tökmə buzov etdi və dedilər: Ey İsrail, səni Misir torpağından çıxaran tanrıların bunlardır.”
“Harun bunu görəndə onun qarşısında qurbangah tikdi; Harun elan edib dedi: Sabah RƏBBə bayramdır.”
“(Allah) buyurdu: “Səndən sonra qövmünü sınağa çəkdik. Samiri onları yoldan çıxartdı”.”
“(Samiri) onlar üçün böyürən bir buzov heykəli düzəltdi. (Buzova məftun olanlar:) “Sizin də məbudunuz, Musanın da məbudu budur. Lakin o (bunu) unutmuşdur”– dedilər. Məgər (bu heykəlin) onlara heç bir cavab vermədiyini, onlara nə bir zərər, nə də bir fayda verməyə qadir olmadığını görmürdülərmi?! Bundan əvvəl Harun onlara demişdi: “Ey qövmüm! Siz bununla ancaq sınağa çəkildiniz. Həqiqətən, sizin Rəbbiniz Rəhmandır. Mənə tabe olun və əmrimə itaət edin!” Onlar: “Musa yanımıza qayıtmayınca biz ona sitayiş etməkdən əl çəkməyəcəyik!”– dedilər.”
“Musa qəzəbli və kədərli halda öz qövmünün yanına qayıtdıqda (onlara) dedi: “Məndən sonra necə də pis işlər görmüsünüz! Rəbbinizin əmrini (mənə qırx gecəlik etdiyi vədəsini və ya Rəbinizin əzabını) qabaqlamaqmı istədiniz?” (Musa əlindəki) lövhələri yerə atdı və qardaşının başından tutaraq özünə tərəf çəkdi. (Qardaşı) dedi: “Ey anamın oğlu! Həqiqətən, camaat məni zəif bilib az qala öldürəcəkdi. Məni rüsvay etməklə düşmənləri sevindirmə. Məni zalımlara tay tutma”.”
Lut, sərxoş, yoxsa saleh
Yaradılış Lutun hekayəsini qızlarının onu iki gecə sərxoş edib ondan hamilə qalması ilə bitirir. Lakin Əhdi-Cədid eyni adamı “saleh Lutu” və “o saleh adam” adlandırır. Quran ikinci təsvirlə razıdır. Luta hökmranlıq və elm verilib və o, əməlisalehlərdən idi.
“Həmin gecə atalarına şərab içirdilər; böyük qız girib atası ilə yatdı. Atası onun nə uzandığını, nə qalxdığını bildi.”
“Beləcə Lutun hər iki qızı atasından hamilə qaldı.”
“Və qanunsuzların əxlaqsız həyatından əzab çəkən saleh Lutu xilas etdi. (Çünki o saleh adam onların arasında yaşayarkən görüb eşitdiyi qanunsuz işlərdən hər gün saleh canına əzab verirdi.)”
“Biz Luta da hökmranlıq və elm bəxş etdik, onu çirkin işlər görən bir məmləkətdən xilas etdik. Həqiqətən, onlar pis, fasiq bir qövm idilər. Biz onu Öz mərhəmətimizə qovuşdurduq. Həqiqətən o, əməlisalehlərdən idi.”
Davud: qatil, yoxsa hər əmri saxlayan adam?
2 Şamueldə Davud başqa adamın arvadını alır. Sonra o, ərinin öldürülməsi üçün ön cəbhəyə göndərilməsini əmr edir. 1 Padşahlarda Tanrı Davudu əmrlərini saxlayan və yalnız düz olanı edən qul adlandırır. Bir fəsil sonra o, “xet Uriya işindən başqa” sözlərini əlavə edir. Deməli, Bibliya itaət nümunəsi kimi zina və qətldə ittiham etdiyi adamı göstərir. Bunlar onun öz qanununda ən ağır günahlardan ikisidir. Quranın Davudu Allahın (﷾) Zəbur, hikmət və düzgün hökm verdiyi peyğəmbər və padşahdır. O, belə cinayətdən danışmır.
“Davud elçilər göndərib onu gətirtdi; qadın onun yanına gəldi və Davud onunla yatdı, çünki qadın natəmizliyindən təmizlənmişdi: sonra evinə qayıtdı.”
“Məktubda yazdı: Uriyanı ən qızğın döyüşün önünə qoyun və ondan geri çəkilin ki, vurulub ölsün.”
“Padşahlığı Davud evindən qopardım və sənə verdim, lakin sən əmrlərimi saxlayan, bütün ürəyi ilə Məni izləyən, yalnız Mənim gözümdə düz olanı edən qulum Davud kimi olmadın.”
“Çünki Davud RƏBBin gözündə düz olanı etdi və ömrünün bütün günlərində xet Uriya işindən başqa Onun əmr etdiyi heç bir şeydən sapmadı.”
“Biz onun mülkünü möhkəmləndirdik, özünə də hikmət (peyğəmbərlik) və düzgün hökm vermək (və ya gözəl danışıq) qabiliyyəti bəxş etdik.”
“Biz Nuha və ondan sonrakı peyğəmbərlərə vəhy etdiyimiz kimi, sənə də vəhy etdik. Biz İbrahimə, İsmailə, İshaqa, Yəquba və onun nəslinə, İsaya, Əyyuba, Yunusa, Haruna və Süleymana da vəhy etdik. Davuda da Zəburu verdik.”
Süleyman və Nuh
1 Padşahlar deyir ki, Süleyman qocalıqda başqa tanrıların ardınca gedib. Bəziləri şeytanların sehrinə görə Süleymanı günahlandırırdı. Quran onlara cavab verir. O deyir ki, kafir olan Süleyman yox, şeytanlar idi. O, onu Allaha (﷾) xidmətdə gözəl qul, daim Ona üz tutan adlandırır. O, heç vaxt onu başqa tanrılara ibadətdə ittiham etmir. Yaradılışda Nuh çadırında sərxoş və açıq uzanır. Quranda Nuh gəmisindən Allahdan (﷾) əmin-amanlıq və bərəkətlə enir.
“Süleyman qocalanda arvadları ürəyini başqa tanrıların ardınca çevirdi: ürəyi atası Davudun ürəyi kimi Tanrısı RƏBBə tam deyildi. Çünki Süleyman sidonluların ilahəsi Aştoretin və ammonluların iyrəncliyi Milkomun ardınca getdi. Süleyman RƏBBin gözündə pislik etdi və atası Davud kimi RƏBBin ardınca tam getmədi.”
“Onlar Süleymanın səltənəti barədə şeytanların oxuduqlarına uydular. (Halbuki) Süleyman kafir olmadı. Lakin şeytanlar sehri və Babildə Harut və Marut adlı iki mələyə nazil olanı insanlara öyrədərək kafir oldular.”
“Biz Davuda Süleymanı bəxş etdik. O necə gözəl qul idi! O, daim Allaha üz tutardı.”
“O, şərabdan içib sərxoş oldu və çadırında açıq qaldı.”
“(Sonra) deyildi: “Ey Nuh! Sənə və səninlə birlikdə olan ümmətlərə Bizim bəxş etdiyimiz əmin-amanlıq və bərəkətlərlə (gəmidən) en! Özlərinə bir müddət güzəran verəcəyimiz, sonra da Öz tərəfimizdən ağrılı-acılı bir əzaba düçar edəcəyimiz ümmətlər də olacaqdır”.”
Bu nümunə niyə vacibdir
Bu fərqlərin hər biri eyni istiqamətdə gedir. Bibliya peyğəmbəri ağır günahda ittiham edən yerdə Quran ya ittihamı rədd edir, ya da adama hörmət edib belə hekayə danışmır. Bibliyanın özü hələ də bu adamları saleh və itaətkar adlandırır. Bibliyadan köçürülmüş kitab bu ittihamları təkrarlayardı. Quran onları düzəldir.
“Və qanunsuzların əxlaqsız həyatından əzab çəkən saleh Lutu xilas etdi. (Çünki o saleh adam onların arasında yaşayarkən görüb eşitdiyi qanunsuz işlərdən hər gün saleh canına əzab verirdi.)”
“Padşahlığı Davud evindən qopardım və sənə verdim, lakin sən əmrlərimi saxlayan, bütün ürəyi ilə Məni izləyən, yalnız Mənim gözümdə düz olanı edən qulum Davud kimi olmadın.”
“Onlar Allahın doğru yola yönəltdiyi kimsələrdir. Sən də onların haqq yoluna tabe ol. De: “Mən bunun əvəzinə sizdən heç bir mükafat istəmirəm. Bu (Quran) aləmlər üçün yalnız bir xatırlatmadır”.”
| Peyğəmbər | Bibliya | Quran |
|---|---|---|
| Harun | Qızıl buzovu düzəldir. | Əs-Samiri xalqı azdırır; Harun onları xəbərdar edir və ona tabe olmağı deyir. |
| Lut | Qızları onu sərxoş edib onunla yatır; lakin 2 Peter onu ‘saleh Lut’ adlandırır. | Ona hökm və elm verilib; salehlərdəndir. |
| Davud | Başqa adamın arvadını alır və ərini öldürtdürür; lakin 1 Padşahlar onun Tanrının əmrlərini saxladığını deyir. | Zəbur, hikmət və doğru hökm verilmiş peyğəmbər və padşah. |
| Süleyman | Qocalıqda başqa tanrılara uyur. | Küfr edənlər Süleyman yox, şeytanlar idi; Allaha (﷾) xidmətdə üstündür. |
| Nuh | Çadırında sərxoş və çılpaq uzanır. | Gəmidən Allahdan (﷾) salam və bərəkətlə çıxır. |
İslam öyrədir ki, Allah (﷾) hər peyğəmbəri böyük günahdan və mesajını çatdırmaqda hər səhvdən qoruyub.
Ayə-ayə
2 Şamuel 11:4 — Peyğəmbərlər (Neviim), fəsil 11, ayə 4
“Davud elçilər göndərib onu gətirtdi; qadın onun yanına gəldi və Davud onunla yatdı, çünki qadın natəmizliyindən təmizlənmişdi: sonra evinə qayıtdı.”
Nə üçün istinad olunub
Bibliyanın Davudun günahı barədə açıqlığı göstərir ki, o, dürüstdür və Tanrı günahkarları bağışlayır və onlardan istifadə edir.
Cavab
Bibliya Davudu nümunə kimi göstərir. 1 Padşahlarda Tanrı Davudu əmrlərini saxlayan və yalnız düz olanı edən qul adlandırır. Bir fəsil sonra eyni kitab Uriya üçün istisna edir. Tanrının sözünü daşımaq üçün seçilmiş peyğəmbər insanlara tabe olmaq deyilən şəxsdir. Quran Davuda hikmət və düzgün hökm verir və belə cinayətdən danışmır.
Nəticə — Bibliya Davudu itaət nümunəsi kimi göstərir və onu zina və qətldə də ittiham edir. Quranın Davudu insanların tabe ola biləcəyi peyğəmbərdir.
Quran 38:24 — Sad surəsi, ayə 24
“Davud Bizim onu sınağa çəkdiyimizi bildi, Rəbbindən özünün bağışlanmasını dilədi və səcdəyə qapanıb tövbə etdi.”
Nə üçün istinad olunub
Quranın özü deyir ki, Davud bağışlanma diləyib, deməli, o da onun günah etdiyini etiraf edir.
Cavab
Quran heç bir günahın adını çəkmir. O deyir ki, Davud sınağa çəkilib, Allaha (﷾) üz tutub və sürüşməsi bağışlanıb. O həm də deyir ki, o, Allaha (﷾) yaxın olub. 14-cü əsr Quran alimi İbn Kəsir qeyd edir ki, bu parça barədə danışılan hekayələr israili mənbələrdən gəlir. Heç bir səhih rəvayət onları təsdiqləmir. Alimlər peyğəmbərə dərhal tövbə edilən kiçik sürüşməni qəbul edir, lakin 2 Şamuel 11-in zina və qətlini heç vaxt.
Nəticə — Adı çəkilməyən sürüşmə üçün bağışlanma diləmək Bibliyanın təsvir etdiyi cinayət deyil və bu, peyğəmbərlər barədə İslam təliminə uyğun gəlir.
Quran 28:15-16 — əl-Qəsəs surəsi, ayə 15-16
“O, şəhərə əhalisi xəbərsiz ikən daxil oldu və orada bir-biri ilə vuruşan iki kişi gördü. Biri onun tərəfdarlarından, o biri isə düşmənlərindən idi. Tərəfdarlarından olan kəs onu düşməninə qarşı köməyə çağırdı. Musa onu vurub öldürdü və: “Bu, şeytan əməlindəndir. Həqiqətən, o, (haqq yoldan) azdıran açıq-aydın bir düşməndir!”– dedi. (Musa) dedi: “Ey Rəbbim! Mən nəfsimə zülm etdim. Məni bağışla!” O da onu bağışladı. Həqiqətən, O, Bağışlayandır, Rəhmlidir.”
Nə üçün istinad olunub
Quranın özündə Musa bir adamı öldürür və Adəm itaətsizlik edir.
Cavab
Musa döyüşdə xalqından bir adamın köməyinə gələrək yumruğu ilə tək zərbə vurub. Müsəlman alimləri hesab edir ki, o, öldürmək niyyətində olmayıb. O, dərhal Allahdan (﷾) bağışlanma diləyib və bağışlanıb. O özü deyir ki, bu, Allah (﷾) onu elçilərdən etməzdən əvvəl olub. Adəm əhdi, Allahın (﷾) ona verdiyi əmri unudub və Quran bu sürüşməni itaətsizlik adlandırır. Bu, Cənnətdə, o, yerə endirilməzdən əvvəl baş verib. Allah (﷾) onun tövbəsini qəbul edib və onu doğru yola yönəldib. İslam metodu hesab edir ki, qorunma peyğəmbərlər seçildikdən sonra və onların mesajına aiddir.
Nəticə — Hər iki sürüşmə peyğəmbərlikdən əvvəl olub və dərhal bağışlanıb; heç biri peyğəmbərin vəzifəsində ağır günah deyil.
Baxışlar
Xristian baxışı
Yalnız İsa günahsız idi. Bibliya öz qəhrəmanlarının günahlarını dürüstcə qeyd edir və bu dürüstlük Tanrının qüsurlu insanlar vasitəsilə işlədiyini göstərir.
Əhdi-Cədid deyir ki, hamı günah edib və İsa hər cəhətdən bizim kimi sınağa çəkilib, amma günahsızdır.
Təkzib
İslam razıdır ki, İsa pak idi (19:19). Bir çox alim başqa peyğəmbərlərə kiçik sürüşməni qəbul edir, lakin Allah (﷾) onları Öz mesajını daşımaq üçün seçib və böyük günahdan qoruyub. Bibliyanın özü Lutu saleh adlandırır və Davudun Tanrının əmrlərini saxladığını deyir.
Bibliya bildirir ki, Davud zina edib və Uriyanın ölümünü təşkil edib.
Təkzib
Bibliya bunu bildirir. Lakin o, Davudu həm də “xet Uriya işindən başqa” Tanrının əmrlərini saxlayan qul kimi göstərir. Deməli, o, zina və qətldə ittiham etdiyi adamı itaət nümunəsi edir. Quranın Davuduna belə cinayət olmadan hikmət və düzgün hökm verilib.
İslam baxışı
Allah (﷾) peyğəmbərləri Öz mesajını daşımaq və tabe olunmaq üçün seçib, buna görə O, onları ağır günahdan qoruyub. Peyğəmbərə (ﷺ) nazil edilmiş Quran onları Bibliyanın ittihamlarından təmizləyir.
Quran peyğəmbərlərin aldığı hidayətə tabe olmağı əmr edir və onları seçilmiş və ən yaxşı kimsələr adlandırır.
Quran qızıl buzov üçün Samirini günahlandırır və Harunun xalqı ondan çəkindirdiyini qeyd edir.
Bibliya bir kitabda Lutu saleh adlandırır, başqasında onun sərxoşluğunu və ensestini danışır.
1 Padşahlar deyir ki, Davud Tanrının əmrlərini saxlayıb və yalnız düz olanı edib. Bir fəsil sonra o, Uriya üçün istisna edir.
Quran bildirir ki, Süleyman kafir olmayıb və onu Allaha (﷾) xidmətdə gözəl qul adlandırır.
Bu, onu 1 Padşahlar 11-in onu ittiham etdiyi bütpərəstlikdən təmizləyir.
Hər fərq peyğəmbəri təmizlədiyi üçün Quranın xəbərləri Bibliyadan köçürülməyib, onu düzəldir.