Sedekah ialah apa-apa pemberian yang diberikan secara sukarela, kerana Allah (﷾): wang, makanan, masa, bantuan atau kata-kata yang baik. Tiada had minimum, tiada tarikh tetap dan tiada kiraan. Perkataan ini berkongsi akar kata dengan sidq (kebenaran), dan para ulama menjelaskan bahawa memberi menunjukkan kebenaran iman seseorang.
“Bandingan (derma) orang-orang yang membelanjakan hartanya pada jalan Allah, ialah sama seperti sebiji benih yang tumbuh menerbitkan tujuh tangkai; tiap-tiap tangkai itu pula mengandungi seratus biji. Dan (ingatlah), Allah akan melipatgandakan pahala bagi sesiapa yang dikehendakiNya, dan Allah Maha Luas (rahmat) kurniaNya, lagi Meliputi ilmu pengetahuanNya.”
(al-Quran 2:261)
Dan Nabi (ﷺ) menjanjikan bahawa sedekah tidak pernah mengurangkan harta.
Berapa sahaja, bila-bila masa
Tiada pemberian yang terlalu kecil. Nabi (ﷺ) menyuruh para sahabatnya melindungi diri mereka daripada api neraka walaupun dengan separuh biji kurma yang disedekahkan. Dan baginda bersabda bahawa apabila seseorang memberi walaupun senilai sebiji kurma daripada pendapatan yang halal, Allah (﷾) menerimanya dan menyuburkannya, seperti seseorang membesarkan anak kuda, sehingga ia sebesar gunung.
Sahih al-Bukhari 1417Sahih al-Bukhari 1410
Sedikit yang diberikan secara tetap ialah tabiat yang baik untuk dibina: sekeping syiling dalam tabung masjid setiap Jumaat, pemberian kecil setiap bulan kepada badan amal yang dipercayai, atau sehidang makanan untuk seseorang yang memerlukannya.
Setiap kebaikan ialah sedekah
Anda tidak memerlukan wang untuk bersedekah. Nabi (ﷺ) bersabda bahawa setiap kebaikan ialah sedekah, dan baginda menyebut amal-amal harian yang dikira:
Kata-kata yang baik
Membantu seseorang menaiki kenderaannya, atau mengangkat barang-barangnya untuknya
Menghakimi dengan adil antara dua orang
Setiap langkah yang anda ambil dalam perjalanan ke solat
Mengalihkan sesuatu yang berbahaya dari jalan
Menanam pokok atau menyemai benih yang dimakan oleh manusia, burung atau haiwan
Menyara keluarga anda sendiri, dilakukan kerana Allah (﷾)
Sahih al-Bukhari 6021Sahih al-Bukhari 2989Sahih al-Bukhari 2320Sahih al-Bukhari 55
Sedekah jariah
Sesetengah sedekah terus memberi lama selepas anda tiada. Nabi (ﷺ) bersabda bahawa apabila seseorang meninggal dunia amalannya terputus, kecuali tiga: sedekah jariah, ilmu yang dimanfaatkan orang lain, dan anak soleh yang mendoakannya.
Sedekah jariah ialah apa sahaja yang terus membantu manusia: perigi, masjid, sekolah, naskhah al-Quran, pokok yang memberi teduhan dan buah, atau mengajar seseorang sesuatu yang baik yang diwariskannya kepada orang lain.
Anda juga boleh bersedekah bagi pihak seseorang yang telah meninggal dunia. Apabila ibu Sa'ad bin 'Ubadah meninggal dunia, dia bertanya kepada Nabi (ﷺ) sama ada sedekah yang diberikan untuk ibunya akan memberi manfaat kepadanya. Nabi (ﷺ) bersabda ya, dan Sa'ad menyedekahkan kebunnya bagi pihak ibunya.
Memberi dengan baik
Ikhlaskeikhlasan
Berilah kerana Allah (﷾), mengharapkan pahala-Nya, bukan kerana pujian. Dengan niat itu, apa yang anda belanjakan untuk keluarga anda sendiri pun menjadi sedekah.
Nabi (ﷺ) bersabda bahawa apabila seorang lelaki membelanjakan hartanya untuk keluarganya dengan mengharapkan pahala daripada Allah (﷾), ia dikira sedekah baginya. Sahih al-Bukhari 55
(Sahih al-Bukhari 55)
Sirrsecara rahsia
Memberi secara terang-terangan itu baik, terutamanya apabila ia menggalakkan orang lain. Memberi secara diam-diam, sehingga hanya Allah (﷾) yang mengetahuinya, lebih baik lagi.
“Kalau kamu zahirkan sedekah-sedekah itu (secara terang), maka yang demikian adalah baik (kerana menjadi contoh yang baik). Dan kalau pula kamu sembunyikan sedekah-sedekah itu serta kamu berikan kepada orang-orang fakir miskin, maka itu adalah baik bagi kamu” al-Quran 2:271
(al-Quran 2:271)
Antara tujuh golongan yang akan dinaungi Allah (﷾) pada hari yang tiada naungan melainkan naungan-Nya ialah orang yang bersedekah secara diam-diam sehingga tangan kirinya tidak mengetahui apa yang diberikan tangan kanannya. Sahih al-Bukhari 1423
(Sahih al-Bukhari 1423)
Al-ahlkeluarga dahulu
Mulakan dengan orang-orang yang anda tanggung, kemudian kaum kerabat anda, anak-anak yatim, orang-orang miskin dan musafir. Daripada semua wang yang anda belanjakan untuk kebaikan, Nabi (ﷺ) bersabda pahala yang paling besar ialah apa yang anda belanjakan untuk keluarga anda (Sahih Muslim 995).
“Apa jua harta benda (yang halal) yang kamu belanjakan maka berikanlah kepada: Kedua ibu bapa, dan kaum kerabat, dan anak-anak yatim, dan orang-orang miskin, dan orang-orang yang terlantar dalam perjalanan.” al-Quran 2:215
(al-Quran 2:215)
Nabi (ﷺ) bersabda sebaik-baik sedekah ialah yang diberikan daripada lebihan, dan mulakanlah dengan orang-orang yang anda tanggung. Sahih al-Bukhari 1426
(Sahih al-Bukhari 1426)
Min at-tayyibdaripada yang baik
Berilah daripada wang yang diperoleh dengan jujur, dan berilah daripada barang yang anda hargai, bukan hanya apa yang anda tidak mahu lagi.
“Kamu tidak sekali-kali akan dapat mencapai (hakikat) kebajikan dan kebaktian (yang sempurna) sebelum kamu dermakan sebahagian dari apa yang kamu sayangi.” al-Quran 3:92
(al-Quran 3:92)
Kalam ma'rufkata-kata yang baik
Berilah dengan mesra, kemudian lupakanlah. Jangan sekali-kali mengungkit apa yang anda berikan atau membuat seseorang berasa rendah diri. Apabila anda tidak mampu memberi wang, kata-kata yang baik itu sendiri satu pemberian.
“(Menolak peminta-peminta sedekah) dengan perkataan yang baik dan memaafkan (kesilapan mereka) adalah lebih baik daripada sedekah (pemberian) yang diiringi (dengan perbuatan atau perkataan yang) menyakitkan hati.” al-Quran 2:263
(al-Quran 2:263)
Sedekah dan zakat
Zakat ialah rukun Islam: kadar tetap 2.5 peratus daripada simpanan, emas, perak, pelaburan dan barang dagangan, dibayar setahun sekali oleh mereka yang hartanya mencapai nisab, kepada lapan golongan yang disebut al-Quran.
Sedekah ialah segala yang melebihi itu: sukarela, berapa sahaja jumlahnya, bila-bila masa, kepada sesiapa yang memerlukan, Muslim atau bukan.
Zakat fitrah, bayaran kecil pada akhir Ramadan, diterangkan di halaman Ramadan.