Sadakaja është çdo lëmoshë e dhënë lirisht, për hir të Allahut (﷾): para, ushqim, kohë, ndihmë ose një fjalë e mirë. Nuk ka minimum, nuk ka datë të caktuar dhe nuk ka llogaritje. Fjala ka të njëjtën rrënjë me sidk (vërtetësia), dhe dijetarët shpjegojnë se dhënia tregon vërtetësinë e besimit të njeriut.
“Ata që shpenzojnë pasurinë e vet në rrugë të Allahut, i shëmbëllejnë atij që mbjell një kokërr nga e cila dalin shtatë kallinj, ku secili kalli ka nga njëqind kokrra. Allahu ia shton (shpërblimin) edhe më tepër kujt të dëshirojë; Allahu është Mirëbërës i madh dhe i Gjithëdijshëm.”
(Kurani 2:261)
Dhe Profeti (ﷺ) premtoi se lëmosha nuk e pakëson kurrë pasurinë.
Çdo shumë, në çdo kohë
Asnjë dhuratë nuk është tepër e vogël. Profeti (ﷺ) u tha shokëve të tij ta mbronin veten nga Zjarri edhe me gjysmë hurme të dhënë lëmoshë. Dhe tha se kur dikush jep qoftë edhe sa vlera e një hurme nga fitimi i ndershëm, Allahu (﷾) e pranon dhe e rrit, ashtu siç rrit njeriu një mëz, derisa të bëhet sa një mal.
Sahih al-Bukhari 1417Sahih al-Bukhari 1410
Pak e dhënë rregullisht është një zakon i mirë për t’u ndërtuar: një monedhë në kutinë e xhamisë çdo të premte, një dhuratë e vogël mujore për një organizatë bamirëse të besueshme, ose një vakt për dikë që ka nevojë.
Çdo vepër e mirë është lëmoshë
Nuk ju duhen para për të dhënë sadaka. Profeti (ﷺ) tha se çdo vepër mirësie është lëmoshë, dhe përmendi vepra të përditshme që llogariten si të tilla:
Një fjalë e mirë
Të ndihmosh dikë të hipë në mjetin e tij, ose t’ia ngresh bagazhin
Të gjykosh drejt mes dy njerëzve
Çdo hap që hedh në rrugë për te namazi
Të largosh nga rruga diçka që dëmton
Të mbjellësh një pemë ose një farë nga e cila ha një njeri, zog apo kafshë
Të mbash familjen tënde, duke e bërë për hir të Allahut (﷾)
Sahih al-Bukhari 6021Sahih al-Bukhari 2989Sahih al-Bukhari 2320Sahih al-Bukhari 55
Sadakaja xharije (lëmosha e vazhdueshme)
Disa lëmosha vazhdojnë të japin shumë kohë pasi ju të keni ikur. Profeti (ﷺ) tha se kur njeriu vdes, veprat e tij marrin fund, përveç tri: lëmosha e vazhdueshme, dija nga e cila përfitojnë të tjerët, dhe një fëmijë i mirë që lutet për të.
Lëmosha e vazhdueshme është çdo gjë që vazhdon t’i ndihmojë njerëzit: një pus, një xhami, një shkollë, kopje të Kuranit, një pemë që jep hije dhe fruta, ose t’i mësosh dikujt diçka të mirë që ai ua përcjell të tjerëve.
Mund të jepni edhe në emër të dikujt që ka vdekur. Kur i vdiq nëna Sad ibn Ubades, ai e pyeti Profetin (ﷺ) nëse lëmosha e dhënë për të do t’i bënte dobi. Profeti (ﷺ) tha po, dhe Sadi e dha kopshtin e tij lëmoshë në emër të saj.
Të dhënit si duhet
Ihlasisinqeriteti
Jepni për hir të Allahut (﷾), duke shpresuar në shpërblimin e Tij, jo për lavdërim. Me këtë qëllim, edhe ajo që shpenzoni për familjen tuaj bëhet lëmoshë.
Profeti (ﷺ) tha se kur një burrë shpenzon për familjen e vet duke shpresuar në shpërblimin e Allahut (﷾), kjo i llogaritet lëmoshë. Sahih al-Bukhari 55
(Sahih el-Buhari 55)
Sirrfshehurazi
Të dhënit haptazi është i mirë, sidomos kur i nxit të tjerët. Të dhënit në heshtje, që ta dijë vetëm Allahu (﷾), është edhe më i mirë.
“T’i jepni lëmoshat haptazi, është gjë e mirë, por t’ua jepni ato të varfërve fshehurazi, është edhe më mirë” Kurani 2:271
(Kurani 2:271)
Mes shtatë atyre që Allahu (﷾) do t’i mbulojë me hije në Ditën kur nuk ka hije tjetër përveç hijes së Tij, është ai që jep lëmoshë aq fshehurazi, sa dora e majtë nuk e di çfarë dha dora e djathtë. Sahih al-Bukhari 1423
(Sahih el-Buhari 1423)
El-ehlfamilja e para
Filloni me njerëzit për të cilët kujdeseni, pastaj me të afërmit, jetimët, nevojtarët dhe udhëtarët. Nga të gjitha paratë që shpenzoni për mirë, Profeti (ﷺ) tha se shpërblimi më i madh është për atë që shpenzoni për familjen tuaj (Sahih Muslim 995).
“Çfarëdo bamirësie që bëni, ajo le t’u takojë prindërve, farefisit, jetimëve, të varfërve dhe udhëtarëve.” Kurani 2:215
(Kurani 2:215)
Profeti (ﷺ) tha se lëmosha më e mirë jepet nga ajo që tepron, dhe duke filluar me ata për të cilët kujdeseni. Sahih al-Bukhari 1426
(Sahih el-Buhari 1426)
Minet-tajjibnga ajo që është e mirë
Jepni nga paratë e fituara ndershmërisht, dhe jepni nga gjërat që i vlerësoni, jo vetëm atë që nuk e doni më.
“Nuk keni për ta arritur përkushtimin e vërtetë, derisa të ndani (lëmoshë) nga ajo (pasuri) që e doni.” Kurani 3:92
(Kurani 3:92)
Kelamun ma’ruffjalë të mira
Jepni me ngrohtësi, pastaj harrojeni. Mos ia kujtoni kurrë askujt atë që i keni dhënë dhe mos e bëni të ndihet i vogël. Kur nuk mund të jepni para, një fjalë e mirë është vetë një dhuratë.
“Fjala e mirë dhe falja e gabimit janë më të vlefshme se lëmosha që përcillet me fyerje.” Kurani 2:263
(Kurani 2:263)
Sadakaja dhe zekati
Zekati (lëmosha e detyruar) është një shtyllë e Islamit: një 2,5 për qind e caktuar e kursimeve, arit, argjendit, investimeve dhe mallrave tregtare, e paguar një herë në vit nga ata pasuria e të cilëve arrin nisabin, te tetë grupet që përmend Kurani.
Sadakaja është gjithçka përtej kësaj: vullnetare, në çdo shumë, në çdo kohë, për këdo që ka nevojë, mysliman apo jo.
Zekati i fitrit, pagesa e vogël në fund të Ramazanit, shpjegohet në faqen e Ramazanit.