Zakat ialah rukun Islam yang ketiga: sebahagian kecil daripada harta anda yang diberikan setiap tahun kepada mereka yang memerlukan. Inilah salah satu cara Islam menjadikan kepedulian terhadap orang miskin sebahagian daripada urusan wang harian. Perkataan ini bermaksud penyucian dan pertumbuhan. Ia menyucikan apa yang anda simpan, dan ia tumbuh menjadi keberkatan, bagi pemberi dan bagi seluruh masyarakat.
“Bandingan (derma) orang-orang yang membelanjakan hartanya pada jalan Allah, ialah sama seperti sebiji benih yang tumbuh menerbitkan tujuh tangkai; tiap-tiap tangkai itu pula mengandungi seratus biji. Dan (ingatlah), Allah akan melipatgandakan pahala bagi sesiapa yang dikehendakiNya, dan Allah Maha Luas (rahmat) kurniaNya, lagi Meliputi ilmu pengetahuanNya.”
(al-Quran 2:261)
Apabila Nabi (ﷺ) mengutus Mu'az ke Yaman, baginda menyuruhnya mengajar bahawa zakat diambil daripada orang-orang kaya dan diberikan kepada orang-orang miskin dalam kalangan mereka. Dan baginda menjanjikan bahawa sedekah tidak pernah mengurangkan harta.
Sahih al-Bukhari 1395Sahih Muslim 2588
Siapa yang membayar
Setiap Muslim yang hartanya mencapai nisab dan kekal di situ selama setahun. Jika simpanan anda di bawahnya, tiada zakat yang wajib, dan anda masih boleh bersedekah bila-bila masa yang anda mahu.
Nisabhad minimum
Zakat wajib apabila harta anda mencapai nisab: nilai 85 gram emas atau 595 gram perak. Ramai orang menggunakan nilai perak, yang lebih rendah, supaya lebih banyak zakat sampai kepada mereka yang memerlukan. Harga emas dan perak berubah, maka semaklah nilai semasa, atau tanyalah masjid anda.
Tiada zakat pada perak yang kurang daripada lima uqiyah. Sahih al-Bukhari 1405
(Sahih al-Bukhari 1405)
Haulsetahun qamari
Zakat dibayar setahun sekali, ke atas harta yang kekal pada atau melebihi nisab selama setahun penuh takwim Islam (qamari). Tahun zakat anda bermula dari hari harta anda mula-mula mencapai nisab. Jika anda tidak tahu hari itu, ramai orang memilih tarikh yang mudah diingati, seperti satu hari dalam Ramadan, dan membayar setiap tahun pada tarikh itu.
Rub' al-'ushrsatu perempat puluh
Kadarnya ialah 2.5 peratus, satu perempat puluh, daripada harta anda yang dikenakan zakat.
Apa yang dikira
- Wang tunai, baki bank dan simpanan
- Emas dan perak
- Saham dan pelaburan, dan wang yang dihutang kepada anda yang anda jangka akan dibayar balik
- Stok perniagaan dan barang untuk dijual
Barang yang anda miliki untuk kegunaan sendiri tidak dikira: rumah, kereta, perabot dan pakaian anda. Nabi (ﷺ) bersabda tiada zakat pada kuda milik seorang Muslim untuk dirinya sendiri.
Cara mengira
Pada tarikh zakat anda:
- Jumlahkan semua yang dikira.
- Tolak hutang dan bil yang perlu dibayar sekarang.
- Jika bakinya pada atau melebihi nisab, bayarlah 2.5 peratus daripadanya.
Contohnya: simpanan £10,000 dan emas bernilai £2,000, dengan bil £1,000 yang perlu dibayar, berbaki £11,000. Zakatnya ialah 2.5 peratus daripada jumlah itu: £275.
Mazhab-mazhab fiqh berbeza pendapat tentang sesetengah butiran, seperti cara mengambil kira hutang jangka panjang seperti pinjaman rumah, dan barang kemas yang dipakai setiap hari.
Masjid anda atau kalkulator zakat yang dipercayai boleh membantu bagi keadaan anda sendiri.
Siapa yang menerimanya
Al-Quran menyebut lapan golongan yang boleh menerima zakat:
Al-fuqara'orang fakir
Al-masakinorang miskin
Al-'amilin 'alayhaamil yang mengutip dan mengagihkannya
Al-mu'allafati qulubuhummereka yang hatinya sedang didekatkan kepada Islam
Fi-r-riqabmemerdekakan hamba
Al-ghariminorang yang berhutang
Fi sabilillahpada jalan Allah
Ibnu sabilmusafir yang terkandas
“Sesungguhnya sedekah-sedekah (zakat) itu hanyalah untuk orang-orang fakir, dan orang-orang miskin, dan amil-amil yang mengurusnya, dan orang-orang muallaf yang dijinakkan hatinya, dan untuk hamba-hamba yang hendak memerdekakan dirinya, dan orang-orang yang berhutang, dan untuk (dibelanjakan pada) jalan Allah, dan orang-orang musafir (yang keputusan) dalam perjalanan. (Ketetapan hukum yang demikian itu ialah) sebagai satu ketetapan (yang datangnya) dari Allah. Dan (ingatlah) Allah Maha Mengetahui, lagi Maha Bijaksana.”
(al-Quran 9:60)
Anda boleh memberikannya melalui masjid anda atau badan zakat yang dipercayai, atau terus kepada orang yang anda tahu memerlukan. Ia tidak diberikan kepada ibu bapa atau datuk nenek anda sendiri, anak atau cucu anda, atau sesiapa lagi yang sudah menjadi tanggungan anda.
Zakat Fitrah dan sedekah
Zakat fitrah ialah bayaran kecil yang berasingan bagi setiap orang pada akhir Ramadan, sebelum solat Hari Raya. Sedekah (amal sukarela) boleh diberikan bila-bila masa, berapa sahaja jumlahnya. Nabi (ﷺ) bersabda bahawa kata-kata yang baik pun sedekah.